Skyscraper large

چه کسانى از تمدید مذاکرات خوشحالند؟

s5df55d-مهدى ساوالان پور- mehdi savalan poor مهدى ساوالان‌پور

مهدی ساوالان پور

پرونده هسته‌ای ایران با تغییر دولت وارد مرحله تازه‌ای گردید و حسن روحانی پس از احراز پست ریاست جمهوری حل و فصل این پرونده و به تبع آن برداشته شدن تحریم‌های بین‌المللی را مهمترین اولویت دولت یازدهم ذکر کرد.

این امر در حالی اتفاق افتاد که موضع گیری‌های دولت قبلی در قبال مناقشه هسته‌ای ایران و نبود عقلانیت در اتخاذ تصمیم مناسب منجر به افزایش دامنه تحریم‌ها و به بن بست رسیدن مسیر حل این پرونده شده بود.

رویکرد جدید تیم مذاکره کننده که با نرمش قهرمانانه اعلامی از سوی رهبر جمهوری اسلامی مصادف شد، خون تازه‌ای را برای رسیدن به توافق به رگهای این مذاکرات تزریق کرد و با اتخاذ تفکرات راهبردی از سوی دو طرف راه برای رسیدن به مقصود هموار شد.

در حالی که همگان امید داشتند این مذاکرات در سوم آذر به نتیجه برسد اما وجود برخی اختلافات موجب گردید دو طرف مذاکره کننده بر تمدید مذاکرات تا هفت ماه آینده توافق کنند، اما اینک این پرسش مطرح می شود که آثار این تمدید مذاکرات بر سیاست های ایران چه خواهد بود و چه کسانی از به نتیجه نرسیدن مذاکرات خوشحال هستند؟

هرچند حسن روحانی پس از تمدید مذاکرات اعلام کرد که چرخه سانتریفیوژها هرگز از حرکت باز نخواهد ایستاد، اما وی به خوبی بر این نکته واقف است که تاکید نابخردانه بر مواضع قبلی تنها منجر  به بن بست رسیدن مذاکرات طی ماه‌های آینده خواهد بود.

البته آیت الله خامنه‌ای همانند یکسال گذشته با ادامه سیاست دوگانه و انتقاد از عملکرد آمریکا و کشورهای غربی در مذاکرات هسته‌ای گفت: به همان دلیلی که با اصل مذاکرات مخالف نبودیم با تمدید مذاکرات هم مخالف نیستیم، البته هر قرار عادلانه و عاقلانه را قبول می کنیم اما می دانیم که این دولت امریکا است که نیازمند توافق است و از هرگونه عدم توافق ضرر خواهد کرد و اگر این مذاکرات در نهایت نیز به نتیجه نرسد، جمهوری اسلامی ایران ضرر نخواهد کرد.

بدون تردید تحریم‌های اقتصادی و انزوای سیاسی ایران با وجود تمدید مذاکرات ادامه خواهد یافت اما این مساله بر سیاست دوگانه رهبر تاثیری نخواهد داشت زیرا وی از یک سو همچنان حمایتش از روحانی، ظریف و تیم مذاکره کننده ادامه خواهد داد و از سوی دیگر با حمایت از تندروها و محافظه‌کاران که هسته اصلی قدرت وی را تشکیل می دهند تلاش می کند طرف غربی را تنگنای بر هم خوردن مذاکرات قرار دهد.

در صحت این مساله شکی وجود ندارد که رهبر جمهوری اسلامی به دنبال توافق هسته‌ای است و این امر را می‌توان در سخنان وی که اعلام کرد تیم مذاکره کننده اجازه ادامه مذاکرات را دارند به خوبی مشاهده کرد و در عین حال گفت که غرب و کشورهای استعمارگر نمی‌توانند جمهوری اسلامی ایران را به زانو در آورند.

این سیاست دو پهلو به آیت الله خامنه‌ای این اجازه را می‌دهد که حامیانش را درهر دو طرف راضی نگاه دارد و ضمن اینکه امیدوار است این مذاکرات به سرانجام خوشایندی برسد و از قبل آنها تحریم های گسترده رفع گردد ولی اگر در این میان مذاکرات به هر دلیلی بی‌تنیجه بماند هر مسئولیتی در این رابطه را از خود ساقط کرده است.

البته در این میان برنده اصلی طولانی شدن مذاکرات را می توان تندرویان درون حاکمیتی دانست که انزوای سیاسی و اقتصادی ایران برای آنان سر منشاء در آمدهای کلان مالی بوده و رسیدن به هر توافقی با غرب حتی به به قیمت تخریب زیربناهای اقتصادی کشور باب میل آنان نیست.

این راست گرایان افراطی با وجود تلاش گسترده تیم مذاکره کننده و دولت یازدهم برای رسیدن به توافق، از هر روشی برای تخریب و تهدید این مذاکرات استفاده کردند و توافقات نصفه و نیمه‌ا‌ی مانند توافق ژنو را بر باد رفتن عزت ایران عنوان می کردند.

در این میان اقتصاد ایران نیز نگاه ویژه‌ای بر روی این مذاکرات داشته و با وجود خوشبینی برای حصول توافق در سوم آذر، تمدید مذاکرات به مثابه آب سردی بود که بر پیکره اقتصاد ایران پاشیده شد که کماکان زنجیرهای تحریم بر دست پای اقتصاد کشور وجود خواهد داشت.

نکته مهم در این میان زمان طولانی هفت ماهه تا تیرماه سال آینده است که امکان وقوع هر اتفاقی در این مدت می‌دهد که بر مذاکرات تاثیر مثبت یا منفی بگذارد زیرا با توجه به تحولات سیاسی طی ماههای آینده به دلیل برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری دایره توازن قوا در نظام جمهوری اسلامی دستخوش تغییر خواهد شد و این مساله می‌تواند بر روند مذاکرات تاثیر گذار باشد.

جناح تندرو حاکمیت در تلاش است تا پوچ بودن وعده‌های روحانی را به اثبات برساند و در این مسیر استفاده از هر گونه ابزاری را برای خود مباح می‌داند و اگر بی کفایتی دولت نیز مطرح شود بیشتر باب میل این افراطیون خواهد بود.

حسن روحانی و اعتدالگرایان باید بتوانند با استفاده از راهکارهای عملی راه را بر هر گونه زیاده خواهی این طیف تندرو ببندند اما ادامه مسیر “نه شکست، نه موفقیت” به هیچ عنوان نکته مثبتی نیست و رسیدن به توافقی جامع و پایدار است که می تواند راه را برای خروج ایران از بن بست‌های اقتصادی و سیاسی باز کند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large