Skyscraper large

پسته‌ى ایرانی؛ کم‌رمق‌تر از دیروز

+654dgdfg-علی جلالی - ali jalali

علی جلالی

این روزها وضعیت کشاورزی در ایران چندان خوشایند نیست و با وجود مشکلات مدیریتی، فنی و تکنیکی در این حوزه، معضلات محیطی، جوی و طبیعی نیز بر فشار موجود افزوده و باعث شده است تا در تمامی بخش ها روند کاهش تولید و کیفیت محصولات خودنمایی کرده و به مرور باعث از دست رفتن برخی بازارهای صادراتی نیز باشد.

چند ماه گذشته خبرها از کاهش تولید زعفران و حضور پررنگ همسایگان افغان به عنوان رقیب تازه ایران در این بازار حکایت داشت. در کنار این اخبار، کاهش کمی و کیفی تولید گردو صادراتی ایران نیز در طی هشت سال گذشته و همچنین خبر کاهش تولید پسته در کشور و جایگزین شدن محصول آمریکایی و چینی در بازارهای جهانی، همه حکایت از کهنه تر شدن زخم مشکلات در صنعت کشاورزی دارد.

اینکه هر منطقه ای از جهان در دورانی با خشکسالی و کمبود آب وهمچنین تغییرات جغرافیایی روبرو خواهد شد، مطلبی نیست که تازگی داشته باشد. اما اینکه دولت مردان در طی زمان برای روزها مبادای خود و روبرو شدن با مشکلات طبیعی تدبیر و اندیشه ای داشته باشند نیز از واجبات زمامداری هر کشور و دولت است.

با اینحال، کشور ایران با وجود وضعیت مشخص آب و هوایی و رشد قابل توجه گرما و خشکسالی نه تنها با مدیریت صحیحی طی سالیان گذشته روبرو نبوده، بلکه به شکلی عامدانه نیز از سوی مسئولان اجرایی کشور مورد بی لطفی و سوء مدیریت قرار گرفته و کار به جایی رسیده است که با وجود مصرف ۹۰ درصد منابع آب کشور در صنایع و کشاورزی، هنوز هیچ پروژه کامل و دقیقی برای مهار و هدایت و ذخیره صحیح آب ها در این بخش انجام نشده و این امر می رود تا صنعت کشاورزی را در این روزهای سخت کم آبی مورد بی مهری بیشتر قرار دهد.

این روند بروز مشکلات در تمامی حوزه ها و زیرساخت های مربوط به صنعت کشاورزی، نه تنها بر روند تولید محصولات مهم و امنیت غذایی در کشور تأثیر منفی خواهد گذاشت و زمینه را برای وابستگی بیشتر به خارج از کشور فراهم می کند، بلکه از میزان تولید محصولات با ارزش و صادراتی هم که پیش از این جایگاه مطمئن و ثابتی در جهان داشته اند، کاسته و به راحتی میدان را برای رقبایی تازه وارد که برای رقابت با محصولات بی نظیر ایرانی، کار سختی در پیش خواهند داشت، خالی کرده و خسارات زیادی را در این خصوص به تولید و صادرات کشور وارد کند.

شاید در تازه ترین خبر بتوان به کاهش تولید پسته و فرصت طلبی رقیب چینی در بازارهای جهانی اشاره کرد. 

کاهش تولید در رقابت با چینی‌ها

روز گذشته خبرگزاری دانشجویان ایران در گزارشی از کاهش تولید پسته کرمان به نصف خبر داد و چین را نیز یکی از جدیدترین و جدی‌ترین رقبای پسته ایران در بازار جهانی عنوان کرد.

به گزارش ایسنا، رییس اتحادیه تعاونی‌های پسته کرمان دلیل نصف شدن تولید پسته کرمان را خشکسالی‌های اخیر دانست و به این خبرگزاری گفت: “در گذشته ایران بالاترین رکورد در تولید و صادرات پسته را داشت که اخیرا آمریکا گوی سبقت تولید را از ایران ربود و اکنون هم رقبا فاصله زیادی با ما دارند اما چین پس از آمریکا جدی‌ترین رقیب تولید پسته ایرانی است که باید با توجه به تلاش جدی چینی‌ها در افزایش تولید پسته، آن‌ها را جدی بگیریم.” 

خروج برخی باغات از تولید

بنابراین گزارش، جلیل مظهری با اشاره به نقش منطقه کرمان در بازار پسته کشور و صادرات آن اظهار کرد: “در گذشته سالانه حدود ۲۰۰ هزار تن پسته در کرمان تولید می‌شد که سهم حدود ۷۰ درصدی تولید این محصول در کشور را به خود اختصاص داده بود اما مشکلات اخیر از جمله کم‌آبی و کاهش شدید منابع آبی باعث شده که بسیاری از باغات پسته استان از بین برود و کشاورزان بخشی از باغ‌های خود را از تولید خارج کنند. در سال‌های قبل از انقلاب حدود ۵۰۰ حلقه چاه آب در کرمان وجود داشت که آن هم پیشنهاد انگلیسی‌ها بود چرا که پیش از این مردم کرمان از آب قنات برای آبیاری باغ‌های خود استفاده می‌کردند که هیچ فشاری بر سفره‌های آب زیرزمینی وارد نمی‌کرد اما پس از حفر چاه عمیق توسط انگلیسی‌ها نه تنها قنات‌ها خشک شدند بلکه هر سال سطح آب سفره‌های زیرزمینی کاهش بیشتری پیدا کرد.” 

وجود ۱۱ هزار چاه غیرمجاز در کرمان

به نوشته ایسنا، رییس اتحادیه تعاونی‌های پسته کرمان در مورد وجود چاه های غیر مجاز افزود: “در حال حاضر حدود ۷۰۰۰ حلقه چاه عمیق پروانه‌دار و حدود ۱۱ هزار حلقه چاه عمیق بدون مجوز در کرمان وجود دارد که بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب سفره‌های زیرزمینی باعث این مشکلات شده است.”

مظهری خاطر نشان کرد: “در گذشته اگر کسی چاهی در کرمان حفر می‌کرد با حفر ۱۶ متر چاه از سطح زمین به آب می‌رسید اما پس از آنکه انگلیسی‌ها پیشنهاد حفر چاه عمیق را برای تامین آب کشاورزان دادند ابتدا از چاه‌های ۱۰۰ متری شروع شد و هر ۱۰ سال یکبار عمق این چاه‌ها بیشتر شد؛ به گونه‌ای که در حال حاضر چاه‌های استان کرمان با عمق ۳۰۰ متری بی‌آب هستند و مشخص نیست با افزایش عمق این چاه‌ها به ۴۰۰ متر هم به آب برسیم یا خیر؟” 

نمی‌توان کشاورزی را در کرمان متوقف کرد

رییس اتحادیه تعاونی‌های پسته کرمان تصریح کرد: “در حال حاضر به دلیل وجود مشکلاتی که ناشی از سوء مدیریت در کرمان به وجود آمده، اعلام می‌کنند کشت هرگونه محصول کشاورزی در کرمان ممنوع است در حالی که اگر امروز کرمان با این مشکل و بحران آب مواجه شده علتش نبود نظارت بر حفر چاه‌های بدون مجوز و صدور مجوزهای بیش از حد برای حفر چاه در این استان بوده است.”

وی افزود: “در حال حاضر بیش از ۴۰ هزار باغدار پسته در کرمان از این راه ارتزاق می‌کنند که در این میان حدود ۱۰ هزار باغدار دارای چاه‌های عمیق هستند؛ بنابراین نمی‌توان اعلام کرد که کشت هرگونه محصول کشاورزی در کرمان ممنوع است و معیشت ۴۰ هزار خانوار را در این استان به خطر انداخت بلکه به جای آن باید از توسعه‌ باغ‌های پسته در کرمان جلوگیری کرد.”

مظهری اظهار کرد: “در گذشته ایران دارای بالاترین رکورد در میزان تولید و صادرات پسته بود که اخیرا آمریکا گوی سبقت را از ایران در تولید این محصول ربود. گرچه دیگر رقبای ایران فاصله‌ زیادی با ما دارند اما چین پس از آمریکا جدی‌ترین رقیب پسته ایرانی به شمار می‌رود که باید با توجه به تلاش جدی چینی‌ها در افزایش تولید پسته آن‌ها را جدی بگیریم.” 

افزایش ۱۰ درصدی در استان مرکزی

خبرگزاری مهر اما در گزارشی متفاوت نسبت به برداشت این محصول در دیگر استان ها، از افزایش ۱۰ درصدی برداشت پسته در استان مرکزی خبر داد و به نقل از مدیر باغبانی سازمان جهادکشاورزی این استان نوشت: “پیش بینی می شود امسال حدود ۱۴ هزار تن پسته از سطح باغات این محصول برداشت شود.”

علی اصغر زارعی با بیان اینکه کار برداشت پسته در استان از اواسط شهریور آغاز شده و تا اواخر مهرماه ادامه دارد افزود: “این برداشت پسته نسبت به سال گذشته ۱۰ درصد افزایش دارد.”

وی سطح کل باغات پسته استان را ۱۱ هزار هکتار عنوان کرد و افزود: “از این میزان ۱۰ هزار و ۵۰۰ هکتار آن بارور و مابقی بصورت نهال است.” 

برداشت ۳۰۰ کیلوگرم بیش از میانگین کشوری

زارعی میانگین برداشت پسته در هکتار را هزار و ۲۳۰ کیلوگرم بیان کرد و گفت: “این میزان بیش از ۳۰۰ کیلوگرم از میانگین کشوری بالاتر است و این در حالی است که میانگین برداشت پسته در کشور ۹۰۰ کیلوگرم است.”

مدیرباغبانی سازمان جهادکشاورزی استان گفت: “پسته اوحدی، فندقی، بادامی، اکبری و کله قوچی مهم ترین ارقام پسته استان است.”

زارعی با اشاره به اینکه استان مرکزی از نظر سطح زیر کشت و عملکرد پسته رتبه ششم را در کشور به خود اختصاص داده افزود: “پسته استان از نظر کیفیت جزء مرغوبترین پسته در سطح کشور است.”

وی با توجه به وجود ۹۶ درصد سطح باغات پسته استان در شهرستان های ساوه و زرندیه گفت: “به دلیل بالا بودن شوری اب و خاک این شهرستان ها مستعد کشت پسته می باشند.”

زارعی خاطرنشان کرد:” ۶۵ درصد پسته تولیدی استان مرکزی به خارج از کشور صادر می شود. سال گذشته نیز بیش از ۱۲ هزار و ۸۰۰ تن پسته در استان تولید شد.” 

افق ۵۰ سال آینده مد نظر باشد

این در حالیست که هفته گذشته، معاون باغبانی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به وضعیت موجود در تولید پسته در کشور، عملکرد تولید این محصول را پایین عنوان کرد و خواستار افزایش سه برابری این محصول شد.

به گزارش خبرگزاری دولت، محمدعلی طهماسبی، معاون باغبانی وزارت جهاد کشاورزی پایین بودن عملکرد تولید در واحد سطح را مهمترین مشکل در تولید محصول پسته دانست و گفت: “این تولید حداقل باید به سه برابر افزایش یابد.”

وی روز چهارشنبه گذشته با تاکید بر حفظ برند پسته افزود: “عملکرد تولید یک تن پسته در هکتار نمی تواند رقم قابل قبولی در تولید این محصول باشد.”

وی همچنین با اشاره به اهمیت پسته از نظر تولید و مدیریت اظهار داشت: “باید هزینه های تولید پسته از محل افزایش میزان تولید تامین شود.”

طهماسبی با تاکید بر اینکه در تامین آب و نیازهای باغهای پسته برای توسعه باید افق ۵۰ سال آینده مدنظر باشد، گفت: “باید از احداث باغ مازاد بر آب مورد نیاز به طور جدی خودداری کرد. مطالعات مراکز تحقیقاتی برای توسعه باغ های پسته مبتنی بر پهنه بندی اقلیمی ضرورت دارد و باید برای هر منطقه اقلیم، رقم و پایه مناسب منطقه معرفی شود. انتظار است مراکز تحقیقاتی پایه های مقاوم تر، گرده دهنده بهتر و پایه های مناسب تر را در اختیار باغداران قرار دهند.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large