Skyscraper large
گفتگو با مصطفی اقلیما، رئیس انجمن علمی مددکاران اجتماعی ایران

ازدواج سفید؛ نقدها و پیامدها

dfgdfd6f5g4888i

مژگان مدرس علوم

در سالهای اخیر در کنار افزایش سن ازدواج، شاهد رشد انواع و اقسام ازدواج‌های مانند ازدواج موقت، ازدواج صوری، ازدواج صیغه ای و… هستیم. “ازدواج سفید” یا “هم باشی” یکی از پدیده های نوظهور ازدواج در ایران است که طبق آمار غیررسمی روز به روز در حال افزایش است.

منظور از “ازدواج سفید” زندگی مشترک زن و مرد در زیر یک سقف بدون ازدواج رسمی است. ازدواجی که واکنش های منفی را از سوی مسئولین حکومتی در برداشته و آن را پیامد ترویج فرهنگی غرب در ایران می دانند. 

اما دکتر مصطفی اقلیما، رئیس انجمن علمی مددکاران اجتماعی ایران در گفتگو با “راه دیگر” ریشه افزایش این نوع ازدواج را حاصل مشکلات اقتصادی در ایران می داند و می گوید: “در ایران افزایش این پدیده ها حاصل مشکلات اقتصادی است که دولت باید برای رفع آن چاره ای بیندیشد. در تمام کشورها از بنگلادش که جزو فقیرترین کشورهاست تا آمریکا که غنی ترین کشورهاست جزو وظایف دولت نیست که به این مسئله (ازدواج های غیر رسمی) بپردازد بلکه وظیفه دولت ها ایجاد کار و رفع مشکلات اقتصادی مردم است. این مهم تا آنجا اهمیت دارد که اگر در کشوری که دولت در حل مشکلات اقتصادی مردم و جلوگیری از افزایش بیکاری و تورم ناتوان باشد دیگر در انتخابات بعدی رای نخواهد آورد.”

در این نوع از “ازدواج” زندگی مشترک زن و مرد در دفتری رسمی به عنوان ازدواج دائم ثبت نمی شود و بسیاری از مقامات حکومتی به این نوع زندگی مشترک انتقاد دارند و آن را نوعی “معصیت” تلقی می کنند.

در همین ارتباط محمدی گلپایگانی، رییس دفتر رهبری با انتقاد از ازدواج سفید می گوید “مردمی که این نوع زندگی را برمی‌گزینند، نسل حلال‌شان از بین می‌رود و حرام‌زاده می‌شوند. حاکم اسلامی باید با شدت با این نوع زندگی مقابله کند.”

دکتر اقلیما با تاکید بر این موضوع که اگر این مشکلات اقتصادی حل شود جوانان ما ازدواج می کنند، تصریح می کند: “الان دانشجویان خود را می بینم که همه می خواهند ازدواج کنند اما شرایط ازدواج را ندارند. در ایران سالی یک میلیون و سیصد فارغ التحصیل لیسانس داریم اما کار برایشان نیست. خب، اینها چگونه می خواهند ازدواج کنند؟ آیا با وام می توانند زندگی خود را اداره کنند؟ چطور می خواهند وام را پرداخت کنند و در کنار آن هزینه زندگی را چگونه تامین کنند؟ اگر مسئولین نسبت به دو مسئله “شایسته سالاری” و “پاسخگویی” توجه داشتند ما الان این همه مشکل نداشتیم. هیچکس پاسخگو نیست که چرا اینهمه بیکاری افزایش پیدا کرده، چرا هزینه ها افزایش پیدا کرده و …. تمام این مشکلات معلولی از علت هاست و تا زمانیکه زیر ساختارها را درست نکنیم؛ فقر، ازدواج سفید و دیگر آسیب های اجتماعی به همین شکل در حال افزایش خواهد بود. در هر حال ممکن است صورت مسئله را پاک کنیم اما دوباره مسئله ای دیگر پدید خواهد آمد.”

در راستای مبارزه با ازدواج سفید، سیاوش شهریور، مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری تهران از نهایی شدن طرح “اعتلای خانواده پایدار” خبر داده و تاکید کرده است که ایران جامعه‌ای در حال گذر است و به سمت مدرنیته شدن می‌رود. طبیعی است که چنین آسیب‌هایی وجود داشته باشد. وی فراهم کردن ازدواج آسان و اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها برای محکم شدن بنیان خانواده را از راهکارهای مبارزه با این پدیده می داند. او معتقد است که باید جوانان را به این سمت سوق دهیم تا بدانند که آرامش در ازدواج پایدار است و این نوع ازدواج یک نگاه وارداتی است و نمی‌تواند آرامش، سلامت و بهروزی را برای خانواده‌های ایرانی به همراه داشته باشد.

اما رئیس انجمن علمی مددکاران اجتماعی ایران به تفاوت این نوع ازدواج در ایران و کشورهای غربی پرداخته و خاطرنشان می کند: “این نوع ازدواج بیشتر در کشورهای غربی مانند فرانسه و آمریکا رواج دارد و دختر و پسرهایی که می خواهند با هم در زیر یک سقف بدون ازدواج زندگی کنند به شهرداری می روند و با اعلام این ازدواج حق و حقوق خود را می گیرند اما در ایران مسئله فرق می کند و دختر و پسر با هم دوست هستند و در یک خانه زندگی می کنند و از نظر شرعی ممکن است که صیغه کرده باشند اما دختر نمی تواند صیغه شود و شامل زنان مطلقه و بیوه است. در جامعه ایران این پدیده بیشتر در شهرهای بزرگ دیده می شود زیرا بدلیل بالا بودن هزینه زندگی توانایی پرداخت اجاره خانه را ندارند و تن به این نوع ازدواج می دهند. یعنی بدلیل مشکلات اقتصادی و بالا رفتن هزینه زندگی، سن ازدواج بالا رفته است. حتی کسانیکه شاغل هستند با میزان حقوقی که دریافت می کنند نمی توانند اجاره خانه را پرداخت کنند. برای مثال پسری که ۷۰۰ هزار تومان حقوق ماهانه دارد نمی تواند اجاره خانه ۸۰۰ هزار تومانی آن هم با سه و چهار میلیون پول پیش را حتی در بدترین نقطه تهران پرداخت کند؛ معلوم است که نمی تواند ازدواج کند. افزایش حقوق ها ۱۷ درصد است اما نرخ تورم ۳۰ درصد است پس هر ساله کارمندان و حقوق بگیران فقیرتر از سال گذشته می شوند. این مشکلات و افزایش ازدواج سفید را بخصوص در شهرهای بزرگ داریم و چون دولت آماری در این زمینه ندارد حتی ازدواج صیغه ای را هم با نام ازدواج سفید بکار می برند؛ زیرا به ندرت در ازدواج های صیغه ای مدرک کاغذی داده می شود تازه آنهم شامل دختران نمی شود اما در ازدواج سفید برای دختر مشکلی ایجاد نمی کند.”

این استاد دانشگاه ادامه می دهد: “در کنار مشکلات اقتصادی مسئله مهم دیگر این است که جوانان به سن بلوغ رسیده اند و می خواهند نیازهای جنسی خود را برطرف کنند. تا زمانی هم که وضعیت حقوق ها و نرخ تورم به این شکل پیش برود رز به روز شاهد افزایش این نوع ازدواج هستیم. همین امروز قیمت نان را سی درصد افزایش می دهند که بدنبال آن تمامی اجناس گران می شود اما در مقابل ۱۷ درصد حقوق ها را افزایش می دهند که با توجه به یکماه برای صندوق بازنشستگی عملا ۱۵ درصد افزایش حقوق داریم. خب، معلوم است که با چنین وضعیتی این نوع ازدواج ها رواج پیدا می کند.”

دکتر اقلیما در پایان می افزاید: “متاسفانه در ایران این نوع ازدواج در هیچ جا اعلام و ثبت نمی شود که این مسئله به ضرر دختران است. حتی در بسیاری موارد خانواده ها از این موضوع بی خبر هستند. در واقع بیشتر از ۹۰ درصد رابطه دختر و پسر‌ها به ازدواج نمی‌رسد زیرا دختر از نظر سطح خانوادگی و مالی در سطح پایینی قرار دارد و پسر ازدواج با او را به نفع خود نمی بیند. در جامعه ایران اگر کسی بفهمد که دختر با کسی دوست بوده دیگر کسی حاضر به ازدواج با او نیست. حتی در ازدواج موقت هم همین مسئله را شاهدیم و در ازدواج موقت اگر پسر دختر را رها کند دیگر هیچ مردی حاضر نیست آن دختر را بگیرد. بعبارت دیگر بزرگترین مشکل این است که اگر کسی متوجه ازدواج موقت یا ازدواج سفید دختر شود دیگر کسی حاضر به ازدواج دائمی با آن دختر نیست. از سوی دیگر متاسفانه الان پسرها برای ازدواج  حسابگری می کنند که سطح مالی دختر بالا باشد و دیگر عشق مفهوم خود را از دست داده است.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large