Skyscraper large
گفتگو با احمد علوی، استاد اقتصاد دانشگاه سوئد

تورّم با پیش‌بینى روحانى هم به‌معناى بهبود اقتصاد نیست

f6g54hfgh4

عکس از رویترز

مژگان مدرس علوم

روز گذشته، حسن روحانی دومین لایحه بودجه را به مجلس ایران تقدیم و اعلام کرد که تورم از ۳۵ درصد در سال گذشته به ۲۵ درصد رسیده است. او پیش‌بینی کرد که نرخ تورم تا پایان امسال (حدود سه ماه دیگر) به کمتر از ۲۰ درصد برسد.

دکتر احمد علوی، استاد اقتصاد دانشگاه سوئد در گفتگو با “راه دیگر” معتقد است کاهش تورم به تنهایی نمی تواند مشکلات اقتصادی ایران را حل کند و حتی اگر تورم به این میزانی که آقای روحانی گفته اند کاهش پیدا کند به خودی خود نمی تواند به معنای شاخص بهبود اقتصاد ایران باشد. او می گوید: “تورم یکی از شاخص های منفی ایران است و شاخص های دیگری از جمله مسئله بیکاری، تراز پرداخت های بین المللی، نوسان ارزش پول ملی و همچنین مسائل زیر ساختی از جمله زیست محیطی نیز باید مدنظر قرار گرفته شود. برای اینکه اقتصاد ایران سمت گیری مثبتی بگیرد نمی توانیم تنها بر اساس بهبود یک شاخص قضاوت کنیم؛ کمااینکه در کشورهای دیگر این مسئله هست که در حالیکه یک شاخص بهبود پیدا کرده اما به زیان شاخص های دیگر بوده است. بنابراین، حتی اگر تورم به این میزانی که آقای روحانی گفته اند کاهش پیدا کند به خودی خود نمی تواند به معنای شاخص بهبود اقتصاد ایران باشد. از سوی دیگر شاخص تورم یک متغییری است که به اصطلاح غیر متعیین نامیده می شود و نمی توان آن را به دقت ارزیابی کرد و هر نوع ارزیابی تنها در حد یک برآورد و تخمین است. در هر حال اگرچه کاهش تورم خوب است اما کاهش تورم می تواند به معنای عمیق تر شدن رکود در اقتصاد باشد. از همین رو باید دید در کنار این کاهش نرخ تورم مسئله افزایش رشد اقتصادی وجود دارد یا نه؟ اگر رشد اقتصادی بهبود پیدا نکند کاهش تورم به تنهایی نمی تواند مشکلات اقتصادی را حل کند.”

به گفته رئیس جمهور، رشد منفی اقتصادی، بن‌بست در طرح هدفمندی یارانه‌ها و نزول صادرات غیر نفتی از جمله مشکلاتی بودند که باعث رکود اقتصاد ایران  شدند. اما وی به تلاش دولتش در حل این مشکلات در سال گذشته اشاره کرده و می گوید: “دولت در طول سال گذشته تلاش کرد تا با تدوین و اجرای مجموعه‌ای از سیاست‌ها در قالب بسته سیاستی خروج از رکود با تاکید بر حفظ ثبات اقتصاد کلان، بهبود فضای کسب و کار و بهبود شرایط تامین مالی بنگاه ها رشد تولید و سرمایه‌گذاری را بهبود بخشد.”

این اظهارات در حالی مطرح می شود که گزارش ها برخلاف ادعای رئیس جمهور حکایت از عدم خروج ایران از رکود اقتصادی دارد.

دکتر علوی به تشریح موانع رشد اقتصادی در ایران پرداخته و توضیح می دهد: “رشد اقتصادی در ایران یک رشد برون زا و رانتی است. بدین معنا که رشد اقتصادی در این پنجاه سال اساسا با کسب درآمدها نفتی و تزریق آن به اقتصاد ایران فراهم شده است و در شرایط فعلی قیمت نفت یک شیب کاهنده دارد؛ یعنی درآمدهای دولت کاهش پیدا کرده است. منتهی مشکل در ایران تنها مسئله قیمت ها نیست برخلاف کشورهایی مانند عربستان سعودی که کاهش قیمت بر روی درآمدشان تاثیر دارد اما از نظر بازارهای نفتی مشکلی ندارند. در حقیقت، ایران با دو مولفه مشکل دارد: اول، مسئله کاهش قیمت نفت و دوم از دست دادن بازارهای نفت. این دو مولفه باعث می شود دولت کسری بودجه پیدا کند و این کسری بودجه مسائل دیگری را پدید می آورد از جمله این مسائل این است که دولت در تامین بودجه رشد اقتصادی وا خواهد ماند.”

افزایش صادرات غیر نفتی یکی از مهمترین برنامه های دولت یازدهم بوده که به گفته حسن روحانی صادرات غیرنفتی در پایان آبان به ۳۱ و نیم میلیارد رسیده که از رشد ۱۹.۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل حکایت می کند و او امیدوار است که با ادامه این روند تا پایان سال صادرات غیرنفتی از مرز ۵۰ میلیارد دلار بگذرد.

dfgh456fg4hj44jدکتر احمد علوی در پاسخ به این سوال که آیا ایران خواهد توانست با افزایش صادرات غیر نفتی اقتصاد ایران را از وابستگی به درآمد نفتی خارج کند، تصریح می کند: “در کوتاه مدت تغییرات ساختاری در بازرگانی خارجی ایران اگر نگوییم غیرممکن است اما بسیار دشوار است. چراکه این امر نیازمند یک فرآیند بلند مدت است. تازه ترین آمار گمرک ایران نشان می دهد که بازرگانی خارجی ایران در ماه نخست سال جاری با تراز منفی روبروست و این تراز منفی نسبت به سال گذشته بیشتر شده و ساختار آن در یکسال و اندی از کار دولت یازدهم تحولات چشمگیری پیدا نکرده است. نفت کماکان بزرگترین منبع صادرات ایران است و در واقع آن صحبتی که در مورد صادرات غیر نفتی می شود شامل کالاهای سنتی و برخی کالاهای ساخته شده است. با توجه به مشکلاتی که در گفتگو با گروه پنج بعلاوه یک وجود دارد و همچنین شاخص بالای ریسک اقتصادی در ایران به نظر نمی رسد که سهم بازرگانی خارجی ایران را بتوان بطور کلی افزایش داد. علاوه براینکه ایران الان بازار نفت سنتی خود را در کشورهایی مانند عراق هم از دست داده است. بنابراین تغییرات ساختاری بازرگانی خارجی ایران در کوتاه مدت با توجه به ضعف دولت که تحت تاثیر سیاست های مخالفان افراطی خود است و همچنین مسئله تحریم ها کاملا محدود است.”

رهبران سیاسی ایران و مخالفان مذاکرات هسته ای در حالی تاکید می کنند که  نتیجه مذاکرات هیچ نقش تعیین کننده‌ای بر اقتصاد ایران ندارد، که بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که زمینه رونق کسب و کار و تحول اقتصادی در ایران در سایه رفع تدریجی تحریم‌ها فراهم خواهد شد.

احمد علوی درباره درخصوص تاثیرات مذاکرات و رفع تحریم ها بر اقتصاد ایران می گوید: “کشورهایی در جهان توسعه پیدا کرده اند که در هماهنگی و تعامل مثبت با اقتصاد سایر کشورها بوده اند. چین، کره جنوبی و مالزی سه نمونه از این کشورها هستند. در حقیقت تجارت خارجی موتور توسعه اقتصادی کشور در حال توسعه ای مانند ایران است. در مقابل اگر این موتور خاموش شود اثرات نامطلوب خود را خواهد گذاشت و بحث هم بر سر اندازه این تاثیرات است. وگرنه اگر قرار باشد با انزوای بین المللی و محدود کردن ارتباطات مشکل ایران حل شود تا الان مشکل اقتصاد ایران حل شده بود. دقیقا همین انزوای بین المللی ایران سبب نه تنها محدود شدن جذب سرمایه شده بلکه ایران الان با فرار سرمایه هم مواجه است.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large