Skyscraper large

انحراف دولت از منابع یا منابع منحرف؟

see6r5t4- ali jalali علی جلالی

علی جلالی

در پی انتشار بسته خروج از رکود دولت روحانی، نقدها و نظرهای مختلفی در مورد موفقیت و یا عدم موفقیت آن منتشر شد و در این میان طیف های مختلف سیاسی و اقتصادی نیز مواضع گوناگونی گرفتند.

برخی موافقان طرح دولت برای پشت سر گذاشتن رکود تورمی را منوط به شرایطی دانسته و برخی هم با اشاره به محدودیت های موجود که میراث به جای مانده از دو دولت پیشین هستند، اجرای آن را کاری بسیار سخت برای دولت یازدهم عنوان کرده اند.

اما در این میان؛ اصولگرایان و منتقدان جدی دولت هم که در اصل با جریان حاکم بر دولت سر سازگاری یا کنار آمدن هم ندارند و آنها را رقیب سر سخت خود در حوزه های مختلف کشور می دانند، بدون در نظر گرفتن محدودیت ها و شرایط موجود تنها به انتقاد از طرح برخواسته و پیشاپیش هر اقدام انجام شده یا نشده ای را در حوزه اقتصاد شکست خورده و حتی در مواردی ظالمانه عنوان کرده اند.

این اقدام منتقدان بدون در نظر گرفتن آنچه طی هشت سال ریاست جمهوری دو دولت احمدی نژاد بر کشور اتفاق افتاده، نه تنها نشانی از نقد نداشته بلکه در بیشتر موارد بیانگر نوعی فرار روبه جلو و انحراف افکار عمومی از میراث شوم و به جای مانده توسط دولت مورد تأیید خود آنها است که با بر سرکار آمدن دولت روحانی به واسطه وسعت و عمق ویرانی های به جای مانده افشاء و مطرح می شود.

به هر حال انتقاد از هر جنسی و از هر نوع بیانی می تواند مواردی را عنوان کرده و حتی راه کارهایی را نیز به همراه داشته باشد.

شاید بتوان در تازه ترین انتقادات یک سویه اصولگرایان به سخنان نایب رئیس مجلس استناد کرد که بدون کوچکترین اشاره ای به محدودیت های موجود که بر اثر سیاست های اشتباه اقتصادی، فساد، رانت خواری و فرصت طلبی و فرصت سوزی مسئولان و مدیران دو دولت گذشته، طرح خروج از رکود دولت را مورد انتقاد قرار داده و آنرا یک طرح شکست خورده عنوان کرده است.

بدون شک طرح دولت برای خروج از رکود و رهایی از تورم، هم نیاز به پیش شرط هایی که به برکت دو دولت پیش، به حداقل رسیده اند و هم به یک برنامه ریزی دقیق از سوی دولت نیاز دارد، اما آنطور که این نماینده مجلس در سخنان خود عنوان کرده است، انحراف در منابع اقتصادی کشور، اتفاقی نیست که طی یک سال گذشته و در زمان دولت روحانی رخ داده باشد.

چرا که به گفته صاحبنظران تمامی کمبودها و سردرگمی منابع و همچنین وجود مشکلات مالی و سرمایه ای برای حمایت از تولید و نجات کشور از رکود، طی هشت سال ریاست پاکترین دولت نظام یا به تاراج و غارت رفته و یا با سیاست های غلط اقتصادی در مجاری نادرست مورد استفاده قرار گرفته است.

شاید آنچه امروز برای دولت روحانی بر جای مانده و در صحنه اقتصاد کشور خونمایی می کند، چندان هم دور از برنامه ریزی نبوده باشد، چرا که چنین ویرانی می تواند هر دولت موفق و کاردانی را در دستیابی به پیشرفت و موفقیت؛ ناکام باقی بگذارد.

انحراف بزرگ در منابع اقتصادی

روز گذشته نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با بیان این‌که اقتصاد تنها با یک بخشنامه از رکود خارج نمی‌شود، گفت: ” اقتصادی که ۲۰ تا ۲۵درصد از حجم نقدینگی آن را معوقات تشکیل می‌دهد حکایت از یک انحراف بزرگ منابع و اشکال در سیستم بانکی دارد.”

علی محمد احمدی در گفت و گو با خبرگزاری مجلس شورای اسلامی گفت: “تعطیلی واحدهای تولیدی علی‌رغم تزریق منابع، بیانگر آن است که دولت باید با تغییر جهت از سیاست‌های طرف تقاضا، به طرف عرضه توجه کند.”

وی با بیان اینکه آسیب‌شناسی از نحوه اجرای برنامه‌های توسعه مقدمه نگارش برنامه ششم توسعه است گفت:”باید به جای بلندپروازی‌های آرمان‌گرایانه، برنامه‌های توسعه مبتنی بر واقعیت‌ها نوشته شود.”

این نماینده اصولگرا و منتقد دولت در مجلس شورای اسلامی افزود: “هم چشم‌انداز بیست ساله را داریم و هم بعد از جنگ ۵ برنامه را پشت سر گذاشته‌ایم اما در طول این ۳۰ سال حداکثر نرخ رشدی که تجربه کرده‌ایم نزدیک به ۳ درصد بوده است در صورتی که ظرفیت بالقوه اقتصاد ما می‌تواند تا نرخ رشد ۱۲ درصد را هم پاسخگو باشد.”

رکود با یک بخشنامه حل نمی شود

نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی تشریح کرد: “برای خروج اقتصاد از رکود تورمی باید یک بسته ترکیبی سیاست پولی و مالی اجرا شود، رکود در کشور فرسایشی بوده و دولت و مجلس با علم به این موضوع، به فکر راهکارهای عملی هستند، خوشبختانه اکنون دلایل بروز این عارضه مشخص شده و به همین دلیل حل آن آسان‌تر است. بطور مثال سیاست‌های مالیاتی، گمرکی، نظام بانکی، تورم بازارهای کالا، پول و سرمایه، اختلالات جدی در روند کسب و کار به وجود آورده که نمونه آن وضعیت کنونی بازار سرمایه است، در ‌‌نهایت نیز نمی‌توان با یک بخشنامه از رکود اقتصادی خارج شد.”

احمدی در ادامه ضمن تأکید بر اینکه دستوری عمل کردن در اقتصاد برابر با اتلاف وقت است افزود:”باید مشکلات فرارو را با اولویت‌بندی حل و به سمت مشکلاتی حرکت کرد که حل آنها آثار سریع و وسیع بر اقتصاد دارند. سر و سامان دادن به اقتصاد تا زمانی که نظام بانکی، مقررات، منابع و بورس به سمت تولید سوق پیدا نکرده‌اند غیرممکن است.”

با شوک درمانی نمی توان از رکود خارج شد

وی افزود: “البته در جامعه به دلیل مشکلاتی از قبیل فشار تورمی، توزیع نامناسب درآمد و شوکهای اقتصادی، طرف تقاضا هم با مشکلاتی مواجه بوده و از همین رو نیازمند سیاست‌های حمایتی هستیم.”

این نماینده در مجلس نهم شورای اسلامی در خصوص رفع موانع تولید  گفت: “تجربه چند سال اخیر نشان داده که تاکید بر طرف تقاضا عمدتا شوک درمانی بوده و با این سیاست نمی‌توان از رکود خارج شد، بلکه راهکار، برداشتن موانع تولید و مجموعه‌ای از مولفه‌های ذکر شده از سوی دولت است.”

وی در ادامه افزود: “به عنوان مثال مهار رشد قیمت‌ها، کنترل نقدینگی، صلاحدید و مدیریت معوقات بانکی از جمله اقداماتی است که می‌تواند در خروج از وضعیت تورمی اثر‌گذار باشد، اما تا زمانی که بسته‌ای برای تقویت طرف عرضه نداشته باشیم خروج از رکود امکان پذیر نیست، از این رو اگر هدف دولت، حرکت در مسیر خروج از رکود تورمی به صورت واقع بینانه باشد باید به طرف عرضه توجه کند.”

باید منابع اداره و به تولید تزریق شود

علی محمد احمدی  با اشاره به سهم ناچیز تولید از قانون هدفمندی یارانه ها گفت: “پرداخت سهم تولید در قانون هدفمندی در این زمینه اهمیت ویژه‌ای دارد. البته این سهم نباید به معنی پرداخت سهم یارانه یکسان به کل تولیدکنندگان باشد. چرا که امکان دارد این بار هم بلایی که در گذشته سر جامعه آمد بر سر تولید بیاید و باید منابع به شکل وجوه اداره شده و در قالب سرمایه در گردش، به واحدهایی که نقش بسزایی در اشغالزایی، تولید و ایجاد ارزش افزوده دارند، تزریق شود.”

نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی گفت: “امکان خروج از رکود تورمی با یک برنامه فراگیر و یکباره وجود ندارد، دولت نیز به جای کنترل دستوری اقتصاد، باید به فکر برنامه‌های گام به گام و اولویت سنجی شده باشد.”

این نماینده در مجلس نهم شورای اسلامی تصریح کرد: “در اینجا مبادله تورم با اشتغال مطرح است، ما به دنبال اشتغالزایی هستیم و تحقق آن تنها با رونق تولید مقدور است، از این رو اگر قرار به کنترل نرخ بیکاری و خروج از رکود تورمی باشد، قطعا هزینه بنگاه‌ها افزایش و تورم رشد می‌کند، پس مدیریت باید به نحوی باشد که اشتغال پر هزینه ایجاد نشود.”

تورم بالا و سرکوب اقشار ضعیف

نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی گفت: “برنامه‌ریزی برای خروج از رکود تورمی، در فضای تورم تک رقمی، فشار چندانی به مردم وارد نمی‌کند، اما تورم ایران بالا بوده و نباید جریان خروج از رکود به بهای سرکوب اقشار ضعیف باشد، در کل در مبادله تولید و تورم، خروج از رکود و رونق اقتصادی باید با کمترین بها باشد.”

این نماینده مجلس در ادامه با بیان اینکه هنر سیاستگذار در کلان اقتصاد این است که در مبادله تورم بر منحنی فیلیپس، با کمترین هزینه اقتصاد را به سمت شرایط پایدار و بلند بکشاند افزود: “زمان لازم برای خروج از رکود بستگی به استخوان‌بندی اقتصاد دارد، اما به عقیده بنده برای خروج از این وضعیت، حداقل ۶ ماه زمان نیاز است. هدف دولت در گام نخست، تثبیت و کنترل آهنگ رشد قیمت‌ها بود، اکنون راه‌اندازی اقتصاد با هدف حمایت از طرف عرضه مد نظر بوده و برای تامین نقدینگی واحدهای تولیدی و ایجاد رونق نسبی، حداقل ۶ ماه زمان نیاز است.”

رشد منفی صفر به جای ۵ درصد

نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه متاسفانه نظام برنامه‌ریزی ما یک نظام برنامه‌ریزی پویا و پیوسته نیست اظهار داشت: “اولین اقدام اساسی که معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور باید پیش از آغاز نگارش برنامه ششم انجام دهد این است که آسیب‌شناسی جدی از برنامه‌های توسعه اجرا شده علی‌الخصوص ۳ برنامه اخیر داشته باشیم. چرا که ما در برنامه‌های چهارم و پنجم باید نیمی از مسیر چشم‌انداز بیست ساله را طی می‌کردیم و نرخ رشد اقتصادی کشور باید متوسط پنج درصد می‌شد اما در طول هفت، هشت سال اخیر نرخ رشد در بهترین حالت صفر یا منفی بوده است.”

احمدی در ادامه گفت: “در دستیابی به اهداف برنامه‌های توسعه موفق نبوده‌ایم، من فکر می‌کنم ابلاغ به موقع سیاست‌های اقتصاد مقاومتی فرصتی را ایجاد کرد که تمام قوا از جمله مجلس در آسیب‌شناسی از عملکرد ضعیف برنامه‌ها دخیل باشند.”

این نماینده منتقد دولت در ادامه تصریح کرد: “ما صندوق توسعه ملی را برای توسعه کشور پیش‌بینی کردیم و بخشی از درآمدهای جاری نفت را در این صندوق پس‌انداز کردیم که در زمان خود به دردمان بخورد اما عملکرد صندوق در طول دو سال اخیر به شکلی بوده که حداکثر از ۱۰ درصد توان آن استفاده کردیم و در آشکار‌ترین این مقوله‌ها چنین عملکرد ضعیفی داشتیم.”

وی افزود: “این نشان می‌دهد ایرادات ساختاری داریم معاونت برنامه‌ریزی رئیس‌جمهور باید با استفاده از فرصت ابلاغ سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در مورد روند اجرایی، هدف‌گذاری و راهبردهای برنامه‌های توسعه پیشین، آسیب‌شناسی کند، ما باید با بازنگری مسیری که دنبال کرده‌ایم راه را پیدا کنیم.”

ابراز تأسف از نتایج چشم انداز ۲۰ ساله

نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی گفت: “قرار بوده ما از نظر اقتصادی، تولید علم، فناوری، صادرات و بسیاری از مقولاتی که به شکل کمی و هدف‌گذاری شده در چشم‌انداز آمده قدرت اول منطقه باشیم اما متاسفانه آنچه تاکنون خروجی بوده با آنچه ما طراحی کرده‌ایم فاصله جدی دارد.”

این نماینده در مجلس نهم شورای اسلامی گفت: “معاونت برنامه‌ریزی پس از آسیب‌شناسی برنامه‌های اجرا شده باید در مسیری که برای توسعه کشور در قالب برنامه‌ها دنبال می‌کنیم تغییرات ساختاری ایجاد کند و ضمنا از سیاست‌های ابلاغی رهبری در حوزه اقتصاد مقاومتی استفاده کند و جایی که قوانین مزاحم است یا نباید یک مسیر را دنبال می‌کردیم مسیر جدیدی باز کند و به چالاکی اقتصاد کمک کند.”

نماینده دهلران، آبدانان، دره شهر و بدره در مجلس شورای اسلامی تشریح کرد: “در جریان تدوین برنامه ششم توسعه باید به شرایط جهانی نیز نگاه شود، وقتی ما اطرافمان را نگاه می‌کنیم، برخی کشورهای منطقه را می‌بینیم که در زمان طراحی چشم‌انداز ۲۰ ساله جایگاهی به مراتب پایین‌تر از ما داشتند اما اکنون به سرعت و رو به جلو حرکت می‌کنند. طبیعتا ما باید در این زمینه توجه جدی داشته باشیم و مسیری را دنبال کنیم که بتوانیم با نرخ رشد بالا‌تر و با تلاش بیشتر به اهداف توسعه‌ای‌مان برسیم.”

برنامه‌ریزی بدون هدف

نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی تشریح کرد: “برنامه‌ریزی آرمان‌گرایانه از آسیب‌های تدوین برنامه‌های توسعه است و متاسفانه برنامه‌ریزی‌های ما منطبق بر واقعیت‌های موجود نیست. اگر چند برنامه توسعه قبل از برنامه پنجم را ببینیم غیراز برنامه سوم که اهداف آن تا حدودی کمی بوده و آن را به شکل کمی دنبال کرده‌ایم، در برنامه‌های چهارم و پنجم هیچ هدفگذاری کمی وجود نداشته که بدانیم کجا هستیم و به کجا می‌رویم.”

نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی گفت: “به جای این‌که متن‌های گسترده، ادبیات جذاب و بلندپروازی‌های آرمان‌گرایانه در طراحی برنامه‌ها داشته باشیم، برنامه‌ها را مبتنی بر واقعیت‌ها، عملکرد اقتصاد و ظرفیت‌های بالقوه‌ای که می‌تواند بالفعل شود بنویسیم که جای آن در سیستم برنامه‌ریزی ما خالی است.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large