Skyscraper large

کابوس جنگ در بحران اقتصاد جهانی

see6r5t4- ali jalali علی جلالی

علی جلالی

اینروزها خبرهای اقتصادی در جهان و خاورمیانه هشدار دهنده و ناخوشایند است. پیش بینی ها از وضعیت نابسامان قدرت های اقتصادی بزرگ، مشکلات مالی و تنش های سیاسی بسیاری حکایت دارد؛ که سایه سنگین خود را بر اقتصاد و همچنین امنیت دو قاره مهم آسیا و اروپا انداخته است.

شاید این نگرانی از حد بحث و جدل کارشناسی به وضعیت هشدار رسیده باشد و شاید هم برخی بر این عقیده باشند که هنوز برای پیش بینی کردن اوضاع اقتصادی جهان و عواقب پیش رو زود است، اما آنچه در ماه های پایانی سال میلادی می توان از گزارش ها و اخبار منتشر شده در رسانه های مختلف جهان دریافت، اینست که بخش عمده و حتی موتورهای اقتصادی جهان از جمله آلمان، فرانسه، ایتالیا، چین، هند و ژاپن، البته به جز آمریکا در وضعیت هشدار قرار گرفته اند.

با افزایش نرخ دلار در جهان و نزدیک شدن ارزش آن به یورو و همچنین کاهش قیمت نفت و عواقب منفی آن در منطقه خاورمیانه و میان کشورهای تولید کننده نفت و همچنین با در نظر گرفتن رکود درازمدت اقتصادی در شرق آسیا و همچنین رشد منفی اقتصاد چین و هند، بتوان به بخشی از مشکلات پیش رو در سال جدید میلادی اشاره کرد.

اما آنچه امروز چندان به چشم نمی آید و بیش از همه مورد بی توجهی قرار گرفته، امنیت جهانی است که به تجربه نشان داده که در وضعیت هشدار اقتصادی در جهان، همیشه جرقه های ناامنی و جنگ های شدید بین المللی زده شده است.

شاید برخی فکر کنند که این ادعا دور از واقعیت بوده و دنیای امروز با بلوغ سیاسی و نهادهای بین المللی موجود، به سمت درگیری هایی از جنس جنگ جهانی اول و دوم و اتفاقات مشابه نخواهد رفت، اما باز هم تجربه ثابت کرده است که مواردی از این دست، چندان به اراده سیاست مداران عاقل و کار کشته جهان نیز نخواهد بود و در نهایت آنچه وقایع را رقم خواهد زد، نیاز به ثروت و منابع مالی نجات دهنده در کشورهای قدرتمند و حتی در حال رشد جهان خواهد بود.

با توجه به درگیری های سیاسی و منطقه ای و آنچه در حال حاضر می توان به عنوان اتفاقات رخ داده مطرح کرد، تنش در منطقه اوکراین، سوریه، فشارهای وارده بر اسرائیل و همچنین برخی کشورهای عربی، رشد افراطی گری و گروه های تکفیری در آفریقا و حتی تهدیدهای موجود علیه ایران است که زمینه را برای یک درگیری گسترده در مناطق مختلف جهان و حتی میان کشورهای همگروه و غیر همگروه فراهم خواهد کرد.

در کنار این موارد می توان به سیاست های جدید دولت آمریکا به عنوان تنها قدرت پیشتاز سیاسی و اقتصادی جهان نیز اشاره کرد که با انتقادات و موافقت های بسیاری همراه بوده است.

آمریکا که در مدت پس از رکود اقتصادی توانست با در پیش گرفتن برخی اصلاحات مالی، جریان سرمایه گذاری و نجات اقتصاد خود را تا حد زیادی به ثمر برساند، امروز در صحنه سیاست دنیا بدور از نگرانی های پیشین، مواضعی را در پیش گرفته است که شاید با توجه به مشکلات گسترده اقتصادی در جهان و همچنین بروز تنش های گسترده در سه قاره بزرگ دیگر؛ در صورت شکست، فاجعه بار خواهد بود.

از آنجا که باراک اوباما به عنوان رئیس جمهور برنده جایزه صلح نوبل، قصد ندارد تا خاطره ای جنگ جویانه ای از خود در تاریخ آمریکا و جهان به جای بگذارد، لذا تمام تلاش ها را برای رسیدن به توافق با قدرت های مخالف آمریکا در جهان به کار گرفته و در هر منطقه ای با اتخاذ سیاست های صلح جویانه در پی رسیدن به توافقات تاریخی خود است.

البته اینکه تا چه حد به توفیق دست یابد، نقطه نظرات مختلفی وجود دارد که شاید بتوان گفت مخالفان بیش از موافقان خواهند بود.

با اینحال، در صورت عدم موفقیت سیاست های باراک اوباما در رسیدن به صلح و توافقات تاریخی با دشمنان آمریکا، می شود گفت تمام تخم مرغ های سیاست وی شکسته و در پی آن نیز باید با توجه به ضعف های گسترده سیاسی و اقتصادی در جهان منتظر اتفاقات ناگواری بود.

سیاست رسیدن به توافق با ایران و اهمیت این موضوع برای آمریکا باعث شده تا همپیمانان گذشته از جمله برخی کشورهای عربی و اسرائیل رنجیده خاطر شده و حتی در صدد اقدامات جدی دیپلماتیک در سطح بین المللی برآیند.

نارضایتی های موجود در موضوع سوریه، برخورد با داعش، قدرت گرفتن شیعیان در یمن و مواردی اینچنین می تواند زمینه اختلافات جدی را بین دوقدرت سنی و شیعه در منطقه خاورمیانه شدت بخشیده و با در نظر گرفتن چالش های اقتصادی و نفتی موجود در جهان نیز می توان به این نتیجه رسید که وضع در صورت نرسیدن به توافق و شکست اوباما، شکلی خطرناک به خود خواهد گرفت.

اما با چنین پیش فرضی و با نگاه به آنچه در اقتصاد جهان طی سال گذشته رخ داده است می توان به خوبی دریافت که کاهش قدرت اقتصادی منطقه خاورمیانه به عنوان حساس ترین نقطه جهان، با کاهش قیمت نفت و ضربه شدیدی که به شرکت های نفتی بزرگ وارد شده است، روند طبیعی عرضه انرژی و همچنین تعادل بازار به شدت به هم خورده و این هم برای تولید کنندگان و هم برای سرمایه گذاران غربی چندان خوشایند نیست.

کاهش قیمت انرژی همچنین بر اقتصاد روسیه به عنوان یک قدرت تأثیر گذار در منازعات بین المللی و خشم این کشور از سیاست های در پیش گرفته شده از سوی اروپا، در صورت نرسیدن به یک راه حل موفق سیاسی می تواند زمینه درگیری های مختلف را در نقاط حساس و تحت نفوذ این قدرت ها بیش از پیش فراهم کند و آتش جنگ را در کشورهای وابسته به این قدرت ها شعله ور سازد، به خصوص آنکه روس ها هم به دفعات ثابت کرده اند که چندان منطقی و صبور نیستند.

از سوی دیگر ایران نیز به عنوان یک کشور درگیر با تحریم های بین المللی و همچنین اقتصادی ضعیف که میراث به جای مانده از سیاست های غلط و اشتباهات فاحش یک دهه گذشته است، تحمل فشارهای حاصل از کاهش قیمت نفت را نداشته و با توجه به نیاز شدید به صادرات این محصول، نبود صنعت موفق و کاهش شدید تولید و همچنین فساد گسترده در ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی خود، دچار تنش ها و حتی درگیری های ناخواسته در داخل و خارج از کشور خود خواهد شد.

بدون شک در جریان یک اقتصاد ورشکسته و نبود منابع مالی و ارزی در کشور و همچنین رشد شدید تورم و بیکاری و فساد؛ بروز چالش های امنیتی، سیاسی و اجتماعی شدت بیشتری گرفته و حتی زمینه را برای اتفاقاتی شبیه به آنچه در عراق و سوریه رخ داده فراهم خواهد کرد.

براین اساس، برخی ناظران معتقدند که با در نظر گرفتن پیش بینی های انجام گرفته در مورد اقتصاد منطقه و با توجه به روند رو به منفی رشد اقتصادی در این حوزه، باید در صورت شکست سیاست های دو رئیس جمهور ایران و آمریکا منتظر اتفاقات ناخوشایند بسیاری بود.

با اینحال نقطه اشتراک دو مقام ارشد در دیپلماسی ایران و آمریکا، تخم مرغ هایی است که هر دو با توجه به نیروهای مخالف و کارشکن خود در سبد توافقات هسته ای چیده اند.

با در نظر گرفتن این نکات باید گفت که بدون شک با واژگون شدن این سبد و یا حتی در کارشکنی های بعد از توافق هسته ای نیز، برنامه ها و وعده های سیاست مداران ایرانی و آمریکایی شکست خورده و در پی آن منطقه رو به درگیری های تازه و حتی جنگ هم خواهد رفت.

اگر چه ممکن است زمان برای رسیدن به یک پیش بینی آنهم از جنس جنگ و خون ریزی میان ایران و دیگر قدرت های منطقه ای و جهان زود باشد، اما ادامه روند منفی قضایا در منطقه و جهان، بر اساس آنچه که تا به حال در تاریخ به ثبت رسیده، چیزی جز آینده تاریک در منطقه و دیگر نقاط جهان را رقم نخواهد زد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large