Skyscraper large

هویتی که نادیده گرفته می‌شود

sdf4er- روشنک آسترکی-roshanak astaraki

روشنک آسترکی

فرهاد نظری، مدیرکل ثبت آثار تاریخی، روز گذشته ۱۷ آذرماه با بیان اینکه ۲۵ پرونده جدید برای ثبت در فهرست موقت میراث ناملموس به یونسکو ارسال می‌شود گفت: از سال ۲۰۱۶ هر ۱۸ ماه یک پرونده ثبت می‌شود.

یونسکو اعلام کرده که سهمیه ثبت جهانی میراث ناملموس برای کشور‌ها بازهم کمتر می‌شود و از سال ۲۰۱۶ به بعد کشور‌ها هر ۱۸ ماه یک بار اثری را در فهرست میراث ناملموس ثبت می‌کنند. چون ظاهرا یونسکو بودجه ندارد و نمی‌تواند سهمیه بیشتری به کشور‌ها بدهد.

چند روز پیش ثبت پرونده آیین باران خواهی که در کمیته جهانی میراث ناملموس مورد بررسی قرار گرفته بود با شکست مواجه شد. چون کشورهای دیگر از جمله افغانستان و عراق نیز اعلام کرده بودند که آن‌ها نیز این مراسم را اجرا می‌کنند بنابراین بهتر است این پرونده به صورت چند ملیتی ثبت شود. به این ترتیب ایران نتوانست در سال ۲۰۱۴ پرونده‌ای را در فهرست میراث ناملموس جهانی ثبت کند.

گفتنی است پرونده مهارت ساخت بادگیر توسط ایران به یونسکو ارسال شده و قرار است برای سال آینده این پرونده در فهرست میراث ناملموس قرار گیرد. همچنین پرونده حدود ۹ اثر دیگر برای درج در فهرست موقت میراث ناملموس به یونسکو ارسال شده بود مانند خیمه شب بازی، ازدواج اقوام، خوراک اقوام و… ولی قصد داریم تا ۲۵ پرونده دیگر را به فهرست میراث موقت ارسال کنیم تا مشکلی برای ثبت میراث ایران نداشته باشیم. چرا که تا پیش از این پرونده‌های ارسالی با مشکل مواجه می‌شدند.

مصائب میراث ملموس و ناملموس

میراث ناملموس که از آن با عبارت میراث معنوی هم یاد می‌شود، بنا به تعریف کنوانسیون پاسداشت از میراث فرهنگی ناملموس، رفتار‌ها، نماد‌ها و آئین‌هایی‌ست که یک اجتماع آن‌ها را بخشی از میراث فرهنگی خود می‌شناسد. دانستن تعریف میراث ناملموس برای بازشناختن این میراث در اجتماعی که در آن زندگی می‌کنیم و شیوه‌های نگاه داری از آن بسیار اهمیت دارد.

در واقع میراث فرهنگی ناملموس عامل مهم و در عین حال ظریف و آسیب‌پذیری‌ در نگاهداشت گوناگونی فرهنگی در مقابل روند رو به فزونی جهانی شدن است. درک میراث فرهنگی ناملموسِ اجتماعات متفاوت به گفتگوی می‌ان‌فرهنگی یاری می‌رساند و احترام متقابل را به سایر روش‌های زندگی تشویق می‌کند.

در طی دو سال گذشته بی‌مهری مسولان و عدم پیگری مناسب آن‌ها باعث شد که چند اثر ناملموس ایرانی توسط برخی کشورهای اطراف از جمله جمهوری آذربایجان به نام خود ثبت شود. همین وضعیت تاسف بار در مورد میراث ملموس کشور نیز به چشم می‌خورد. در واقع هویت تاریخی و ملی ایرانیان سالهای سال است از سوی مدیران و دولتمردان کشور نادیده گرفته می شود. بسیاری از آثار تاریخی مانند شهر تاریخی شوش در حالی که واجد شرایط ثبت جهانی هستند به دلیل سوء مدیریت‌ها و حاشیه‌هایی که با کمی توجه و احساس مسوولیت قابل حل هستند، در ثبت جهانی با مانع روبرو شده‌اند. دیگر آنکه بسیاری از آثاری که ثبت تاریخی شده‌اند نیز در راستای همین بی‌توجهی‌ها با مساله مواجه شده‌اند.

از آن جمله می‌توان به گاوداری در نزدیکی پاسارگاد اشاره کرد. این گاوداری سال‌ها قبل در عرصه و فاصله ۴۰۰ متری از آرامگاه کوروش ساخته شده است. معضلی که باید برچیده شود اما جمع‌آوری‌اش نیاز به اعتبار دارد. اعتباری که گویی نه در اعتبارات استانی یافت می‌شود نه در صندوق مالی سازمان میراث‌فرهنگی.

مجموعه میراث جهانی پاسارگاد مجموعه‌ای از سازه‌های باستانی برجای‌مانده از دوران هخامنشی است که در شهرستان پاسارگاد در استان فارس جای گرفته‌است. این مجموعه دربرگیرنده ساختمان‌هایی چون آرامگاه کوروش بزرگ، باغ پادشاهی پاسارگاد، کاخ دروازه، پل، کاخ بارعام، کاخ اختصاصی، دو کوشک، آب‌نماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، ساختارهای دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری، محوطه مقدس و تنگه بلاغی است.  محوطه جهانی پاسارگاد، پنجمین اثر ثبت‌شده در فهرست آثار میراث جهانی در ایران است که در تیرماه سال ۱۳۸۳ به ثبت جهانی رسید.

بناهای ثبت‌شدهٔ بدون حفاظت

از سوی دیگر علی اصغر بدری؛ مدیر عامل «موسسه مطالعات اندیشه شهر و اقتصاد»، روز گذشته در سخنرانی خود در اولین نشست تخصصی «اقتصاد احیای اماکن تاریخی» که در تالار فارابی دانشگاه هنر تهران برگزار شد، با اشاره به مطلب فوق افزود: بیش از ۳۶۰۰۰ بنای تاریخی ثبت‌شده و چندین برابر آن بنای تاریخی ثبت‌نشده در کشور موجود است که مرمت و نگهداری آن از توان بخش عمومی خارج است. وی با اشاره به عملکرد ضعیف بخش عمومی در تملک، مرمت و احیای این اماکن، گفت: در هیچ کجای دنیا، دولت و شهرداری‌ها به صورت مستقیم به این عرصه ورود نمی‌کنند و به جای این کار در صدد حمایت از بخش خصوصی و اعمال نقش حاکمیتی از جمله تدوین سیاست‌ها، استاندارد‌ها و نظارت بر عملکرد مالکان و بهره‌برداران بر می‌آیند. این در حالیست که دولت و شهرداری مانند سایر عرصه‌های اقتصاد، در این حوزه هم نقش متصدی را ایفاء می‌کنند.

علی اصغر بدری اضافه کرد: شهرداری کارهای مهم‌تری در بافت تاریخی دارد که همگی کارآمد‌تر هستند و حتی زمان و هزینه کمتری نیاز دارند. به عنوان نمونه هنوز بافت تاریخی تهران طرح جامع ندارد و اقدامات در این زمینه از نظام یکپارچه و هماهنگ برخوردار نیست. از سوی دیگر دولت یا شهرداری‌ها تنها در موارد شکست بازار مجاز به مداخله مستقیم هستند و تملک فقط باید به بناهایی که مصوبه کمیته تشخیص نفایس دارند، تپه‌های تاریخی و آثار باستانی که بخش خصوصی انگیزه‌ای برای حفاظت از آن‌ها ندارد، منحصر شود.

به اعتقاد این مدرس دانشگاه، یکی از مهم‌ترین راهکار‌ها برای احیای بافت‌های تاریخی، بازگرداندن زندگی به این بافت‌ها و پرستیژ بخشیدن به سکونت در این بافت‌هاست و برای این منظور شهرداری می‌باید مشوق‌های لازم را در نظر بگیرد. همچنین در جهت تشویق احیاگران و به منظور شکل دادن به بازار مرمت و احیای اماکن تاریخی، باید از ابزارهایی مانند ارائه اعتبار، یارانه، آموزش، مشاوره، ترویج، تسهیل‌گری، ارائه خدمات فنی، ارائه اطلاعات و ارائه زیرساخت فنی- مالی بهره جست.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large