Skyscraper large

بحران بیکارى و پروژه‌هاى ناکام

see6r5t4- ali jalali علی جلالی

علی جلالی

مسئله اشتغال در جامعه و به ویژه نسل جوان همیشه از چالش های موجود بوده و هست. مشکلی که حل آن به عوامل بسیاری مرتبط بوده و بدون در نظر گرفتن تمامی جوانب و حل مشکلات در زمینه های دیگر نمی توان به نتیجه ای مطلوب رسید و باید منتظر بحران ماند.

از نظر کارشناسان علم اقتصاد؛ رفع معضل بیکاری نیاز به برنامه هایی گسترده، مستمر و فراگیر دارد تا با ایجاد فضایی مناسب در اقتصاد کشور، بتوان به نقطه ای مطلوب در امر ایجاد شغل و امنیت کاری رسید.

براین اساس افزایش ظرفیت های شغلی در کشور منوط به رشد اقتصادی پایدار است که برای رسیدن به این مطلوب باید در حوزه های دیگر سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی فضایی مناسب و بستر سازی های عمیقی برای جذب انگیزه ها و سرمایه گذاری های گسترده فراهم کرد تا بلکه طرح های آتی برای رشد کار و ایجاد شغل فراهم گردد.

البته در طی سال های گذشته و پس از بر سر کار آمدن دولت های نهم و دهم، تقریبا تمامی حوزه های مرتبط در کشور با نابسمانی، عدم آرامش انحصارگرایی افراطی و گسترش فساد روبرو بوده و در کنار این مشکلات، ارائه آمارهای غلط نیز در گمراه کردن عامدانه کارشناسان و متخصصان بی تأثیر نبوده است.

اگر بخواهیم به اقدامات دولت گذشته اشاره کنیم می توان از طرح استاد شاگردی نام برد که با شعارهای جنجالی فراوانی از اشتغال میلیون ها نفر خبر می داد.

طرحی که امروز به نوشته یک رسانه اصولگرا، نه تنها تأثیری بر مشکل بیکاری نگذاشت بلکه به شکست رسیده و دلیل آن هم شعاری بودن طرح ها و تصمیمات دولت های نهم و دهم است.

دولت یازدهم نیز در حال حاضر با مشکلات عدیده ای برای رفع گرفتاری بیکاری روبرو است، که از آنجمله می توان رفع محاصره اقتصادی و مالی ایران را عنوان کرد. نشست و برخواست های هسته ای برای برطرف کردن تحریم های اقتصادی و ایجاد یک فضای آرامش میان ایران و کشورهای دیگر جهان می تواند زمینه را برای جذب اعتماد، آرامش و سرمایه های کافی در حوزه اقتصاد فراهم کند.

اما این شاید همه کار نباشد، بلکه در حوزه های مهم دیگر نیز باید کارهای بسیاری از جمله فرهنگ سازی، قانون نگاری و همچنین فرصت سازی های گسترده ای انجام شود تا در کنار دستیابی به یک فضای امن اقتصادی، بتوان مشکل اشتغال را به مرور زمان و شکلی آهسته کارشناسی و حل و فصل کرد.

شاید ساده لوحانه باشد که فرض کنیم صرفا با تامین منابع مالی ارزان قیمت و دادن وعده و یا حتی پرداخت به موقع آن بتوان مشکل اشتغال را در کشور یا بخشی از آن حل کرد.

به طور مثال در دو دولت گذشته، وعده ها و حتی عمل کردن به برخی از آنها برای دادن سرمایه و امکانات به جوانان بیکار در شهرستانها، بدون انجام موارد کارشناسی لازم و در نظر گرفتن استعدادها، دانش و زیرساخت های بومی، نه تنها نتوانست مشکلات را حل کند، بلکه زمینه را برای بروز مشکلات دیگر بیش از پیش فراهم نمود. 

شکست طرح استاد شاگردی 

روز گذشته خبرگزاری مهر در گزارش خود از شکست طرح استاد شاگردی که توسط دولت دهم اجرایی شده بود، خبر داد.

به نوشته این خبرگزاری، طرح استاد – شاگردی نوین که در سال ۹۰ به تایید دولت دهم و مجلس رسیده بود، تنها امکان جذب ۳ هزار متقاضی شغل را فراهم کرد، در صورتی که مقامات دولت سابق مدعی بودند این طرح می تواند زمینه مناسبی برای تحقق ۲٫۵ میلیون فرصت شغلی باشد. براساس اعلام جدید مقامات وزارت کار، استاد – شاگردی تنها در صنایع دستی به صورت موقت اشتغال زایی داشته که آن هم به صورت قرارداد موقت بوده است. این روزها عملا با متوقف شدن استاد – شاگردی؛ مهارت آموزی فارغ التحصیلان به عنوان سیاست و طرح جدید وزارت کار دنبال می شود.

به نوشته این خبرگزاری اصولگرا، دولت سابق در جلسه اول آبان ماه سال ۹۰ هیئت وزیران طرحی را به منظور ایجاد فرصت های جدید شغلی در کشور به تصویب رسانده بود که موسوم به استاد -شاگردی و تلاش برای احیاء روش سنتی اشتغال زایی در کشور بوده است. 

شعاری ترین دولت ها

مهر در ادامه به نقل از کارشناسان بازار می نویسد:”دولت های نهم و دهم شعاری ترین اقدامات را در مورد بازار کار کشور انجام داده و از طریق برگزاری نشست های شورای عالی اشتغال، ادعاهای فراوانی را درباره امکان اشتغال زایی میلیونی و حل ریشه ای معضل بیکاری در کشور مطرح کردند. آنچه که مقامات ارشد دولت سابق از آن به عنوان گفته های منتقدان دولت یاد می کردند، بعدها از طریق آمارهای رسمی مراجعی مانند مرکز آمار ایران رنگ واقعیت به خود گرفت و نشان داد که تمامی مباحث مطرح شده پیرامون اشتغال زایی میلیونی و موفقیت های پی در پی دولت های نهم و دهم در امر اشتغال، بی پایه بوده است.”

به نوشته مهر، استاد – شاگردی نوین و احیاء روش سنتی جذب نیرو توسط صاحبکاران، فروشندگان و مغازه داران با عنوان شاگرد؛ از آن طرح های عجیبی بود که دولت دهم توانست مُهر تایید آن را در سال ۹۰ از مجلس هم بگیرد.

حتی بعدها از سوی مقامات ارشد دولت دهم اعلام شد اجرای این طرح می تواند زمینه ایجاد ۲٫۵ میلیون شغل در طول یکسال را در کشور فراهم کند؛ اتفاقی که حتی مرکز پژوهش های مجلس نیز با استناد به نرخ منفی رشد اقتصادی، آن را غیرعملی دانسته بود. 

آمارهای دروغین و شکست پروژه

به نوشته این گزارش، این روزها خبر می رسد طرح استاد – شاگردی که در یکی دو سال اخیر به دلیل وجود مغایرت های فراوان با قانون کار، مورد انتقادات شدید برخی گروه های کارگری قرار گرفته است، در عمل موفقیت چندانی نداشته و تنها در مقاطعی ۳ هزار نفر از این طریق جذب بازار کار شده اند که آن هم با اتمام پروژه، متوقف شده است.

پیش تر و در زمان فعالیت دولت سابق آمارهایی مبنی بر جذب تا ۱۲۰ هزار نفر در طرح استاد – شاگردی عنوان شده بود. برخی مقامات وزارت کار به تازگی اعلام کرده اند مجموع اشتغال زایی که بتوان به طرح استاد – شاگردی نسبت داد، فقط اشتغال ۳ هزار نفر بوده است.

مهر در ادامه با اشاره به طرحی که از سوی نمایندگان کارگران پیش از این ارائه شد، نوشت:”این طرح از طریق ارائه آموزش های مهارتی به فارغ التحصیلان دانشگاهی می تواند جایگزین مناسبی برای طرح استاد – شاگردی باشد. ارائه کنندگان طرح معتقدند از این طریق علاوه بر ارائه آموزش های فنی و حرفه ای به کارجویان جوان، می توان زمینه جذب دستکم بخشی از آنها را در بازار کار فراهم کرد، ضمن اینکه باید ترتیبی اتخاذ شود تا افراد در حین مهارت آموزی نیز از مزایای قانون کار برخوردار شوند.” 

جایگزینی طرح مهارت آموزی

براین اساس، فرامرز توفیقی با بیان اینکه به تازگی گفتگوهای جدیدی با وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره طرح استاد – شاگردی صورت گرفته است به مهر گفت: “برخی مقامات ارشد وزارت کار اعلام کردند کل جذب صورت گرفته از طریق استاد – شاگردی فقط ۳ هزار شغل بوده است.”

رئیس کارگروه تخصصی مزد و بهره وری وزارت کار اظهارداشت: “همچنین بر این موضوع تاکید شد که کارها در قالب طرح مهارت آموزی فارغ التحصیلان دانشگاهی دنبال شود.”

توفیقی خاطرنشان کرد: “مسئولان وزارت کار اعلام کرده اند ۳ هزار جذب صورت گرفته از طریق استاد – شاگردی در قراردادهای موقت صنایع دستی بوده که آن هم به سرانجام رسیده و در حال حاضر، اشتغال زایی در این حد نیز نداشته است.”

وی افزود: “طرح مهارت آموزی نیروی کار که به عنوان جایگزین استاد – شاگردی پیشنهاد شده نیازمند تصویب است که در اینصورت می تواند به ایجاد فرصت های جدید شغلی کمک کند.”

این مقام مسئول کارگری با تاکید بر اینکه طرح مهارت آموزی نیازمند آسیب شناسی است تاکید کرد: “این طرح بارمالی برای دولت ندارد اما می تواند امنیت شغلی ایجاد کند.”

به گفته توفیقی، همچنین می توان از طریق مهارت آموزی نیروی کار، تکنولوژی های جدیدی را نیز وارد صنعت کرد و از آنسو با ایجاد اشتغال واقعی، از مشاغل دلالی و واسطه گری کم کرد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large