Skyscraper large

تهدید میراث تاریخی نصف جهان

df7gd8f777f-روشنک آسترکی - roshanak astaraki

روشنک آسترکی

همزمان با اینکه کارشناسان میراث‌فرهنگی برای بررسی و جمع‌آوری مستندات به بافت تاریخی شیراز اعزام شده اند و  معاون میراث‌فرهنگی کشور نتیجه نهایی تصمیم‌گیری‌ها پیرامون ساماندهی این بافت قدیمی را منوط به طرح ارائه شده از سوی مشاور طرح تفصیلی اعلام کرده اند خبرهایی که از اصفهان به گوش می رسد چندان خوشایند نیست. به نظر می رسد پس از سهل انگاری مسوولین و تخریب بخش قابل توجهی از بافت قدیمی شهر شیراز در طول دو سال گذشته، اصفهان نیز به سرنوشتی مشابه دچار شده است.

بنا بر گزارش سازمان میراث فرهنگی حصارهای قطار شهری که به دلیل عملیات ایستگاه‌سازی در خیابان چهارباغ اصفهان بخش‌هایی از چهارباغ را محبوس کرده‌اند، به هیچ کس حتی باستان شناسان اجازه دیداراز خاکبرداری‌ها و آنچه که در آنجا روی می‌دهد را نمی دهد. هفته گذشته با وجود بارندگی یک روز کامل در این شهر، این خاکبرداری‌ها بدون وقفه ادامه یافت. گودبرداری‌ها اما عاقبت با سازه‌ای تاریخی برخورد کرد که به دلیل نبود کاوش‌های باستان شناسی در این محل، معلوم نیست که شناسنامه آن به کدام اثر و دوره تاریخی برمی‌گردد. علیرضا جعفری زند، باستان شناس معتقد است چهارباغ و نقش جهان روی آثار باستانی‌ای قرار دارد که بخشی از آنها مربوط به تاریخ پیش از اسلام اصفهان است.

اصفهان مانند رم است

در همین زمینه علیرضا جعفری زند، باستان شناسانی است که در تاریخ پیش از اسلام اصفهان مطالعات زیادی داشته، معتقد است در شهر تاریخی مثل اصفهان باید این انتظار را داشته باشید که هرگوشه ای را که بکنند به آثار تاریخی برسند.

شهر تاریخی اصفهان درست مثل شهر تاریخی رم است اما فرق ما با آنها در این است که در رم یک هیئت باستان شناسی با گروه قطار شهری همکاری می کنند و به محض اینکه به آثار می رسند بلافاصله هیئت باستان شناسی شروع به کار می کند و آنها تایین کننده هستند که آیا تونل مترو می تواند ادامه پیدا کند یا نه. او با بیان این سخنان می گوید: «اصلا بعید نیست که آثاری مربوط به تاریخ پیش از اسلام اصفهان در زیر چهارباغ پیدا شود.»

جعفری زند با تاکید بر اینکه شکی نیست که اگر کاوش صورت گیرد حتما به آثار پیش از اسلام در چهارباغ می‌رسیم ادامه می دهد: «در این منطقه دروازه ای به نام “شعیش” و یا به گفته ابن رسته “اسفیش” وجود داشته که ما دقیقا نمی دانیم محل قرارگیری این دروازه کجاست ولی باید در محدوده خیابان چهارباغ تا چهار راه تختی باشد.

این باستان شناس در ادامه می افزاید: «من معتقدم سرستونی ساسانی با نقش خسروپرویز که در حال حاضر در باغ چهلستون قرار دارد از همین منطقه و در زمانی که پی کنی های کاخ های صفویه انجام می شده بدست آمده است.»

نویسنده کتاب ” اصفهان پیش از اسلام ” می گوید: «چیزی که حرف من را تایید می کند، کاوش هایی است که “ماکسیم سیرو” در دهه ۵۰ میلادی، در زمان ساخت هتل عباسی انجام داده و در گزارهایش نوشته است که بقایای یک باروی بسیار قطوری را در کاوش هایی که در جریان بازسازی کاروانسرا انجا داده دیده است.

آفت بی‌آبی به جان شهر

این در حالی است که مهرماه سال جاری نیز مهدی بصیری، رئیس کمیته آب کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق بازرگانی اصفهان نیز نسبت به تخریب آثار تاریخی این شهر به دلیل بی آبی هشدار داده و گفته بود: زمانی که آب‌های زیر زمینی افت پیدا کند زمین نشست کرده و پدیده فرونشست زمین اتفاق می‌افتد، در این زمان زیر پی‌های آثار تاریخی سست شده و امکان نشست این آثار  نیز وجود دارد، همان طور که اکنون نیز نشانه‌هایی از ترک خوردگی روی آثار تاریخی شهر را شاهد هستیم.

بصیری خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه در گذشته میلگرد و بتن نبوده، بنابراین فنداسیون‌های این آثار آهکی و ساروجی ساخته شده و استحکام لازم را ندارد و در اثر خشکی و همچنین به دلیل تکان خوردن ترک خورده  است.

وی با اظهار تاسف از وضعیت پیش آمده برای آثار تاریخی گفت: البته این آثار انقدر با کیفیت ساخته شده که تا به حال توانسته دوام بیاورد اما بیش از این نمی‌توانند این فشار را تحمل کند.

رئیس کمیته آب کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق بازرگانی اصفهان  تصریح کرد: ترک خوردگی این آثار شروع شده و در برخی جاها مانند سی و سه پل دیده شده البته مشخص نکردند که دلیل آن چیست اما به هر حال ترک‌ها دیده شده و این خطرناک است.

ناکارآمدی میراث فرهنگی گلپایگان

همچنین بلایی که در اکثر نقاط کشور گریبان آثار تاریخی را گرفته به اصفهان هم سرایت کرده است. اول پاییز سال جاری، خبرگزاری مهر در گزارشی نوشت خبرها حاکی از آن است که بی‌توجهی‌ به میراث فرهنگی با بناهای تاریخی شهر گلپایگان دست به یقه شده است. به صورتیکه این وضعیت عزم سارقان عتیقه را بیش از پیش جزم کرده تا در راستای سرقت ابزارآلات موجود در بناهای میراثی دندان تیز کنند. این گزارش در ادامه افزوده بود بیشتر آثار باستانی گلپایگان در معرض تخریب قرار دارد و نمایندگی میراث فرهنگی صرفاً نماینده ثبت فرهنگی است و لاغیر، این نمایندگی بعد از ثبت اقدامی جهت نگهداری و یا مرمت آن انجام نمی دهد و مردم نیز به همین دلیل میل و رغبتی در همکاری با میراث فرهنگی ندارند.

از سوی دیگر مهدی نوبخت، رئیس اداره میراث فرهنگی گلپایگان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وجود ۲۰۰ اثر تاریخی در شهر گلپایگان اظهار داشت: از این تعداد تنها ۲۵ اثر توسط میراث فرهنگی به ثبت رسیده است.

وی ادامه داد: بیش از ۹۲ درصد از بناهای تاریخی شهر گلپایگان مالک خصوصی دارد و تنها ۸ درصد از این بناها عمومی و دولتی است. “خانه معظمی‌ها” از جمله آثار تاریخی شهر اصفهان است که به اعتقاد برخی از دوستداران میراث فرهنگی در شهر گلپایگان مورد بی‌توجهی قرار گرفته است و در صورت عدم رسیدگی در آینده‌ای نزدیک تخریب خواهد شد و این در حالی است که رئیس اداره میراث فرهنگی شهر گلپایگان این بنای تاریخی را یکی از پابرجاترین بناهای تاریخی این شهر اعلام کرد و افزود: از سال ۸۸ تاکنون ۳۰۰ میلیون تومان برای احیای این خانه تاریخی هزینه شده است.

آنچه در پایان باید گفت اینست که در پس تناقض گویی مسوولین استانی و همچنین تصمیمات غیر مسوولانه و کارشناسانه دیگر سازمان ها از جمله شهرداری، باید منتظر باشیم اتفاق شومی که بافت تاریخی شیراز با آن مواجه شد دامان آثار تاریخی و ملی اصفهان را هم بگیرد. 

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large