Skyscraper large
نگاهى به رابطه‌ى تجارى "غيرعادلانه" ميان ايران و چين

آیا اژدهای زرد، اقتصاد ما را مى‌بلعد؟

d6f5gh4f6jfgf

علی جلالی

پیش از این بارها منابع اطلاع رسانی در حوزه اقتصاد ایران، با اشاره به مشکلات تحریم ها در مورد نحوه سوء استفاده طرف چینی از موقعیت تجاری و بین المللی ایران، هشدار داده و نحوه تجارت میان ایران و چین را نوعی بدرفتاری اقتصادی از سوی چین توصیف کرده بودند.

درشرایط فعلی و وجود محدودیت ها و تحریم های بین المللی علیه ایران، منابع ارزی حاصل از فروش نفت در شبکه مالی کشور، قابل انتقال نیست. چرا که خریداران اصلی نفت ایران، بخش بزرگی از طلب ایران را در بانک های خود بلوکه کرده و برای بازگرداندن آن به شیوه های مختلف خواهان امتیازاتی از ایران بوده و هستند.

به عنوان نمونه نحوه ایجاد فاینانس و سرمایه گذاری چینی ها در کشور به شکلی غیر متعارف شکل گرفته که حتی به گفته برخی مقامات چینی نیز، رفتاری غیر اخلاقی و دور از عرف تجاری است.

طرف چینی با در اختیار داشتن بیشترین پول حاصل از صادرات نفت ایران، در ازای بازپرداخت و یا به قول برخی مدیران ایرانی؛ دور زدن تحریم ها، به ایران وعده فاینانس تجاری و اقتصادی داده و مدعی شده اند که در ازای یک دلار پول نفت ایران، یک دلار در ایران فاینانس ایجاد خواهند کرد، که به گفته کارشناسان در اصل فاینانس نبوده و اصل پول مطالبه شده ایران است.

با این حال و طی پیگیری های طرف ایرانی و مذاکرات انجام شده، چینی ها به سختی قبول کردند که دوبرابر طلب ایران سرمایه گذاری کرده و فاینانس ایجاد کنند، اما باز هم روال به سود چینی ها رقم خورد.

چینی ها در ازای سرمایه گذاری کشورهای غربی در این کشور، خواستار انتقال تکنولوژی، به کارگیری نیروی بومی و همچنین مشاکرت چین در تولید بخش های مختلف صنعتی و خطوط تولید است تا به اشکال مختلف بخشی از سرمایه ها و هزینه های صرف شده برای جذب سرمایه گذاری را به کشورش بازگرداند.

این در حالیست که طرف چینی، خود در ایران چنین شروطی را نپذیرفته و به شکلی تحمیلی هیچ یک از تجهیزات مورد نیاز در پروژه های قابل سرمایه گذاری را در ایران و به همکاری نیروهای متخصص و بومی به انجام نمی رساند، بلکه تمامی موارد را در کشور خود تولید کرده و حتی برای انجام پروژه ها نیز از نیروی متخصص چینی در ایران استفاده کرده و حق استفاده از نیروی بومی را به طرف ایرانی نمی دهد.

البته سوء استفاده چینی ها از وضعیت اقتصاد ایران چیز تازه ای نیست، چرا که پیش از این نیز خبرها از فروش محصولات بنجل و بدون مشتری چینی هادر بازارهای بین المللی به ایران، فروش اجباری محصولات آلوده و غیر استاندار در ازای پول نفت به ایران، فروش تسلیحات تاریخ گذشته و حتی بعضاً خارج از سرویس، عدم پشتیبانی محصولات فروخته شده، فروش اخبار و اطلاعات تجاری و اقتصادی ایران در حوزه های نفتی مشترک با دیگر کشورهای همسایه از جمله عراق، کلاه برداری از تجار ایرانی در سال های گذشته و موارد بسیاری که نشان دهنده نوع دیدگاه و سطح روابط این کشور با طرف ایرانی است.

با این حال هستند افرادی که در سایه ارتباط این چنینی با طرف چینی خواستار رها کردن تجارت و بازرگانی با طرف های غربی شده و طرف چینی را بهترین گزینه برای ایران می دانند، از این جمله افراد می توان به حبیب الله عسگر اولادی مسلمان؛ رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین اشاره کرد، که علی رغم این رفتار طرف چینی؛ دولت را در فشار قرار داده تا چه در صورت حل وفصل مشکلات تحریم ها و چه در به ثمر نرسیدن توافقات هسته ای، تجارت با چین را در اولویت خود قرار دهد.

به هر ترتیب، جدیدترین گزارش هاى اقتصادی از اعتراض برخی مسئولان و مدیران کشور چه در مجلس و چه در دولت، به نحوه تجارت با چین منتشر شده که نشان از عمق چالش اقتصادی میان دو کشور دارد.

در تازه ترین خبر، چینی ها اعلام کرده اند که به میزان ۳۰ میلیارد دلار در ایران سرمایه گذاری کرده و بدون شک هم درقبال این رویداد، نه تنها اتفاق مهمی در کشور نخواهد افتاد، بلکه باز هم این کشور با پول نفت خود ایران در کشور سرمایه گذاری کرده و در ازای سود نیز نیروهای ماهر خود را در جریان اجرای پروژه ها به کار گماشته و علی رغم عدم ارائه تکنولوژی به طرف ایرانی، از دادن سرویس و پشتیبانی نیز خودداری خواهد کرد.

شاید این تعبیر که اژدهای زرد در پی شکار اقتصاد ایران، این روزها به بیشترین اهداف خود دست یافته است، چندان دور از ذهن نباشد.

هر چند باید به مسئولان چه در دولت و چه در مجلس، این هشدار را داد که اقتصاد ایران مانند موجودی ضعیف و بیمار در چنبره اژدهای زرد دست و پا زده و کشوری که تا پیش از انقلاب اسلامی می رفت تا به الگویی در اقتصاد آسیا بدل گردد، امروز به بازیچه ای در دست تجار و بازرگانان چینی در آمده است. 

سرمایه گذاری ٣٠ میلیارد دلاری چین

خبرگزاری کار نیز در مطلب دیروز خود به نقل از یک عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس از اعلام آمادگی ۳۰ میلیارد دلاری چین برای سرمایه‌گذاری در ایران خبر داد.

به نوشته ایلنا، جعفر قادری در خصوص سهم فاینانس در منابع درآمدی بودجه سال ۹۴ به خبرنگار ایلنا گفت: “به طور معمول هرساله ما اجازه ورود ۳۰ میلیارد دلار از درآمدهای فاینانس به کشور را صادر می‌کنیم و در حال حاضر نیز مجوزهای گذشته کماکان به قوت خود باقی است، اما نکته مهم در این مسئله این است که آیا کشوری وجود دارد که در سال آینده به ما فاینانس بدهد یا خیر؟ تا به حال و در سال جاری ۲۲ میلیارد دلار از طریق کشور چین به صورت فاینانس کسب شده است که مجددا این کشور اعلام آمادگی کرده است که سال آینده، در حدود ۳۰ میلیارد دلار دیگر فاینانس دهد، اما کماکان مشخص نیست که نتیجه این توافق چگونه است. 

اژدهای زرد؛ پرچمدار سرمایه گذاری در ایران

روز گذشته یک عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، در سخنانی از حضور پررنگ چینی ها در بازار پرسود خودرو ایران خبر داد و با انتقاد از این روند، وضع موجود را دلیل تنزل کیفیت تولیدات صنعت خودرو با مونتاژ محصولات چینی عنوان کرد.

وی که ﺍژﺩﻫﺎﻱ ﺯﺭﺩ را ﭘﺮﭼﻢ ﺩﺍﺭ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬﺍﺭﻱ ﺩﺭ بازار پرسودخودرو ایران معرفی کرد، گفت:”مونتاژ خودروهای چینی که چند سالی است پرچم دار سرمایه گذاری در بازار پر سود خودرو ایران شده اند، برای کشوری مانند ایران که سابقه حضور طولانی در صنعت خودرو دارد، غیرقابل قبول است و انتظار می رود مسئولان، به فکر همکاری با غول های مطرح دنیا باشند.”

به نوشته خبرگزاری مجلس شورای اسلامی، موید حسینی صدر در رابطه با حضور خودروسازان ضعیف چینی به جای غول های مطرح خودروساز در کشور، گفت: “به هر حال برای حضور غول های خودروساز در کشور، باید مقدمات را فراهم کرد و با گذر زمان شاهد حضور و فعالیت آنها در کشور خواهیم بود.” 

آبروی کشور خواهد رفت

نماینده خوی و چایپاره در مجلس شورای اسلامی، همچنین از مونتاژ خودروهای چینی در کشور انتقاد کرد و افزود: “ما با این موضوع به شدت مخالفیم، چراکه مونتاژ خودروهای چینی باعث تنزل این صنعت در ایران خواهد شد. حتی اگر خودروسازان مجبور به مونتاژ خودروهای چینی هستند بصورت مخفیانه باشد، چرا که در غیر اینصورت آبروی کشور خواهد رفت.”

به نوشته ایکانا، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس ادامه داد: “مونتاژ خودروهای چینی که چند سالی است  پرچم دار سرمایه گذاری در بازار پر سود خودرو ایران شده اند، برای کشوری مانند ایران که سابقه حضور طولانی در صنعت خودرو دارد، غیرقابل قبول است و انتظار می رود مسئولان، به فکر همکاری با غول های مطرح دنیا باشند.” 

ما طلب انتقال تکنولوژی نکردیم

این نماینده در مجلس نهم همچنین در واکنش به رها شدن صنعت خودروی ایران توسط خودروسازان اروپایی، گفت: در تمام دنیا به شرطی قرارداد صنعتی منعقد می شود که همراه با ورود تکنولوژی باشد، اکنون صنعتگران چین هم در حال انتقال تکنولوژی هواپیمای ایرباس به کشورشان هستند.

حسینی صدر بیان کرد: “ما باید در مقابل خرید خودرو از کشورهای اروپایی، طلب انتقال تکنولوژی می کردیم، اما به دلیل مسایلی از قبیل روی کار بودن دولت غیر کارشناس و حضور مسئولان ضعیف، این اهداف محقق نشد.”

نماینده خوی و چایپاره در مجلس افزود: “ایران توان ورود تکنولوژی بنز را هم داشت، اما به واردات و مونتاژ بسنده کرده و امیدواریم که مسئولان اکنون به فکر واردات تکنولوژی باشند.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large