Skyscraper large
كارنامه‌ى مهدوى كنى به روايت محمدجواد اكبرين

تبدیل وظیفه‌ى خبرگان از “نظارت” به “اطاعت” خلاف صریح قانون بود

d6f5g4df4g44f

عکس از سایت آبنا

محمدجواد اکبرین، دین‌پژوه و روزنامه‌نگار ساکن پاریس بر این باور است که هرگز مجلس خبرگان به اندازه دوره‌ى ریاست آیت الله مهدوى کنى، تشریفاتى و بى خاصیت نبوده است؛ او علیرغم ستایش مسئولان از “اعتدال” مهدوى کنى مى‌گوید: «رفتار او در دوره ۴ ساله پایانی عمرش، هیچ نسبتى با اعتدال نداشت و کاملاً در خدمت بدنه تندروى قدرت بود. او به عنوان رییس مجلس خبرگان، بر سیاه‌ترین بخش کارنامه آقاى خامنه اى یعنى وقایع سال ٨٨، نه تنها هیچ نظارتى نکرد… بلکه بار‌ها اعلام کرد که وظیفه خبرگان مراقبت بر اطاعت بیشتر از رهبرى است نه نظارت بر او، توجیهى که خلاف صریح قانون اساسى بود».

آنچه در پى مى‌آید بخش‌هایى از گفتگوى فیروزه رمضان‌زاده با محمد جواد اکبرین است که روز گذشته در وبسایت جرس منتشر شد.

ضرورت نقد اصحاب قدرت؛ پیش و پس از مرگ

 نقد و نفىِ کسانى که از میان ما رفته‌اند را کار پسندیده‌اى نمى‌دانم جز درباره اصحاب قدرت، زیرا اگر آن‌ها چه در طول حیات و چه پس از مرگشان مورد نقد قرار نگیرند نقاط تاریک کارنامه‌شان، آینده ما را تاریک‌تر مى کند. بنا براین، در آنچه مى گویم نظر به کارکرد و تاثیر شخصیت حقوقى مرحوم آیت الله مهدوى کنى دارم نه بیش از آن. از این تذکر که بگذریم بخش تاثیرگذار زندگى آیت‌الله مهدوى کنى را باید به دو دوره تقسیم کرد، یک دوره ۴٠ ساله و یک دوره ۴ ساله، ایشان توانست در آن ۴٠ سال، رفتارى معتدل از خود نشان دهد، البته در جاهایى که حرف زد و کارى کرد نه در جاهایى که سکوت کرد. مثلاً ایشان در قبال سیّئات انقلاب مانند ترور‌ها، اعدام‌ها، حبس‌ها و حصر‌ها همواره سکوت می‌کرد، سکوت مطلقاً به معناى اعتدال نیست، اعتدال در نگفتن نیست بلکه در منصفانه گفتن است، پس منظورم از اعتدال در منش، سکوت‌هاى ایشان نیست، اما در آن ۴ دهه که سخن گفته، البته سعى کرده جانب انصاف را بگیرد. به ویژه در آنچه که از رفتار ایشان در مقایسه با انقلابیون در سالهاى نخستین و پرشور انقلاب به جاى مانده. آقاى روحانى هم به همین نکته در پیامش اشاره کرده و رفتار معتدل او را در روزهاى پرشور اول انقلاب ستوده است. اما رفتار او در دوره ۴ ساله پایانی عمرش، هیچ نسبتى با اعتدال نداشت و کاملاً در خدمت بدنه تندروى قدرت بود. او به عنوان رییس مجلس خبرگان، بر سیاه‌ترین بخش کارنامه آقاى خامنه اى یعنى وقایع سال ٨٨، نه تنها هیچ نظارتى نکرد بلکه با تئوریزه کردنِ «اطاعت به جاى نظارت»، این مجلس را بى خاصیت‌تر کرد.

اطاعت به جاى نظارت؛ نقض صریح قانون اساسى

من منکر ناتوانى خبرگان بر انجام وظیفه نظارتى‌اش در همه دوره‌ها نیستم، به هر حال، وقتى کشور گرفتار استبداد است بخشى از فقیهانش مى شوند فقهاى دربارى و بخشى دیگر هم به مصلحت سکوت مى کنند و معدود کسانى هستند که زبان به حقیقت و عدالت باز کنند. با این همه اما هرگز خبرگان به اندازه دوره آیت الله مهدوى کنى، تشریفاتى و بى خاصیت نبوده است. از‌‌ همان مبدأ خبرگان اگر شروع کنیم یعنى ٢٨ مرداد ٬١٣۵٨مجلس خبرگانِ قانون اساسى، تشکیل شد، مرحوم آیت الله منتظرى با حداکثر آرا به عنوان رییس این مجلس انتخاب شد و در نخستین سخنرانى‌اش قانون اساسىِ اسلامى را چنین تعریف مى کند: «قانونى که در آن حقوق همه طبقات، حتی غیر مسلمانانی هم که در ایران هستند زیر چتر اسلام تأمین شود.»از آن میان، مرحوم سید عبدالکریم هاشمى‌نژاد انتقاد کرد که مصوبات این جلسه باید از طریق شوراى انقلاب به تایید آیت الله خمینى برسد زیرا شورای انقلاب به وسیله امام انتخاب می‌شود و اکثریت قاطع ملت با امام هستند. شما متن پاسخ مرحوم آیت الله منتظرى را در اسناد مذاکرات خبرگان ببینید به صراحت پاسخ مى دهد: «ما مخلص شورای انقلاب هستیم ولی شورای انقلاب مال وقت اضطرار و وقت جنگ است، ما مدعی هستیم که آرامش برقرار شده و ملت آزادانه توانسته است رأی بدهد و منتخبین خودشان را به مجلس بفرستند و منتخبین کار خود را انجام بدهند و آزاد باشند، دست و پایشان را در پوست گردو نگذارید»از مجلس خبرگان قانون اساسى تا مجلس خبرگان رهبرى، در طى سه دهه تا قبل از آقاى مهدوى کنى، از آن همه خبرگى و بزرگى و استقلال چیزى باقى نماند اما حداقل کسى این انحراف قانونى و اخلاقى را توجیه و تئوریزه نکرده بود، صداى برآمده از این مجلس را هم سرکوب نکرده بود و هر دوى این اتفاقات در دوره آقاى مهدوى کنى افتاد. او اعتراض قانونى آیت الله دستغیب، نماینده شیراز در خبرگان را عملاً سرکوب کرد و هیچ تلاشى براى حفظ احترام او و بقاى او در مجلس نکرد. از سوی دیگر، بار‌ها اعلام کرد که وظیفه خبرگان مراقبت بر اطاعت بیشتر از رهبرى است نه نظارت بر او، توجیهى که خلاف صریح قانون اساسى بود.

تفسیرهاى بدون متن

تفسیرهاى بدون متن که تفسیر نیست، متنى باید وجود داشته باشد تا قرائت هاى مختلف از آن ممکن باشد. متنى که وظیفه خبرگان را نظارت بر اطاعت بیشتر از رهبرى بداند یا چیزى شبیه این وجود ندارد، برعکس، طبق اصل ۱۱۱ قانون اساسى، این مجلس، تنها نهادى است که اگر تشخیص داد رهبرى ناتوان یا نالایق است می‌تواند او را برکنار کند. چگونه مى توان فهمید رهبرى ناتوان یا نالایق است؟ جز با نظارت مستمر؟ جز با میدان دادن به نقد مستمر؟ آن‌ها حتى نقد را در میان خودشان هم تحمل نکرده‌اند و دو عضو خبرگان، یکى مرحوم آیت الله طاهرى اصفهانى نماینده فقید اصفهان و دیگرى آیت الله دستغیب، نماینده کنونى شیراز، مغضوبِ بزرگترهاى این مجلس بوده‌اند.

اتفاقى در خبرگان نخواهد افتاد

نیازى به گمانه زنى پیچیده اى نیست، شواهد و قرائن نشان مى دهد که رییس بعدى آیت الله هاشمى شاهرودى است و با آمدن ایشان اتفاق تازه‌ای رخ نخواهد داد، ولى گمان می‌کنم او آنقدر اهل حقوق و قانون باشد که مانند آقاى مهدوى کنى وظیفه صریح خبرگان را انکار و تحریف نکند، هرچند کار اثباتى خاصى هم انجام ندهد، در واقع، مشکل از اشخاص نیست و روند انقلاب سال هاست که فاسد شده است. به آن مبداء خبرگان ٣۵ سال گذشته و آرمان هاى نخستین انقلاب و مذاکرات مجلس خبرگان قانون اساسى نگاه کنید و آن را با گفتمان هاى امروز مقایسه کنید، همه اجزای آن گفتمان، انگار به خاطره تبدیل شده‌اند، خاطره اى که در آن قرار بود حقوق همه طبقات، حتی غیر مسلمانان هم مراعات شود و دست و پاى منتخب ملت به تعبیر رییسِ وقت مجلس خبرگان قانون اساسى، در پوست گردو نباشد و موظف نشود به بهانه تایید امام، تشخیص خود را با اطاعت عوض کند. روند این ٣۵ سال و انحراف از آرمان هاى مجلس خبرگانِ قانون اساسى تا مجلس خبرگان رهبرى در همین اجلاس هاى خبرگان پیداست که در پایان هر دوره‌اش، به جاى پرسش از عملکرد رهبرى و بررسى گزارش هاى تخلفات او، به دیدار او مى روند تا رهنمود بگیرند و عجیب هم نیست، وقتى صلاحیت آن‌ها از فیلتر شوراى نگهبانِ منصوب رهبرى گذشته و تازه در میان همین تایید شدگان نیز بیش از ۷۰ نفرشان از سوی رهبر جمهوری اسلامی صاحب مقام و منزلت‌اند؛ از امامت جمعه، تا نمایندگى ولی فقیه در دانشگاه. جماعتى که مبدأ صلاحیت و مقصد قدرتشان را مدیون رهبرى‌اند٬ دست و پاى شان در پوست گردوست و توقع نظارت بر ولى نعمت، از آن‌ها توقعى بیهوده است.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large