Skyscraper large

متن و حواشی “نکبت‌بار” یک کتاب

6qz8e47r69zer-marziye armin- مرضیه آرمین

مرضیه آرمین

“همان روزهایی که این اتفاق افتاده بود گفتم این کتاب جعلی است و«کلنل» عملا دارد قربانی یک بازی کثیف می‌شود”. این‌ها جملات “محمود دولت‌آبادی”، نویسنده‌ی پرآوازه‌ی ایران است درباره‌ی اثر ممنوع‌الانتشارش که بصورت زیرزمینی خرید و فروش شده است.

سال ۱۳۸۷ شمسی درخواست کسب مجوز چاپ این اثر از سوی نشر چشمه به وزارت ارشاد ارائه شد. اما تا کنون مجوزی برای آن صادر نشده است. رمان “زوال کلنل”، در سال ۲۰۰۹ میلادی برای اولین‌بار توسط ناشر سوئیسی و به زبان آلمانی منتشر شد. دولت‌آبادی در این باره گفته است: “پیش از اینکه من اجازه بدهم این اثر در سوییس به زبان آلمانی چاپ شود، آن را از طرف نشر چشمه به وزارت ارشاد ارائه دادم. امیدوار بودم که همزمان یا حتی قبل از انتشار این کتاب در اروپا به زبان فارسی چاپ شود. ولی متاسفانه این طور نشد و این کتاب تا حدود یک سال و نیم بدون جواب ماند تا سرانجام با حدود ۶۱ مورد اصلاحات به من برگردانده شد. من روی موارد اصلاحی، به رغم میل خودم و ساختار کتاب و برای اینکه حسن نیت خود را نشان داده باشم، مقداری کار کردم ولی نتیجه باز هم منفی بود، زیرا این کتاب را با بیست و یک مورد ایراد تازه به من برگرداندند”.

گفته می‌شود کل داستان این رمان در مدت یک شبانه روز کلنل می‌گذرد. کلنل پنج فرزند دارد که در زمان انقلاب ۵۷ ایران، هر کدام از آنها در راستای عقایدشان، وارد گروه‌های سیاسی مختلف شده‌اند و حالا دارند بهای سنگینی بابت فعالیت‌هایشان می‌پردازند.

دی ماه سال ۱۳۹۰، معاون امور فرهنگی وزارت ارشاد در مورد این رمان گفته بود: “رمان آقای دولت‌آبادی را شخصا خواندم. کتاب به لحاظ تصویری و جنبه‌های بصری، کتاب خوبی‌ست که با چیره دستی نویسنده نوشته شده است”. “بهمن دری” همچنین افزود: نظر من بر تغییر واژه‌ها، کلمات و جملات موجود در این کتاب نیست. بلکه با ساختار محتوایی رمان مشکلاتی دارم و معتقدم قرائت تازه‌ای که ایشان از برخی رویدادها و اتفاق‌ها داشته‌اند، می‌تواند تاثیرگذاری نامطلوب و منفی بر مخاطب داشته باشد”.

با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید و افزایش امیدها بر اساس وعده‌های پیش از انتخابات این دولت درباره‌ی ایجاد تغییرات در گزینش آثار توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، امید آن می‌رفت تا زوال کلنل مجوز انتشار بگیرد.

اواخر سال ۱۳۹۲ شایعاتی حاکی از دریافت مجوز انتشار این رمان بر سر زبان‌ها افتاد که باعث واکنش “معاون فرهنگی−اجتماعی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی” شد. “حمیدرضا مقدم‌فر”، “رمان زوال کلنل را «ضدانقلابی‌ترین» رُمان پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران توصیف کرد و محمود دولت‌آبادی را به داشتن «پیوندهای عمیق با خارج از ایران» متهم کرد”. تنها یک روز پس از این واکنش بود که وزارت ارشاد اعلام کرد هرگز مجوزی برای نشر این رمان صادر نشده است.

حالا اما “زوال کلنل” در دستان مردم است . زوال کلنلی که به گفته‌ی نویسنده‌اش، آنی نیست که او نگاشته. دولت‌آبادی در این زمینه به “ایسنا” گفت: ” کتابِ جعلی هیچ دخلی به «کلنل» – که باید در کشور ما ایران منتشر شود – ندارد. نثر من امضای من است. خوانندگان من هم توجه دارند که نثر آثار من از چه رنگی است و مطمئنا تشخیص می‌دهند که این نثر، ترجمه جعلی و تحریف‌شده‌ای است که آن را پس زده‌اند، پس می‌زنند و من از آن‌ها می‌خواهم آن را پس بزنند. دولت‌آبادی افزود: “این کتاب که به شکل قاچاقی منتشر شده هیچ ربط و دخلی به اصل کتاب ندارد. امیدوارم اصل کتاب منتشر شود و این حواشی نکبت‌بار کنار زده شود”.

گفته می‌شود این کتاب‌های کلنل غیر کلنل، که حدود ۴۷۰۰ نسخه‌شان توقیف و جمع‌آوری شده‌اند، توسط “انتشارات گردونِ” “عباس معروفی” در آلمان، به چاپ رسیده‌اند. دولت‌آبادی در این‌باره گفت: “من نمی‌دانم و هیچ اطلاعی ندارم. ولی هر کسی که این کار را کرده تحت پیگرد قرار می‌گیرد. من وکیل گرفته‌ام و امیدوارم کار را تا شناختن ریشه‌های این دسیسه پیش ببرد”.

“جای خالی سلوچ”، “کلیدر”، “سلوک”، “روزگار سپری شده‌ی مردم سالخورده” و فیلمنامه‌ی “اتوبوس” از جمله آثار ماندگار این نویسنده‌ی پرتلاش هستند.

اما کلنل بی‌جواز ایرانی، تا کنون نامزد دریافت جایزه‌ی ادبی آسیایی «من» در بریتانیا؛ نامزد دریافت جایزه‌ی ادبیات بین‌المللی «خانه‌ی فرهنگ جهان» در برلین و برنده‌ی جایزه‌ی «یان میخالسکی» سوئیس در سال ۲۰۱۳ شده است. همچنین ترجمه انگلیسی آن، نامزد جایزه «بهترین کتاب ترجمه در آمریکا» شد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large