Skyscraper large
مذاکرات هسته‌اى نیویورک در گفتگو با بهروز بیات

دشوار تا لحظه‌ى آخر

d65fg4dfg

مژگان مدرس علوم

همزمان با اجلاس سازمان ملل، دور جدید مذاکرات ایران و ۱+۵ از جمعه ۲۸ شهریورماه درنیویورک آغاز شده است و طرفین با یک مرحله بسیار دشوار برای پیمودن فاصله ها و دستیابی به یک توافق هسته ای جامع در سه ماه باقیمانده رو به رو هستند.

بهروز بیات، کارشناس پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نسبت به رسیدن توافق در این دور مذاکرات خوش بین نیست و در این زمینه به “راه دیگر” می گوید: “در این دور از مذاکرات در نیویورک بلافاصله نتیجه ای حاصل نخواهد شد به علت اینکه مشکلات زیادی در جزئیات مذاکرات وجود دارد. بعبارت دیگر اگرچه طرفین یعنی دولت ایران و طرف مقابل بویژه دولت ایالات متحده آمریکا عزم جدی برای رسیدن به توافق دارند اما از طرف نیروهای افراطی داخل کشورهای خود تحت فشار هستند؛ به این لحاظ که توافق نکنند یا به توافقی برسند که برای طرف مقابل قابل پذیرش نیست. باید توجه داشت اگرچه احتمال رسیدن به نتیجه در این دور مذاکرات کم است اما همین مذاکرات گامی در جهت رسیدن به توافق در دور بعدی مذاکرات خواهد بود. اگر هم توافقی صورت بگیرد در لحظات پایانی اینکار صورت خواهد گرفت زیرا طرفین با کارت های بسته بازی می کنند و منتظر فرصت مناسبی هستند تا کارت خود را رو کنند.”

تعداد سانتریفیوژهای ایران یکی از اختلاف های اصلی در مذاکرات هسته ای ایران با این گروه است. همچنین ادامه فعالیت تاسیسات غنی سازی فردو و راکتور آب سنگین در اراک از دیگر موضوعات مورد اختلاف در مذاکرات هسته ای است که چشم انداز رسیدن به یک توافق جامع را مورد تردید قرار می دهد.

بسیاری از تحلیلگران معتقدند که اگر ایران و آمریکا در این هفته سرنوشت‌ساز که تصمیم گیران اصلی از وزرای خارجه تا روسای جمهوری در نیویورک حضور دارند، نتوانند از اختلافاتشان بکاهند احتمال رسیدن به یک توافق تا سوم آذر به صورت جدی کاهش می یابد.

دکتر بیات به تشریح مشکلات در این دور از مذاکرات پرداخته و توضیح می دهد: “این مشکلات از دو جنبه تکنیکی و سیاسی قابل بررسی است که بخش غالب آن مشکلات سیاسی است که ایران با ایالات متحده آمریکا دارد. عدم اعتمادی که در طرفین وجود دارد که بخشی از آن در ایران تاریخی است و به کل جامعه ایران مربوط می شود و بخش دیگر آن مربوط به جمهوری اسلامی است که سر سازگاری با نظم موجود جهانی ندارد. این عدم اعتماد متقابل در روند مذاکرات از جنبه تکنیکی این است که هر دو طرف دنبال زمان هستند تا نسبت به تغییر رفتار احتمالی طرف مقابل واکنش نشان دهند. یکی از موارد مورد اختلاف ابعاد ظرفیت غنی سازی است که غربی ها به رفتار جمهوری اسلامی اعتماد ندارند زیرا ایران ادعای انقلابی گری دارد و نظم رایج در منطقه را نمی پذیرد. از طرف دیگر ایران هم نگرانی نسبت به عمل نکردن غرب نسبت به وعده هایش را دارد. غربی ها می گویند ایران باید ظرفیت غنی سازی خود را پایین بیاورد اگرچه ایران هم تا حدودی حاضر است این ظرفیت را پایین بیاورد اما در صورتیکه قابل فروش به افراطی های داخل باشد. حال باید دید این مشکل چگونه حل خواهد شد؟ به نظر من راه حل این مشکل این است که اقداماتی صورت بگیرد تا دورنمای تغییر رفتار ایران را نشان دهد که در این مورد در داخل ایران اختلاف وجود دارد.”

897u6i5o4uyاهمیت این دور از مذاکرات زمانی دوچندان می شود که حسن روحانی به منظور شرکت در شصت و نهمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل صبح روز دوشنبه ۳۱ شهریورماه عازم نیویورک می شود و قرار است درباره مهمترین مسائل بین المللی، دیدارهایی با روسا و مقامات سایر کشورها داشته باشد که می تواند بر روی پیشبرد مثبت مذاکرات تاثیرگذار باشد.

بیات با اشاره به سفر رئیس جمهور ایران به نیویورک خاطرنشان می کند: “دولت آقای روحانی آمادگی رفع اختلاف ایران و طرف مقابل را دارد همانطور که در صحبتهای خود قبل از سفر به نیویورک از لزوم نزدیکی بین ایران و آمریکا سخن گفتند، منتهی باید توجه داشت که علی رغم این تمایل و سخنان از سوی مخالفین و افراطیون داخل ایران تحت فشار است. در هر حال پیشبرد موضوعات تکنیکی منوط به این است که در سطح سیاسی توافقاتی صورت بگیرد.”

ایران و قدرت های غربی پس از یک دهه شکست مذاکرات هسته ای توانستند در ۲۴ نوامبر سال ۲۰۱۳ به یک توافق اولیه یعنی برنامه اقدام مشترک دست یابند. حل مساله هسته ای برای ایران و قدرت های جهانی یک موفقیت خواهد بود و تاثیر زیادی برای امنیت در خاورمیانه بدنبال خواهد داشت.

روز گذشته نیز خبرگزاری رویترز از مقام‌های ارشد ایران نقل کرده که این کشور آماده است در نبرد با گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) با آمریکا و متحدانش همکاری کند، اما در مقابل انتظار دارد که آنها انعطاف‌ بیشتری درباره برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران از خود نشان دهند.

جدای از صحت و سقم این اخبار تمام قدرت های جهانی بر این موضوع واقفند که ایران نقش تعیین کننده ای در تحولات منطقه دارد، اگرچه بی اعتمادی عمیق میان ایران و آمریکا مانعی بزرگ برای همکاری مستقیم این دو کشور جهت نابودی دشمنان مشترک شان است اما این دو کشور ماهیتا در عراق هم پیمان هستند و در تلاشند تا گام های پنهان و آشکاری را در راستای از بین بردن داعش بردارند.

از آقای بیات درخصوص ارتباط مذاکرات هسته ای ایران و درگیرهای منطقه ای و نقش ایران در تحولات عراق و منطقه سوال می کنم. او با تاکید بر اینکه این امور در هم تنیده هستند تصریح می کند: “این امور در هم تنیده هستند البته نه بطور مستقیم اما واقعیت این است که تا زمانی که اختلافات سیاسی به این شدتی که بین دو طرف وجود دارد برداشته نشود و رفتار حاکمیت جمهوری اسلامی که سر سازگاری با وضعیت موجود ندارد تغییر نکند امکان رسیدن به توافق دشوار است. اگرچه تحولات کنونی عراق می توانست لحظه تاریخی جالبی برای رسیدن به همکاری و شروع اعتمادسازی بین ایران و ایالات متحده آمریکا بر روی موضوعی که بر سر آن توافق دارند و داعش یا دولت اسلامی که دشمن مشترک آنها هستند باشد، اما تحولات روزهای اخیر برای مثال عدم دعوت از ایران در کنفرانس پاریس  به این سو نرفت علی رغم اینکه مواضع غربی ها مدتی است  نسبت به ایران اندکی تعدیل پیدا کرده است و غربی ها دریافته اند که ایران تنها کشور منطقه است که استمرار تاریخی دارد و می تواند پایگاهی برای امنیت منطقه باشد. این سیاست غرب در صورتی به عمل خواهد رسید که طرف ایرانی در این مسیر قدمی بردارد و رفتار تخریبی خود را که تاکنون مزاحمت و دخالت در امور مختلف منطقه بوده را به یک رفتار سازنده تغییر دهد تا تامین کننده منافع هر دو طرف باشد. این مسئله هم به عقلانیت حاکمیت جمهوری اسلامی بر می گردد تا از تحولات عراق برای تعدیل روابط با غرب استفاده کنند تا از این طریق انزوا و مشکلات اقتصادی ایران و تحریم ها برداشته شود. بنابراین اگر در یک جمله پاسخ سوال شما را بدهم سازش ایران و تغییر رفتارش حداقل در امور منطقه ای باعث خواهد شد تا شرایط توافق همه جانبه حتی هسته ای فراهم شود.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large