Skyscraper large

قیمت نفت؛ پاشنه آشیل دولت

s5df55d-مهدى ساوالان پور- mehdi savalan poor مهدى ساوالان‌پور

مهدی ساوالان پور

درآمد‌های حاصل از فروش نفت و محصولات وابسته به آن مهمترین و اصلی‌ترین منبع درآمد دولت است و عملا چرخ اقتصاد کشور وابستگی بی حد و حصری به فروش این ماده زیر زمینی دارد که بی ثباتی در بازار نفت یکی از تهدیداتی است که همواره اقتصاد ایران را با چالش مواجه می‌کند.

در حالی قیمت نفت در سال جاری کاهش حدود ۳۷ درصد را تجربه می‌کند که بودجه سال ۱۳۹۳ بر اساس فروش نفت بشکه‌ای ۱۰۰ دلار بسته شده بود و این سقوط قیمت که در ۴ سال اخیر بی‌سابقه بوده است می‌تواند دولت روحانی را که با مشکلات اقتصادی عدیده‌ای روبرو است با چالش جدیدی مواجه کند وانتظار می‌رود که دولت یازدهم کسری بودجه حدود سه میلیارد دلار را در سال جاری تجربه خواهد کرد.

سالهاست که اقتصاد کشور به دلیل ورود مستقیم ارز حاصل از فروش نفت و نبود سرمایه گذاری مناسب جهت توسعه اقتصاد غیر نفتی بیمار است و در حالی که سقوط قیمت نفت در بازارهای جهانی ادامه دارد اقتصاد نفتی ایران که شدیدا به درآمدهای نفتی‌اش وابسته است در کنار تحریم‌های گسترده، این بیماری را دو چندان کرده است.

با وجود تلاش دولت یازدهم برای تعامل با جامعه بین اللمل در بحث هسته‌ای و بر داشته شدن تحریم ها، کاهش شدید قیمت نفت به جدیدترین پاشنه آشیل دولت حسن روحانی بدل شده است.

خبرگزاری رویترز با اشاره به فشار اقتصادی در ایران در گزارشی اعلام کرده است؛ میانگین صادرات نفت ایران به چهار مشتری اصلی خود در آسیا، چین، هند، ژاپن و کره جنوبی در ۱۰ ماه اول سال جاری، یک میلیون و ۱۱۰ هزار بشکه در روز، و در ماه اکتبر حدود ۸۷۸ هزار بشکه در روز بوده و ایران در سال جاری به طور پیوسته از مشتری‌های نفت خود خواسته است تا میزان خریداری این کالا از ایران را افزایش دهند.

بدون تردید استخراج نفت و فروش آن در بازارهای جهانی برای کشور درآمدهای فراوانی ایجاد نموده اما آثار مربوط به بیماری هلندی که ناشی از افزایش درآمد فروش منابع طبیعی در قبال تضعیف اقتصاد صنعتی است به خوبی در کشور مشاهده می‌شود.

در واقع می‌توان گفت اتخاذ سیاست‌های نادرست در عرصه بین‌الملل، نبود مدیریت صحیح، حیف و میل درآمدهای نفتی، واردات بی رویه و عدم سرمایه گذاری مناسب را می‌توان منشا اصلی مشکلات اقتصادی کشور ذکر کرد که هیچ راهکار مناسبی در رابطه با آن اندیشیده نشده است.

این وابستگی به درآمد‌های نفتی و عدم حمایت از سرمایه گذاری داخلی موجب گردیده تورم افسار گسیخته‌ای در کشور حاصل و اتخاذ تصمیماتی از قبیل پرداخت نقدی یارانه این مشکلات را دو چندان کرده است.

حسن روحانی در اظهار نظری با بیان اینکه مهم‌ترین مشکل اقتصاد ایران چشم ‌دوختن به فروش نفت خام است، می‌گوید: یکی از مشکلات ما این است که همه به خزانه دولت چشم دوخته‌اند، خزانه‌ای که خالی و نیمه خالی است، مشکل این است که اقتصاد ما سالم نیست و یارانه‌ای است، همه چشم به نفت خام دوخته‌ایم، با این نظرات کشور در این مسیر به پیشرفت نمی‌رسد.

هر چند که دولت‌مردان تلاش می‌کنند در این مورد با آرامش سخن بگویند اما برخی از کارشناسان اقتصادی معقدند کسری بودجه دولت شرایط سختی را برای تبیین تحرکات اقتصادی کشور پدید خواهد آورد، هرچند علی طیب نیا وزیر اقتصاد دولت یازدهم معتقد است کشور با کسری بوجه عظیم مواجه نخواهد شد و وی این موضوع را حتی فرصتی دانسته تا با وابستگی اقتصاد کشور به نفت مقابله کند.

در این میان باید به عملکرد پر اشتباه دولت احمدی نژاد نیز اشاره کرد؛ بر اساس آمار اعلام شده حدود ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد نفتی در طی ۸ سال سکانداری وی بر قوای مجریه کشور هزینه گردیده است، اما در قبال این هزینه رکود صنعت ، تورم افسار گسیخته و بیکاری فزاینده دستاورد این هزینه‌ها بوده است.

غلامرضا تاجگردون رئیس کمیسیون برنامه و بودجه در این رابطه می‌گوید: در سال‌هایی که نفت با قیمت صد دلار به فروش می‌رسید، با ضعف مدیریت در ایران، سرمایه‌های ملی نفتی کشور از دست رفت.

بدون تردید دولت یازدهم بخوبی معایب اقتصاد تک ‌محصولی یعنی وابستگی شدید اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی را به خوبی درک می‌کند و در حال حاضر که دولت یازدهم وارث نابسامانی‌های اقتصادی و اجتماعی ناشی از عملکرد نادرست دولت گذشته است باید بتواند معضلاتی نظیر تورم، بیکاری، رکود اقتصادی و دیگر متغیرهای کلان اقتصادی را که در وضع بسیار نامطلوبی دارند، با اتخاذ سیاست‌های درست و بر اساس واقعیات جامعه و دیدگاه‌های بین المللی جبران کند.

حسن روحانی باید بتواند دانایی‌محوری و مدیریت صحیح را در دولت خود نهادینه کند و وی به خوبی بر این نکته واقف است که علاوه بر کاهش درآمد‌های نفتی، ریسک سرمایه گذاری به دلیل بی‌ثباتی اقتصاد کشور از بین رفته است که بهبود این مساله می‌تواند اندکی از فشار اقتصادی بر کشور بکاهد و این امر نیز مستلزم تعامل با جامعه بین‌الملل در قبال لغو تحریم‌ها صورت خواهد گرفت.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large