Skyscraper large

از نیویورک تا نیویورک

s5df55d-مهدى ساوالان پور- mehdi savalan poor مهدى ساوالان‌پور

مهدی ساوالان پور

یکسال و اندی پیش حسن روحانی با شعار بر طرف کردن مشکلات کشور از قبیل مسائل سیاسی و اقتصادی و حل مساله هسته‌ای پای بر عرصه انتخابات گذاشت و با پیروزی در این عرصه سکاندار قوای اجرایی کشور گردید.

وی در طول این دوران دو مرتبه برای شرکت در اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل راهی نیویورک شد که بار اول را می‌توان سفری پربار در جهت آغاز دیپلماسی تازه در عرصه سیاست خارجی ایران نام نهاد که با اتخاذ مواضع معتدل، همگان را به نگرشی دیگر از سوی ایران در عرصه جهانی امیدوار کرد.

تاکید بر گفتگوهای مسالمت آمیز و رفع تنش زدایی بازخورد سفر اول روحانی به نیویورک بود که تاثیر آن در سیاست خارجی ایران به ویژه در بحث هسته‌ای نمود پیدا کرد و به دنبال آن گفتگوهای موثر موجب امضای تفاهم نامه‌ای گردید که توافقنامه ژنو نامیده شد.

پس از این تفاهم‌نامه، گفتگوها برای رسیدن به توافقی جامع ادامه پیدا کرد اما اتخاذ سیاست‌های انقباضی از سوی آیت الله خامنه‌ای که به رغم حمایت‌های ظاهری با بیان خوشبین نبودن رهبر جمهوری اسلامی از نتیجه مذاکرات، موجب گردید راه برای رسیدن به توافق جامع دشوار و در برخی موارد غیر ممکن به نظر برسد.

در دومین سفر به نیویورک، حسن روحانی بار دیگر لحن ملایم و آشتی جویانه خود را با اتخاذ درس‌های تازه از سوی حاکمیت تکرار کرد و با کلی گویی در بیان مسائل ایران و جهان وظیفه‌ای را که نظام بر دوش او نهاده بود به خوبی به سرانجام رساند، اما نکته مهم در این سفر مذاکرات بی‌نتیجه هسته‌ای با کشورهای ۱+۵ بود که در حاشیه این اجلاس جریان داشت.

این مذاکرات که هفتمین دور خود را طی می‌کرد بدون دستاورد ملموسی به پایان رسید و اختلافات اساسی فی مابین حل نگردید، و این در حالی است که تنها کمتر از دوماه از تمدید چهار ماهه گفتگوها که در مذاکرات ژنو ۶ بر آن توافق گردیده بود باقی مانده است.

در این زمینه سید عباس عراقچی، معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه و از اعضای تیم مذاکره کننده ایران می‌گوید: در برخی موارد درباره جزییات مسائل فنی پیشرفت‌های خوبی صورت گرفته است و به برداشت‌هایی دست یافته‌ایم و راه حل‌هایی نیز وجود دارد، اما هنوز درباره موضوعات کلان و اساسی به یک درک مشترک و تفاهمی که بتواند پایه یک توافق باشد نرسیده‌ایم.

وی با بیان اینکه هنوز دو ماه تا مهلت تعیین شده سوم آذر ماه (بیست چهارم نوامبر) وجود دارد تصریح کرده است: هنوز درباره اینکه اگر توافقی صورت نگیرد چه خواهد شد برنامه‌ای در نظر گرفته نشده است. اگر تا سوم آذر توافقی حاصل نشود، طبعا شرایط تغییر خواهد کرد و آن زمان است که باید تصمیم گرفته شود که روند چگونه ادامه یابد.

رآکتور آب سنگین اراک، تاسیسات فردو، ظرفیت غنی سازی اورانیوم و ادامه دار بودن تحریم ها، مسائلی بودند که از ابتدا بر این مذاکرات سایه افکنده بود و نه طرف ایرانی  و نه کشورهای مذاکره کننده بدون هیچ گونه پیشنهاد جدیدی به پای میز مذاکره آمده بودند و به نظر می‌رسید این دیدارها صرفا جلساتی از سر تکلیف بوده است.

در این میان نقش تندرویان حکومتی و شخص آیت االه خامنه ای بیش از گذشته نمایان می شود و سخنن رهبر که طی چند ماه گذشته حوزه مانور تیم مذاکره کننده را بیش از گذشته محدود کرده و شرایط را برای حصول به یک توافق جامع سخت تر از گذشته کرده است.

هرچند در پایان مذاکرات نیویورک طرفین تصمیم گرفتند که مذاکرات را در اواخر مهرماه ادامه دهند، اما به نظر می‌رسد گره کور این ماجرا این گونه باز نخواهد شد و سخنان ناامید کننده و بعضا تهدید آمیز دو طرف نیز نشان از این مساله دارد.

در این میان نقش حسن روحانی بسیار مهم و تاثیر گذار می‌تواند باشد، وی در پایان سفر خود به نیویورک در نشست خبری خود با خبرنگاران گفت: که پیشرفت‌های کمی در مذاکرات هسته‌ای به دست آمده و اگر قرار است در مدت کوتاه باقی‌مانده به توافقی برسیم، باید گام‌های بلندتری برداریم و دو طرف برای حل این پرونده، باید تصمیم‌های شجاعانه بگیرند.

وندی شرمن معاون وزیر خارجه و رئیس هیات مذاکره کننده آمریکا با استقبال از این منظر رئیس جمهور ایران گفت: روحانی توانایی این را دارد که برای رسیدن به توافق، تصمیم‌های شجاعانه‌یی بگیرد.

شاید به جرات گفت به نتیجه رساندن مذاکرات هسته‌ای بزرگترین آزمون حسن روحانی باشد، زیرا وی نتوانسته به قولهای اجتماعی و اقتصادی خود آنگونه که وعده داده بود عمل کند و در عرصه سیاست خارجی نیز که می پنداشت با حمایت رهبر به آنچه می خواست می رسد، پایدار نگه داشتن اندک موفقیت‌های بدست آمده نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

در خاتمه باید گفت اواخر مهر ماه دور هشتم مذاکرات آغاز خواهد گردید و طبق توافقات صورت گرفته این دور از مذاکرات آخرین فرصت برای رسیدن به یک توافق جامع است که هر دو طرف باید از آن استفاده کنند هرچند نشست نیویورک، امیدها را برای حصول به نتیجه کمرنگ تر از گذشته کرده است.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large