Skyscraper large

فساد اقتصادى؛ جامعه‌ى آلوده و حکومت آلوده‌تر

see6r5t4- ali jalali علی جلالی

علی جلالی

در حالی که قرار است؛ امروز دوشنبه ١٧ آذرماه، همایش ملی ارتقای سلامت اداری و مبارزه با فساد، با حضور سران قوای سه‌گانه و مسئولان عالی‌رتبه، کارشناسان، فعالان بخش خصوصی، اساتید دانشگاه و حوزه و اصحاب رسانه در سالن اجلاس سران در تهران برگزار گردد، روز گذشته موج خبرهای اقتصادی و اجتماعی اکثر خبرگزاری ها به مفاسد اقتصادی و وضعیت برخورد و مبارزه با آن در کشور به شکلی گسترده به راه افتاد و در این میان پرونده‌ى تازه مطرح شده‌ى تخلف ١٢هزار میلیاردی نیز بخشی از گزارش ها و خبرها را به خود اختصاص داد.

اگر چه حجم تخلفات مالی و اقتصادی مطرح شده در سال های گذشته و به خصوص در دوران هشت سال ریاست دولت محمود احمدی نژاد و همچنین برخورداری طیف اصولگرای حامی او از دست و دلبازی های دولتی، ارقامى باورنکردنی و بی سابقه را نشان مى دهد اما این حجم از فساد و اختلاس را به “افراد ناشناس و گمنام” نسبت مى دهند و در هر کدام از آنها نیز نام های نامشخص با اشاره های حروف الفبا مطرح شده اند.

در این میان شاید رقم ١٢هزار میلیارد، در نوع خود بی نظیر باشد، اما با تجربه ای که طی چند سال گذشته به دست آمده نمی توان امیدوار بود که باز هم مفسده ای دیگر با ارقامی تازه تر و بزرگتر مطرح نشود.

البته در این میان برخی نمایندگان مجلس هم با اشاره به عدم توانایی و مشکل دار شدن سه قوای حاکم بر صحنه سیاست کشور در مبارزه با فساد، به تازگی مدعی شده اند که فساد در کشور امری نهادینه شده است و حتی جامعه ایران نیز به اختلاس و فساد و رشوه آلوده شده و این امر در روند مفسده های کلان اقتصادی و بروز مفاسد بزرگ نیز تأثیر گذار بوده، چنانکه در بخش های مختلف از افراد همین جامعه با رسیدن به پست و مقام سیاسی و اقتصادی، مرتکب تخلف های سنگین و به دور از مجازات می شوند.

دو بانک و یک ایرلاین، درگیر پرونده فساد

روز گذشته خبرگزاری دانشجویان ایران در گزارشی به نقل از تابناک، از انتشار جزئیاتی در مورد فساد ۱۲ هزار میلیاردی توسط یک سایت اطلاع رسانی خبر داده و نوشت:”یک سایت خبری، جزئیاتی تازه از فساد تازه کشف‌شده ۱۲ هزار میلیارد تومانی را منتشر کرد. این فساد بزرگ بانکی با پیگیری شخص وزیر اقتصاد و همکاری قوه قضائیه کشف شده است.”

بنابر این گزارش، «تابناک» مدعی شده است: “پس از اظهارات وزیر اقتصاد مبنی بر کشف فساد ۱۲ هزار میلیارد تومانی جدید در نظام بانکی و تایید کلیت این فساد توسط رئیس کل بانک مرکزی، خبرنگار ما به اطلاعات جدیدی درباره این فساد دست یافته است.”

براساس این اطلاعات، دو بانک «ت» و «ر»، موسسه «ث» و یکی از ایرلاین‌های بزرگ کشور، درگیر فساد ۱۲ هزار میلیارد تومانی جدید در نظام بانکی هستند.

در این میان، منشاء این فساد بزرگ، بانک «ت» گزارش شده و سایر موسسات در پی این موقعیت، سوءاستفاده کرده‌اند و به این ترتیب متخلفان تحت ضمانت‌نامه‌ها و چک‌های جعلی کلاهبرداری می‌کردند و تسهیلات کلان می‌گرفتند.

به نوشته این خبرگزاری، این فساد در برخی شعب بانک «ت» در استان کرمان رخ داده و جالب اینکه این تخلفات توسط شرکت‌های مختلف تحت پوشش برخی موسسات پولی شکل گرفته است.

یکی از مراجع امنیتی پس از اطلاع از این موضوع، جزئیات آن را در نامه‌ای به علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی اعلام کرده و موضوع در دو پرونده در تهران و کرمان در حال پیگیری در دستگاه‌ قضایی است.

به نوشته ایسنا، پیگیری ها نشان می دهد، که متهم ردیف اول این پرونده، دارای سابقه بوده و پیش از این، تخلفاتی در یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های کشور داشته است.

در همین حال، وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی هم تایید کرده‌اند که کلیه عوامل دیگر این فساد بزرگ، دستگیر و روانه زندان شده‌اند. 

۶ سال گردش عملیات مالی

یک خبرگزاری منتقد دولت هم در گزارشی مفصل به نقل از رئیس کل بانک مرکزی از جزئیات فساد جدید ۱۲ هزار میلیاردتومانی بانکی نوشت.

به نوشته مهر، ولی الله سیف در یک برنامه تلویزیونی شبکه یک سیما؛ درباره سوء جریان ۱۲ هزار میلیارد تومانی جدید بانکی گفت: “این اتفاق از سال ۸۵ تا اوایل سال ۹۱ روی داده است و در اواخر شش ماهه نخست سال ۹۲ کشف شد و مسئله در کنترل قرار گرفت و مراجع قضائی در جریان قرار گرفتند و به دلیل حفظ منافع بانک این مسئله دیر اعلام شد.”

وی با بیان اینکه این رقم حجم سوء استفاده نیست بلکه گردش عملیاتی است که اتفاق افتاد، گفت: “۷۰ میلیارد تومان بیشترین مبلغی بوده که در اختیار سوء استفاده کنندگان قرار گرفت اما چون گردش داشت چنین حجمی را از عملیات بانکی ایجاد کرده است.”

سیف خاطرنشان کرد: “همه عوامل این مسئله شناسایی شدند و تحت پیگرد قرار گرفتند و یکی از آنها بازداشت شده است. افزون بر وصول اصل مبلغ، جریمه ای با نرخ سود ۳۴ درصد در شش قسط محاسبه شده است. چهار قسط آن وصول شده و آخرین قسط آن پایان دی امسال است. نمی خواهیم انفعالی رفتار کنیم و بانک مرکزی تلاش می کند از ابتدا از بروز چنین مسائلی جلوگیری کند.”

دانه درشت‌هاى بدهکار

اما سخنان سیف در مورد وضعیت فساد و تخلف در بانکه و همچنین بحث دانه درشت های بدهار بانکی؛ ادامه داشت و افزود:”درشت ترین پرونده هایی که بانک ها در محاکم قضائی دارند به بانک مرکزی اعلام شد و در نهایت ۵۷۵ پرونده جمع شد که حجم درشت ترین پرونده های نظام بانکی با ارزش ۲۵ هزار میلیارد تومان است که یک سوم مطالبات کل کشور است.”

روابط اشخاص حقوقی باید کنترل شود

وی همچنین با اشاره به برگزاری همایش ملی ارتقای سلامت اداری و مبارزه با فساد به روابط اشخاص و مقامات حقیقی و حقوقی در کشور اشاره کرده و گفت: “با روش های قدیمی و سنتی نمی توان بهره وری نظارتی را افزایش داد بلکه باید از تجربیات روز و فناوری های جدید استفاده کرد، چرا که رابطه های اشخاص حقوقی باید با فناوری های جدید کنترل شود و تقویت بانک ها به گونه ای باشد که بتوانند خود کنترل باشند.”

وی با اشاره به اینکه نقش اساسی بانک مرکزی اطمینان از کنترل های داخلی هر بانک است، اضافه کرد: هرگاه این کنترل ها مطلوب باشد هیچگاه بانک تصمیماتی که آن را با بحران مالی روبه رو کند، نمی گیرد. همچنین برنامه های کلانی داریم که در آن افزایش کیفیت نظارت بانک مرکزی را تقویت می یابد.”

٢٢میلیون چک برگشتی

بنابراین گزارش، سیف با بیان اینکه نظام بانکی کشور از فناوری دنیا عقب است، در خصوص برنامه سامانه نسیم در سیستم بانکداری افزود: “۲۰۰ هزار حساب در این سامانه شکل خواهد گرفت. براساس سامانه چکاوک در چهارساله منتهی به سال ۹۲ بیست و دو میلیون چک برگشتی داشتیم و این مسئله بین فعالان اقتصادی وبازار بی اعتمادی ایجاد می کرد. این سامانه در دوازده استان راه اندازی شده است و تا ۲۲ بهمن امسال در سراسر کشور عملیاتی خواهد شد.”

به نوشته مهر، سیف درباره مهمترین گلوگاههای ایجاد فساد در نظام بانکی گفت: “نظام بانکی در جایی قرار دارد که هدف است و برخی دستگاهها نیز چنین ویژگی دارند و به این دلیل باید از سیستم های غیر قابل نفوذ و قابل کنترل تر استفاده کنند. در دنیا ابزارهای پیشرفته ای وجود دارد که ما می توانیم از آنها برای کنترل نظام بانکی استفاده کنیم.” 

شتاب رانت خواری در نبود شفافیت اطلاعات

وی با بیان اینکه باید از وجود رانت در نرخ ها جلوگیری کرد اگر نرخ ها واقعی باشد هیچکس نمی تواند از رانت استفاده کند، گفت: “اگر نرخ ها را سرکوب کنیم شتاب برای استفاده از رانت شکل می گیرد و پرهیز از قیمت های مصنوعی و تعادل در بازار موجب جلوگیری از سوء جریان و ایجاد ثبات و آرامش در اقتصاد می شود. شفاف سازی اطلاعات موجب از بین رفتن رانت می شود.” 

مفسده اقتصادی؛ محصول جامعه فاسد

خبرگزاری مجلس هم در گزارش دیروز خود با اشاره به سخنان یک عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس نوشت: “در جامعه‌ای که مفاسد وجود دارد، فساد اقتصادی هم اتفاق می‌افتد ولی در جامعه‌ای که شفافیت وجود داشته باشد کوچک‌ترین مفسده اقتصادی خودش را نشان خواهد داد.”

به نوشته این خبرگزاری، جواد هروی نماینده قائنات؛ ارتقای فرهنگ یک جامعه را از ضرورت‌های کاهش فساد اقتصادی دانست و گفت: “جامعه‌ای که از فکر و فرهنگ صحیح و باز برخوردار باشد، دچار خطا نمی‌شود. جامعه‌ای که فاقد اندیشه خلاق و باز باشد دچار خطا خواهد شد و هر نقطه منفی در کارنامه آن جامعه ثبت خواهد شد.”

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس تصریح کرد: “ارتقای فرهنگ در یک جامعه می‌تواند جلوی خیلی از معضلات را بگیرد و به همین دلیل صدسال پیش رودکی پدر شعر ایران سرود که «هیچ گنجی نیست از فرهنگ به/ تا توانی رو سوی گنج بنه».”

قوانین طاقچه‌اى نباشند

وی همچنین ضمن بیان اینکه اعتقاد دارم آنچه می‌تواند جامعه را از بی‌نظمی – که منجر به مفسده می‌شود – خارج کند ایجاد نظم و قانون است افزود:”قانون نباید به‌صورت شعار بوده بلکه باید در عمل اجرا شود. البته باید قوانینی را وضع کنیم که گویای خواسته‌های مردم جامعه باشد. مردم ما امروزه دچار تورم و مشکلات معیشتی هستند و ما نباید قوانینی را وضع کنیم که ربطی به وضعیت مردم ندارد.”

هروی از شعاری بودن عمل به اخلاقیات انتقاد کرد و گفت: “میان شعار و شعور یک دنیا فاصله است و ما باید به رشد افکار جامعه و نگرش‌های خلاق میدان بدهیم. می‌گوییم فرهنگ جامعه باید رشد کند اصول مختلفی دارد و جامعه باید به مردم به‌عنوان ولی‌نعمت نگاه کند نه رعیت. قانون باید کارآمد بوده و صرفاً طاقچه‌ای نباشد.” 

کم‌کارى رسانه‌اى در مبارزه با فساد

عضو کمیسیون آموزش تحقیقات و فناوری در ادامه به نقش رسانه‌ها برای مبارزه با مفاسد اقتصادی اشاره کرد و گفت: رسانه یک اصل و واقعیت است که مغفول مانده است. اصحاب رسانه باید تیزترین، عمیق‌ترین و کارشناس‌ترین افراد جامعه باشند و از وجود سوءاستفاده‌های موجود در هر حوزه جلوگیری کنند.

هروی خاطرنشان کرد: “البته برای اینکه اصحاب رسانه بتوانند در این راستا موفق باشند باید فضای کاری نیز فراهم شود تا آزادانه بتوانند به وظیفه خود عمل کنند. قانون اساسی صراحتاً می‌گویند باید نسبت به نشریه‌ها و رسانه‌ها به‌گونه‌ای عمل کنیم که فضای لازم برای فعالیت داشته باشند.”

هروی اظهار داشت: “اصحاب رسانه به دنبال دردسر نیستند اما صرفاً به خاطر دغدغه‌ای که برای کشور خوددارند پا به این راه گذاشته‌اند و دردسر این مسیر را به جان خریده‌اند.” 

عضو مجمع نمایندگان خراسان جنوبی با اشاره به نقش قوه قضاییه در مبارزه با مفاسد اقتصادی گفت: “اگر جامعه‌ای اصلاح شود و رشد فکری پیدا کند دردسرها کمتر خواهد شد. قوای سه‌گانه در این حوزه مشکل‌دارند و نمی‌توانند خودشان را منطبق با جامعه کنند.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large