Skyscraper large
سقوط نفت در گفتگو با کامران دادخواه، اقتصاددان و استاد دانشگاه

ایران نباید خودکشى کند!

6dc5gh4fjh4k4l

مژگان مدرس علوم

قیمت جهانی نفت در روز جمعه ۲۱ آذر پس از اینکه آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی خود را درباره تقاضای جهانی نفت در سال آینده کاهش داد به زیر ۶۰ دلار سقوط کرد. با این سقوط نیمه آزاد، قیمت نفت به کمترین میزان خود در پنج سال گذشته رسید.

کامران موید دادخواه، استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه نورث ایسترن بوستون در گفتگو با راه دیگر، با “قرض گرفتن ایران از کشورهای دیگر” در این شرایط مخالف است و مى گوید در این صورت “ایران ناچار است از کشورهایی قرض کند که دست مافیای شیکاگو را از پشت بسته اند و از چین و روسیه قرض گرفتن جنبه خودکشی برای ایران خواهد داشت.”

او بر اثرات مخرب کاهش قیمت نفت بر روی اقتصاد ایران تاکید کرده و می گوید: “درآمد عمده دولت ایران از نفت است همانگونه که درآمد ارزی اقتصاد ایران هم از نفت بوده؛ علاوه بر اینکه اصل پس انداز برای سرمایه گذاری دولتی وابسته به نفت است. بنابراین کاهش اخیر قیمت نفت بیش از بیست و چند میلیارد دلار در سال از درآمد ایران کم خواهد کرد و دولت ایران از هیچ منبعی نمی تواند این پول را بگیرد و جبران کند. این مسئله اثرات زیادی بر روی بودجه خواهد گذاشت و به رشد منفی اقتصاد منجر خواهد شد. همچنین این مسئله باعث افزایش تورم خواهد شد و رشد پایین خواهد آمد و مشکلات اقتصادی عدیده ای برای اقتصاد ایران ایجاد خواهد کرد.”

با وجود اینکه بسیاری از اقتصادانان در خصوص اثرات زیان بار کاهش قیمت نفت بر روی اقتصاد ایران هشدار داده اند و این مسئله را ناشی از عوامل متعددی می دانند که دولت ایران باید با برنامه ریزی دقیق و بکارگیری سیاست های دوستانه در عرصه بین المللی باید با آن مقابله کند، اما جهانگیری، معاون اول رییس جمهور از کاهش قیمت جهانی نفت به عنوان یک توطئه سیاسی جدی توسط برخی کشورها نام می برد و می گوید که به هیچ عنوان پذیرفته نیست که کاهش ناگهانی بهای نفت یک موضوع اقتصادی و مبتنی بر عرضه و تقاضا باشد بلکه توطئه بزرگی در دنیا شکل گرفته و برخی معتقدند که این توطئه علیه روسیه و عده ای بر این باورند که علیه ایران است.

وی تاکید کرده است که حتی اگر بهای نفت به ۴۰ دلار هم برسد ما مصمم هستیم با تکیه بر اقتصاد مقاومتی و با برنامه ریزیهای دقیق، باز هم کشور را به خوبی اداره کنیم و زمینه های خروج از رکود و رونق اقتصادی را فراهم سازیم.

همچنین حسن روحانی، کاهش قیمت نفت را ناشی از «توطئه بعضی کشورها» دانسته و گفته است که این کشورها «نفرت علیه خود در جهان اسلام» را افزایش می‌دهند.

رئیس جمهور افزایش سهم صادرات غیرنفتی در بودجه سال آینده را بعنوان یکی از راهکارهای مقابله با کاهش قیمت نفت نام برده بود. 

اما استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه بوستون آمریکا با تاکید براینکه اظهارات روحانی در مورد افزایش سهم صادرات غیرنفتی در بودجه سال بیشتر جنبه شوخی دارد، تصریح می کند: “اگر هم صادراتی صورت بگیرد پول آن بدست دولت نمی آید و دست بالا تنها می تواند عوارض گمرکی از آن بگیرد. از سوی دیگر ایران چه کالایی می خواهد صادر کند که جبران کسری بودجه را کند. در طی سالهای بعد از انقلاب در تمام زمینه ها به اقتصاد ایران لطمه وارد کردند. بر فرض هم که بیشتر پسته صادر کند آیا جبران کاهش قیمت نفت نمی شود!؟ مسئله قابل توجه این است که ایران با تمام کشورها درافتاده است و در تضاد با آنها بوده است.”

fg6j45hkl44دادخواه در ادامه به دلایل اصلی کاهش قیمت نفت پرداخته و توضیح می دهد: “از یکسو تولید آمریکا افزایش پیدا کرده، بطوریکه ممنوعیت صادرات نفت از آمریکا که در سالهای ۱۳۷۰ گذاشته بودند برداشته شده است. رکود اقتصادی در اروپا و چین هم باعث کاهش میزان تقاضا شد. در چنین شرایطی تولیدکنندگان نفت تولید خود را کاهش می دهند؛ اما عربستان سعودی به دو دلیل نمی خواست اینکار را انجام دهد: یکی اینکه در سالهای هشتاد وقتی تولید نفت خود را کاهش داد یکسری از مشتری های خود را از دست داد. دومین دلیل هم اختلافات و جنگ شیعه و سنی در خاورمیانه باعث شده که عربستان با استفاده از این شرایط بخواهد به ایران لطمه بزند. اینها عواملی است که منجر به کاهش قیمت نفت و تاثیر منفی آن بر اقتصاد ایران شده است.”

وی ادامه می دهد: “درست است که اقتصاد ایران تقریبا بعد از جنگ دوم جهانی به نفت وابسته بوده اما وابستگی اقتصاد ایران به نفت در سالهای بعد از انقلاب شدیدتر شده است و در زمان احمدی نژاد هم که بدتر شد. راه خروج از این وابستگی آزاد کردن نرخ ارز است در اینصورت امکان برای صادرکننده است که محصولات را صادر و از آن طرف هم واردات انجام شود. مسئله دیگر تنوع است یعنی امکانات متنوع ایجاد شود و برای این منظور احتیاج به امنیت سرمایه است و سیاست هایی بکار ببرند که مانع از خروج سرمایه شود. همچنین بازار آزاد ایجاد کنند چراکه در بازار آزاد است که می توان تنوع ایجاد کرد. البته تمام اینها نیازمند تغییرات ساختاری در اقتصاد ایران است و اینکه سپاه همانطور که آقای روحانی هم گفتند دست خود را از اقتصاد ایران بیرون بیاورد. دست دستگاههای مذهبی ایران هم که به اقتصاد ایران چنگ انداخته اند کوتاه شود تا بتوانیم به اقتصاد آزاد برسیم.”

این کارشناس نفت پیش بینی می کند که “الان قیمت نفت زیادی پایین آمده و به نظر من پایین تر از این حد نخواهد رسید. قرض گرفتن ایران از کشورهای دیگر هم شرایط را دشوارتر می کند زیرا در صورت اتفاق چنین موضوعی ایران ناچار است از کشورهایی قرض کند که دست مافیای شیکاگو را از پشت بسته اند و از چین و روسیه قرض گرفتن جنبه خودکشی برای ایران خواهد داشت.”

   به گفته کامران دادخواه، در درجه اول باید تحریم ها برداشته شوند. با وجود تحریم ها هر اقدام برای بهبود اقتصاد ایران یا به مشکل برمی خورد یا با هزینه بالا قابل اجراست. بنابراین توافق ژنو را باید جدی گرفت و هرچه زودتر شاهد برداشتن تحریم ها بود. با برداشتن تحریم ها، اقتصاد ایران باید به اقتصاد جهانی بپیوندد. برای این منظور چند سیاست باید در پیش گرفته شوند: تشویق سرمایه گذاری خارجی به ویژه در صنعت نفت، آزادکردن نرخ ارز و ایجاد بورس ارز، برنامه برای پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی و تشویق صادرات و کنارگذاشتن داستان خودکفایی. افزون بر این باید خصوصی سازی واقعی اجرا و امنیت سرمایه تضمین شود. با افزایش سرمایه گذاری و اشتغال دولت امکان آن را خواهد داشت که با یک برنامه ضربتی در مدتی بسیار کوتاه نقدینگی را کنترل و تورم را مهار کند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large