Skyscraper large
احمد سلامتیان در گفتگو با "راه ديگر":

کلید روحانی در گشودن قفل سیاست داخلی ناکارآمد بود

d6f5g4d4d

مژگان مدرس علوم

روز چهارشنبه ٢٩ مرداد، در غیاب حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، مجلس با طرح مواردی از جمله بی‌اخلاقی وزارت علوم در افشای بورسیه‌ها، مهاجرت نخبگان، حمایت رسانه‌های خارجی از عملکرد وزیر و بازگرداندن دانشجویان محروم از تحصیل توانست رضا فرجی دانا، وزیر علوم را از تصدی وزارت علوم برکنار کند. او اولین وزیر کابینه آقای روحانی است که استیضاح شد و طی روزهای پس از استیضاح او زمزمه هایی از استیضاح علی اصغر فانی، وزیر آموزش و پرورش در مجلس به گوش می رسد. 

احمد سلامتیان، تحلیلگر مسائل سیاسی ایران معتقد است که آقای روحانی و دولتش در دفاع از موقعیت خودشان در جریان استیضاح موفق بیرون نیامدند و ضربه سیاسی جدی را خوردند که البته این ضربه را می توانند بدل به سکویی کنند که مقاومت خودش را در انتخابات آینده بیشتر کنند. 

وی در گفتگو با “راه دیگر” می گوید: “در جریان استیضاح آنچه بیش ازهر چیز مشهود و مشخص شد این بود که هدف از استیضاح ورای وزیر آموزش عالی و رئیس جمهوری و قوه مجریه بلکه یک بخشی از بدنه اجتماعی بود؛ یعنی اقلیتی محدود با سابقه  شرکت در ارگانهای سرکوب بخصوص در مقابله با جنبش های اجتماعی ومشخصا جنبش های دانشجویی نشاط سیاسی فضا های دانشگاهی و  جنبش دانشجویی را هدف گرفتند. این عده توانستند با جنجال و هیاهو و استعانت از ارگانهای تبلیغی و امنیتی که علی الاصول مدعی اجرا کردن منویات رهبری هستند اکثریت شکننده مجلس را با خود همراه کنند تا دانشگاه، دانشگاهیان و دانشجویان را مرعوب کنند. از تمام صحبتهای استیضاح کنندگان بخوبی مشخص شد که آقای فرجی دانا را وزیری نمی دانند که  بخواهد و یا بتواند فضای دانشگاهها را امنیتی و بسته نگه دارد.   

در حقیقت، نگرانی اصلی استیضاح کنندگان بیش از آنکه وزیر و یا رئیس جمهور باشد بدنه اجتماعی و انتخاباتی است که با شرکت و رای خود  در انتخابات ریاست جمهوری گذشته تمام معادلات و مهندسی های آنها را برای کنترل نتیجه انتخابات بر هم زده بود. و در آستانه سالی انتخاباتی که انتخابات مجلس را درپیش دارد این مساله هم برای آنان و هم برای دولت آقای روحانی مساله ای حیاتی شده است. می توانیم بگوییم دولتی که مشی خود را اعتدال می داند، یکسال بعد از کار خود مواجه با وضعیتی شده است که اکثریت مجلسی که در انتخابات ریاست جمهوری به او رای نداده می خواهد به نوعی انتخابات آینده را بدل به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری بکند که از آن باز ماند. این گروه گرچه اقلیتی در بدنه جامعه بیش نیست توانست بخشی بسیار مهم، از جهت سیاسی، تکیه گاه اجتماعی آقای روحانی را هدف قرار دهد. قوه مجریه و وزیر آموزش عالی با تمام دفاعی که از خودشان کردند نتوانستند در تناسب قوای موجود داخل جمهوری اسلامی از کلیدی ترین بخش بدنه اجتماعی خودشان در آستانه سالی دفاع لازم را انجام دهند.” 

این نماینده پیشین مجلس ایران با تاکید بر اینکه نگرانی اصلی دلواپسان از بدنه اجتماعی دانشجویی است تصریح می کند: “مسلما در صورت حضور و نشاط در فضای سیاسی ماههای آینده به نفع دلواپسان عمل نخواهد کرد و می تواند بسیاری از مهندسی ها و کنترل های نظارتی و امنیتی را در بسیاری از حوزه های انتخاباتی برهم بزند. مسلم است با این ضربه، تناسب قوای درون حاکمیت را هم تا حدی به ضرر ریاست جمهوری برهم زدند. اما اینکه این وضعیت در آینده ادامه پیدا خواهد کرد یا نه؛ بستگی به نحوه برخورد آقای روحانی در ارتباط با نشان دادن توانایی اش در دفاع و حمایت از این بدنه اجتماعی که گناهی جز این ندارد که بالقوه می تواند حامی ایشان در انتخابات آینده باشد دارد. تعیین آقای نجفی بعنوان سرپرست و تعیین فرجی دانا بعنوان مشاور رئیس جمهور در امور مربوط به آموزش عالی و اظهارات آقای روحانی  بعد از استیضاح مبنی بر اینکه سیاست دولت در کوشش برای تامین استقلال دانشگاهها در این زمینه تغییر نخواهد کرد و سیاست دولت همواره دفاع قانونی از حقوق دانشگاهیان و نشاط سیاسی در دانشگاهست، نشان دهنده این مسئله است که دولت به نوعی درصدد جمع و جور کردن موقعیت جدید خود بر آمده است. در هر حال گروه اقلیت جبهه پایداری که در انتخابات ریاست جمهوری گذشته با همه پشتبانی های بسیج و ارگانهای حکومتی توانایی جذب بیش از یازده درصد از آرا را نداشتند توانستند در مجلس یک وزیر نمادین آقای روحانی را برکنار کنند. اما آقای روحانی و دولتش در دفاع از موقعیت خودشان در جریان استیضاح موفق بیرون نیامدند و ضربه سیاسی جدی را خوردند که البته این ضربه را می توانند بدل به سکویی کنند که مقاومت خودش را در انتخابات آینده بیشتر کنند.” 

بعد از شروع گفتگوهای هسته ای ایران با گروه پنج بعلاوه یک، گروه های تندرو دلواپسان نگرانی خود را از روند گفتگوهای ایران با گروه پنج بعلاوه یک اعلام کردند. 

حسن روحانی نیز با بزدل خواندن مخالفان و منتقدان مذاکرات هسته‌ای با لحنی تند به کسانی که از شروع مذاکرات ابراز نگرانی می‌کنند گفت “خب به جهنم! بروید یک جای گرم پیدا کنید برای خودتان. خداوند شما را ترسو و لرزان آفریده. ما چه کار کنیم؟” 

سخنان و نحوه بیان رئیس جمهور واکنش های زیادی را از سوی مخالفان و موافقان بهمراه داشت. در حالیکه مجلسیان سخنان روحانی را رکیک خوانده اند اما موافقان رئیس جمهور صحبتهای او را پاسخی صریح و قاطعانه به افزایش فشارها می دانند. 

آقای سلامتیان در خصوص ادبیات حسن روحانی را در مقام رییس جمهور می گوید: “آقای روحانی در فضای جمهوری اسلامی که متاسفانه سکه رایج آن از دیر هنگام  تخریب و تهمت زنی  به دگراندیشان و مخالفان و منتقدان تا به رقبا و حتی رفقا و شرکا بوده است در میان اظهاراتشان کلمه ای را بکار بردند که میان روحانیون کلمه ای عادی است؛ در همه جای دنیا کسانی که خود راه کلید دار دین می دانند براحتی  وعده بهشت و جهنم می دهند و این در کلامشان تندی قلمداد نمی شود. بعید می دانم صحبتهای آقای روحانی در پهنه افکار عمومی که به این نوع گفتار ها عادت کرده است حساسیت ایجاد کرده باشد. البته این امر بهانه ای شده برای برخی از ارگانها و  فضاهای مجازی که در گذشته نشان داده اند رعایت حداقل ادب را در بیانات خود نمی کنند که فریاد وا ویلایشان بلند شود. به هرحال مساله اصلی جای دیگر است.” 

وی می افزاید: “آقای روحانی از اول انتخاب خود،  مسائل عمده سیاسی را بصورت مرحله ای مانند پرده های یک فیلم یکی پس از دیگری نگاه می کند. بعبارت دیگر در بیانات ایشان و همکارانشان اینگونه مشهود است که مشکل شماره یک برای آنها از نظر ضرورت زمانی حل و فصل پرونده هسته ای است و در مورد آن هم می خواهند به معارضین خود در حاکمیت و به بدنه اجتماعی خود یک نوع وعده خوش باورانه در مورد رفع فوری تحریم ها بدهند. رفع فوری تحریم ها را هم از اینرو بیشتر به آن احتیاج دارند که وضعیت اقتصادی را سر سامان دهند. بنابراین، آقای روحانی و همکارانش یک مرحله بندی زمان بندی با ترتیب، ابتدا، حل و فصل مسئله دیپلماتیک هسته ای، سپس  بهبود وضعیت اقتصادی و بالاخره  محقق شدن شعار انتخاباتی مبنی بر تغییر فضای امنیتی به فضای باز سیاسی و رفع و حصر و بازداشت ها را در ذهن خود دارند. چنین برنامه ریزی زمانی برای یک فعالیت سیاسی در یک شرایط عادی در کشوری عادی امکان پذیر است اما در کشوری مانند ایران که عمل سیاسی نوع جولان در میدان مین است و  خواسته ها و مطالبات انباشته شده اند و نارضایتی ها افزایش یافته اند، تحقق چنین برنامه ریزی زمانی ممکن به نظر نمی رسد. بعید است  معارضین و رقبای آقای روحانی این فرصت را به ایشان بدهند که مرحله به مرحله با تاریخ بندی زمانی برنامه های خود را جامه عمل بپوشاند.” 

این تحلیلگر مسائل سیاسی به تشریح ضعف عمده شیوه عمل روحانی پرداخته و معتقد است: “پیشبرد خط دولت تدبیر در صحنه خارجی و دیپلماتیکی مانند بالی می ماند که احتیاج به بال دیگر در پیشبرد شعارهایش در صحنه داخلی دارد. اما در شرایط کنونی مخالفین دولت ابایی ندارند که چندین جبهه در مقابل دولت بگشایند و کار را بر آقای روحانی دشوار کنند. دولت هم که همزمان در جبهه مذاکرات هسته ای و جبهه بهبود وضعیت اقتصادی که دستاوردهایی را هم تاکنون کسب کرده می پردازد، نمی خواهد در جبهه داخلی و مقابله کردن با فشارهایی که بر علیه بدنه انتخاباتی اش اعمال می شود وارد شود. این ضعف عمده و اساسی شیوه عمل دولت آقای روحانی در ظرف یکسال گذشته بوده است. آقای روحانی وعده تدبیر و امید را دادند و گفتند در چارچوب نهادها و تناسب قوا و قانون اساسی جمهوری اسلامی کلیدهایی دارند که می توانند به قفل هایی که جناح مقابل در این صحنه ها بوجود آورده بزنند، اما گویا کلیدهای مربوط به سیاست داخلی ناکارآمدتر بوده و از همین رو حریف این حوزه را بر علیه ایشان نشانه گرفته است. در سال آینده که سال انتخاباتی است اگر آقای رئیس جمهور و گروه همراهش به لحاظ ملاحظاتی نخواهند به سیاست داخلی توجه کنند بدنه سیاسی و انتخاباتی ایشان خود را ارها شده در برابر ارگانهای سرکوب و امنیتی خواهد دید و لذا  نخواهد توانست در کارزار انتخاباتی به کمک ایشان بیاید.” 

وی در پایان خاطرنشان می کند: “به اعتقاد من صف بندی های جدیدی در داخل کشور در حال شکل گرفتن است و اگر آقای روحانی  در مقابل رفتار افراطی برخی از افراد جبهه پایداری نتواند بایستد و نتواند دستاوردهایی در فضای سیاسی کشور داشته باشد و در قسمت هایی که مجری قانونی اساسی و حافظ حقوق شهروندان تذکرات و اقدامات لازم را انجام دهد، بعید به نظر می رسد که بتواند برنامه های خود را پیش ببرد. بنابراین، مقدار بسیار زیادی پیشبرد برنامه ها در زمینه های دیپلماسی و اقتصادی در مرحله کنونی مشروط به کارآیی کلید آقای روحانی در باز کردن قفل انسداد سیاست داخلی است.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large