Skyscraper large

کشاورزی در قحطی آب و مدیریت

+654dgdfg-علی جلالی - ali jalali

علی جلالی

این روزها کشاورزی ایران از شدت تشنگی و سوء مدیریت چندین و چند ساله، به تب ورشکستگی دچار شده و هر روز از گوشه و کنار خبر از خسارات و نابودی بخش های مختلف این صنعت عظیم، با ارزش و استراتژیک در کشور به گوش می خورد.

از خشک سالی شدید و کمبود آب و مدیریت غلط چند دهه گذشته برای جذب و مهار آب های جاری و زیر زمینی گرفته؛ تا واردات سنگین و بی رویه و عقد قرار دادهای واردات محصولات بی کیفیت و بعضاً آلوده کشاورزی به جای نفت و همچنین سوء استفاده برخی افراد و دستگاه ها در تغییر کاربری زمین های کشاورزی و عدم پرداخت نرخ صحیح و طلب کشاورزان کشور، همه و همه دست به دست هم داده اند تا نه تنها کشور توان صادرات محصولات این صنعت را به دیگر نقاط جهان نداشته باشد، بلکه توان تولید نیز برای تأمین مصارف داخلی و نیازهای اساسی از دست بدهد.

خبر از دست دادن جایگاه صادرات محصولات باارزش، پسته، گردو، سیب، خرما، زعفران وبسیاری محصولات دیگر که می توانست درآمد ارزی خوبی برای کشور داشته و بخش بزرگی از جمعیت روستایی را مشغول به کار کند، نه تنها مورد توجه قرار نگرفت، بلکه طی سال های گذشته آنچه نیز برای تقاضاهای داخلی تولید می شد نیز دچار معضلات مختلف شده و خبرها از مهاجرت جمع وسیعی از کشاورزان به حاشیه شهرها حکایت دارد.

اتفاقی که علاوه بر خسارات گسترده اقتصادی می تواند، مشکلات و ناهنجاری های اجتماعی و فرهنگی زیادی را نیز با خود به همراه داشته باشد.

البته واقعیت آنچه امروز به چشم می آید، دردی است که سالیان سال بر شدت آن افزوده شده و امروز به دلیل وجود اختلافات سیاسی فرصت بیان پیدا کرده و بالاخره به بهانه خارج کردن رقیب سیاسی در کشور مطرح می شود.

اینکه چای کاران، شالی کاران، گندم کاران، باغداران، دامداران و بسیاری دیگر از دست اندرکاران این صنعت گسترده چه مشکلاتی را پشت سر گذاشته اند، برای خود حکایتی دارد که سال ها از سوی خبرگزاری ها و منابع اطلاع رسانی ایران به دلیل حمایت از گروه های سیاسی مورد علاقه حاکمیت یا زیر تیغ سانسور شدید بوده اند ویا مورد سکوت واقع شده و امروز به یکباره تمام آن اتفاقات و عواقب آنها به شکلی همزمان و جهت دار از سوی برخی رسانه های همگروه منتشر می شود.

با این حال، چه به بهانه سیاسی و چه در حقیقت ماجرا، باید نهادهای مسئول در هر حوزه و قوایی، با در نظر گرفتن آنچه در این سال ها اتفاق افتاده به داد صنعت کشاروزی و شاغلان آن رسیده و وضعیت موجود را تغییر دهند.

در غیر اینصورت، نه تنها وضع موجود بهبودی نخواهد داشت، بلکه عواقب سنگینی به دلیل بر هم خوردن ساختار اقتصادی و اجتماعی در روستاها و بر هم خورد امنیت غذایی کشور و همچنین مهاجرات روستانشینان به حاشیه شهرها و کار در شغل های کاذب و بی ارزش، بر تمامی حوزه های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور سایه خواهد انداخت.

براین اساس روز گذشته یک عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی با انتقاد از مشکلات موجود در حوزه کشاورزی، اختصاص ۱۴ میلیارد دلار برای واردات محصولات کشاورزی را غیر قابل توجیه خواند.

همچنان چشم انتظار

به گزارش خبرگزاری مجلس شورای اسلامی، دیروز بهرام بیرانوند در گفت و گویی با این خبرگزاری گفت: “تاکید بر حل مشکلات کشاورزان موضوع تازه‌ای نیست و ما همچنان نگران افزایش واردات محصولات کشاورزی به کشور هستیم. همچنان چشم به راه توانمند ساختن این حوزه، نوسازی ماشین‌آلات کشاورزی، بهبود وضعیت بیمه روستاییان و به روز شدن و کارآمد شدن تجهیزات و منطقی شدن قیمت‌های خرید تضمینی محصولات کشاورزی هستیم.”

وی افزود: “ما از اتفاقی که برای بخش تامین لبنیات کشور افتاده، متاسفیم چراکه فضای بدی علیه دامداری و کارخانجات لبنی ایجاد شد که کاش به این‌گونه بروز و ظهور نمی‌یافت و خبر اگر هدایت شده مطرح می‌شد، با رفع اشکالات، آسیب کمتری به این حوزه وارد شده و کمتر بازارهای داخلی و خارجی خود را از دست می‌دادیم.”

عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای همچنین گفت: “اگر به کشاورزان سرویس‌دهی مناسب نشود، اولین آفت آن مهاجرت روستاییان و کشاورزان به حاشیه شهرهای بزرگ است که این خود هزار آفت در پی خواهد داشت. نگاه کمیسیون به این حوزه اصلا سیاسی نیست چراکه معتقدیم همچنان نیاز به مدیریت درست منابع آب و کشاورزی داریم تا محصولات کشاورزی با قیمت تضمینی مناسب تری به فروش برسند.”

نگرانی از واردات ۱۴ میلیارد دلاری

بیرانوند با اشاره به اختصاص ۱۴ میلیارد دلار برای واردات محصولات کشاورزی ابراز نگرانی کرده و در ادامه افزود:”قطعا نمی‌توان به اقدامات صورت گرفته در زمینه واردات بی رویه محصولات کشاورزی به ویژه در زمان برداشت محصول بی‌توجه بود و آنها را نادیده گرفت، یک نمونه آن تحقیق و تفحص بوده که در اجرای مصوبه مجلس و تصمیم کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی اعضای هیأت تحقیق و تفحص از وزارت صنعت، معدن و تجارت به‌عنوان نایب رئیس این گروه معرفی شده بودم. این تحقیق و تفحص از عملکرد وزارت صنعت، معدن و تجارت در‌خصوص واردات کالاهای استراتژیک و تنظیم بازار این کالاها صورت گرفت و ما به طور جدی در این زمینه ورود پیدا کرده‌ایم.”

این نماینده در مجلس نهم شورای اسلامی بیان کرد: “انتظار من از وزیر جهاد کشاورزی به عنوان محور تولید رفع همه موارد نگرانی است چرا که کشاورزی باید محور استقلال باشد. ما در حوزه کشاورزی با پتانسیل‌ها و مزیت‌های فراوانی رو‌به‌رو هستیم، اما از آنها بهره نبرده‌ایم.”

وامی که همچنان پرداخت نشده

خبرگزاری مجلس شورای اسلامی همچنین به نقل از نماینده ساوه در مجلس با اشاره به مشکلات بخش کشاورزی در حوزه انتخابیه‌اش، گفت: “۸۵ درصد از وام بلاعوضی که قرار بود به کشاورزان داده شود، همچنان پرداخت نشده و درگیر بروکراسی‌های اداری شده است.”

بنابراین گزارش، شهلا میرگلوبیات نماینده ساوه و زرندیه در مجلس ، با ابراز تاسف در این مورد با اشاره به مشکلات بخش کشاورزی در حوزه انتخابیه‌اش، تصریح کرد: “آبیاری کشاورزی در این منطقه باید به صورت آبیاری تحت فشار انجام شود و  ۸۵ درصد از وام بلاعوضی که قرار بود به کشاورزان داده شود، همچنان پرداخت نشده است.”

نرخ خرید تضمینی به نفع کشاورزان نیست

این خبرگزاری همچنین به نقل از یک عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس نوشت: “سیاست‌های غیر کارشناسی ،کشاورزان را مجبور به ترک عرصه تولید می کند و در صورتی که تحقق اقتصاد مقاومتی در دستور کار قرار دارد تعیین نرخ خرید تضمینی پایین، با این اصل در تضاد است.”

به نوشته این خبر، عباس پاپی زاده در واکنش به تعیین نرخ خرید تضمینی محصولات کشاورزی از سوی دولت ، گفت: “اصل تعیین خرید تضمینی محصولات کشاورزی در زمان مناسب از سوی دولت قابل تقدیر بوده، چراکه تا حدی دغدغه کشاورزان مرتفع خواهد شد.”

نماینده دزفول در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر ریسک و هزینه های بالای بخش کشاورزی تصریح کرد: “موضوع حائز اهمیت اینکه کشاورز محصول خود را با قیمت پایین تر از نرخ خرید تضمینی واگذار نخواهد کرد و قیمت اعلام شده هزینه های اولیه را پوشش خواهد داد، اما نرخ تعیین شده کمتر از هزینه های کشاورزان بوده و آنها را با مشکل مواجه خواهد کرد.”

وی با تاکید براینکه تعیین قیمت خرید تضمینی به رقابتی شدن بازار کمک خواهد کرد،ادامه داد: “قیمت خرید تضمینی اعلام شده از سوی دولت به نفع کشاورز نیست، اما در زمانی که با مازاد تولید مواجه می شویم دلالان و سودجویان محصول را با قیمت ناچیز خریداری خواهند کرد. این در حالیست که اکنون کشاورز محصول خود را با قیمت پایین تر از نرخ تضمینی واگذار نخواهد کرد و از این جهت می توان توجیه دولت را قبول کرد، اما بطور کلی برای اقتصادی کردن کشاورزی، باید قیمت ها را معقولانه تعیین کرد. اکنون نرخ های تعیین شده بیانگر عدم توجه به سود کشاورزان است و تنها هدف دولت از تعیین نرخ های اعلام شده، رقابتی کردن بازار و پوشش هزینه های کشاورز در شرایط بحرانی است.”

این نماینده در مجلس نهم با بیان اینکه نرخ تعیین شده تنها زیان کشاورز را جبران می کند ،گفت: “در اینصورت اگر بازار با قیمت بالاتری خریدار محصول کشاورز باشد ضرورتی برای عرضه با نرخ اعلام شده نخواهد بود و کشاورز تنها به منظور پیشگیری از ضرر،محصول خود را به دولت واگذار می کند، اما ما این استدلال را قابل قبول نمی دانیم و معتقدیم که نرخ اعلام شده باید با دیده شدن سود کشاورز باشد.”

شرایط را دشوار می کنیم

عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس با اشاره به مهیا شدن فضا برای صادرات محصولات کشاورزی گفت: “روسیه محصولات کشاوررزی را با چندین برابر قیمت، خریداری خواهد کرد، اما به دلیل عدم برنامه ریزی شرایط را دشوار می کنیم و اگر تا ۶ ماه آینده بازار روسیه را تصاحب نکنیم ورود به این بازار دشوار خواهد شد.”

خودداری از کمک به آسیب دیدگان

از سوی دیگر یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی هم با انتقاد از وضعیت موجود در خصوص خسارات وارد شده به کشاورزان خمینی شهر گفت: “خسارت وارده به بخش کشاورزی خمینی شهر موضوع قابل بحثی است که از مسئولان ذی ربط انتظار می رود رسیدگی کنند. متأسفانه در حال حاضر بخش کشاورزی در خمینی شهر به علت آسیب وارده بر اثر خشکسالی متحمل خسارات فراوانی شده است.”

این نماینده خمینی شهر در مجلس شورای اسلامی با توجه به اهمیت کشاورزی به عنوان قطب تولید در خمینی شهر تأکید کرد: “اکنون با وجود تحمل خسارات وارده نیازمند حمایات ویژه در حوزه کشاورزی به منظور احیای این بخش هستیم. وزارت کشاورزی و مدیریت جهاد کشاورزی استان اصفهان در این زمینه هیچ گونه مساعدتی نداشته اند و حتی از ارائه تسهیلات به کشاورزان آسیب دیده خودداری کرده اند.”

کشاورزان مستحق زکات

این نماینده اصولگرا در ادامه گفت: “کشاورزانی که در گذشته زکات ده بوده اند اکنون تبدیل به زکات گیرانی شده اند که توانایی تأمین امرار معاش روزمره را ندارند.”

نماینده خمینی شهر در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: “بخش صنعت به علت مصرف بیرویه آب باید به بخش کشاورزی خسارت بپردازد و بیمه ها نیز تمامی تلاش خود را برای این کشاورزان زیان دیده به کار گیرند تا آن ها به روال عادی زندگی بازگردند. با جاری شدن آب در رودخانه، کانال ها و نیز جوی های محلی جهت مصارف کشاورزی، معضل کم آبی در خمینی شهر کمرنگ خواهد شد .

نابودی زندگی با خشک شدن زاینده رود

محسن صرامی فروشان اظهار کرد: “مدیران در هر سطوحی باید این نکته را قابل توجه عمیق قرار دهند که خشک شدن دائمی آب در رودخانه زاینده رود اصفهان برابر با نابودی زندگی در سراسر کشور است. با توجه به خشک شدن آب رودخانه زاینده رود در اصفهان آب کشاورزی از چاه ها تأمین می شود که این عمل منجر به دریافت اب سنگین خواهد شد و این مسأله نه تنها سودی به حال کشاورزان ندارد بلکه در نهایت به زیان آنان خواهد بود.”

خسارات چند صد میلیاردی

از سوی دیگر خبرگزاری کار ایران هم از خسارت ۷۰۶ میلیارد ریالی کشاورزان و دامداران عجب شیر خبر داده و نوشت:”۶۶۶ میلیارد و۹۱۸ میلیون ریال از این میزان خسارت در اثر سرمازدگی و ۳۹ میلیارد و ۳۰۴ میلیون ریال نیز در اثر خشکسالی به بهره‌برداران این شهرستان وارد شده است.”

به نوشته ایلنا، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان عجب شیر در این خصوص گفت: “کشاورزان، باغداران و دامداران این شهرستان در سال زراعی جاری در اثر حوادث غیرمترقبه ۷۰۶ میلیارد و ۲۲۱ میلیون ریال خسارت دیدند.”

بنابراین گزارش، رضا سیار خاطرنشان کرد: “حوادث غیرمترقبه به ۹ هزار و ۳۱۳ هکتار از باغ‌ها و مزارع خسارت وارد و موجب کاهش ۱۹ هزار و ۶۰۳ تن از محصولات باغی و زراعی این شهرستان شده است. هم چنین در اثر این حوادث، دام‌های این شهرستان به میزان ۷۹۵ میلیون ریال خسارت دیده‌اند.

این خبرگزاری همچنین از خسارت ۵۷۶ میلیارد ریالی کشاورزان و دامداران چاراویماق در آذربایجان شرقی خبر داده و نوشت:”این میزان خسارت در اثر سرمازدگی، خشکسالی و سایر حوادث غیر مترقبه به بهره برداران این شهرستان وارد شده که پدیده خشکسالی با ۴۷۲ میلیارد و ۵۰۴ میلیون ریال بیشترین میزان خسارت را به بهره برداران وارد کرده است.”

براین اساس، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان چاروایماق در استان آذربایجان شرقی گفت: “کشاورزان، باغداران و دامداران این شهرستان در سال زراعی جاری در اثر حوادث غیرمترقبه ۵۷۶ میلیارد و ۱۲۳ میلیون ریال خسارت دیدند.”

به گزارش ایلنا، مجید احمدی خسارت ناشی از سرمازدگی را ۱۰۳ میلیارد و ۲۵۹ میلیون ریال و خسارت ناشی از و سایر حوادث غیر مترقبه را ۳۶۰ میلیون ریال اعلام کردو گفت: “حوادث غیرمترقبه به باغ‌ها و مزارع خسارت وارد کرده و موجب کاهش ۳۳ هزار و ۵۵۷ تن از محصولات باغی و زراعی این شهرستان شده است.”

به نوشته این خبرگزاری، چاراویماق با حدود ۷۲ هزار هکتار اراضی کشاورزی که حدود پنج هزار هکتار آن را باغات تشکیل می‌دهد، سالانه حدود ۱۱۴ هزار تن انواع محصولات زراعی و باغی تولید می‌کند.”

دست اندازی به اراضی کشاروزی

مدیر امور اراضی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نیز با انتقاد از اهمال برخی مسئولان و تغییر کاربری برخی اراضی کشاورزی، انجام این گونه تغییرات را در بیرون شهرها و در خارج از طرح هادی روستاها، نیازمند مجوز جهادکشاورزی دانست و از دهیاران و اعضای شوراهای اسلامی خواست تا تغییرات غیرقانونی کاربری اراضی را گزارش کنند.

به نوشته ایلنا، مدیر امور اراضی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی تأکید کرد: “به دلیل اهمال مدیران گذشته، شاهد دست اندازی و تغییر کاربری‌های بسیاری را در اراضی کشاورزی آذربایجان شرقی هستیم.”

براین اساس، قاسم جعفروند افزود: “شوراهای اسلامی و دهیاران در روستا‌ها به عنوان نمایندگان عالی دولت در این مناطق خود باید جلوی تغییر کاربری اراضی را که منجر به نابودی بخش کشاورزی، روستا‌ها و به خطر افتادن تولید و امنیت غذایی می‌شود بگیرند.”

ناآگاهی کشاورزان از جرم تغییر کاربری

مدیر امور اراضی سازمان جهادکشاورزی استان با اشاره به اینکه برخی از کشاورزان و روستائیان نسبت به جرم محسوب شدن تغییر کاربری اراضی آگاهی کافی ندارند، گفت: “شایسته است فرمانداری‌ها با همکاری مدیریت‌های جهادکشاورزی برای آگاهی رسانی در خصوص ممنوعیت تغییر کاربری اراضی، برنامه ریزی و اقدامات لازمه را به عمل آورند و نسبت به تبیین قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و قانون منع فروش اراضی زراعی به تعاونی‌های مسکن و اشخاص حقیقی و حقوقی جهت امر تهیه مسکن در روستا‌ها اقدام کنند چراکه در کنار قوانین مربوط به امور زمین برای حفظ کاربری اراضی کشاورزی نیاز به فرهنگ سازی داریم.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large