Skyscraper large

آیا منتقدانِ مهاجر بازمی‌گردند؟

s65d4f3222d

عکس از سابت ریاست جمهوری

امیدواری به بازگشت ایرانیان منتقد در ماه عسل کوتاه مدت پس از روی کار آمدن حسن روحانی ایجاد شد. امیدی که دولت در بال و پر دادن به آن نقشی مهم ایفا کرد. اکنون اما وعده‌ای که حسن روحانی پس از رسیدن به کرسی ریاست جمهوری برای تسهیل بازگشت ایرانیان خارج از کشور داده بود با مانع قدرتمندی در قوه قضاییه روبرو شده است. مقام‌های قضایی نه فقط استقبالی از طرح بازگشت ایرانی‌ها نکرده‌اند بلکه با محاکمه غیابی تعدادی از فعالان سیاسی خارج از کشور که نام آنها نیز مشخص نشده است عملا به داوطلبان بازگشت اعلام کرده‌اند که فکر بستن چمدان‌هایشان را از سر بیرون کنند.  

به نوشته ى نادر مرزبان در جرس، ایجاد جو هراس و دامن زدن به نگرانی در دل ایرانیانی که میل به بازگشت به وطن دارند احتمالا مهم‌ترین هدفی است که از محاکمه غیابی معترضان سیاسی دنبال می‌شود. محاکمه‌ای که اصولا مشخص نیست تاکنون درباره چه تعداد از افراد انجام شده٬ شامل چه اتهام‌هایی بوده و چه احکامی را به دنبال داشته است. اظهارات اخیر «غلامحسین اسماعیلی» رییس کل دادگستری استان تهران هم گره‌ای از این سوالات باز نکرده و او صرفا با لحنی هشدارآمیز گفته: « افرادی که به صورت غیابی محکوم شده‌اند پس از ورود به ایران بازداشت خواهند شد اما می‌توانند در صورت بازگشت نسبت به رای خود واخوهی کنند.» نظیر این اظهارنظر پیشتر از سوی غلامحسین محسنی اژه ای سخنگوی قوه قضاییه نیز ابراز شده بود. او فروردین ماه از «محاکمه غیابی برخی از فتنه‌گران سال ۸۸» خبر داد و گفت که محاکمه آنها در اسفند ماه سال ۱۳۹۲ انجام شده است. اژه ای درباره چگونگی اطلاع محکومان از حکم‌شان گفته بود که اگر «به خود آن‌ها یا وکیل‌شان» دسترسی نباشد، به طرق دیگر به آن‌ها ابلاغ خواهد شد. با این حال در مدت اخیر حتی یک نفر هم از فعالان سیاسی خارج از کشور نبوده که از حکم غیابی‌اش در دادگاه‌های ایران اطلاع یافته باشد. 

گزارش جرس مى افزاید: روحانی در گزارش صدمین روز آغاز به کارش ابراز امیدواری کرد «همه ایرانیان خارج از کشور به ایران برگردند» و تشکیل توسط قوه مجریه « کمیته بازگشت ایرانیان خارج از کشور» حاصل همین جو امیدوارانه بود. وزیر اطلاعات در پیامد تاسیس این کمیته گفت : « هر شخصی که خلافی نداشته باشد، تضمین می‌دهیم مشکلی نخواهد داشت.» قدم مهم‌تر سازوکاری بود که وزارت امورخارجه برای شهروندان ایران ساکن خارج در نظر گرفت تا در صورت تمایل به بازگشت نسبت به وضعیت خود در ایران استعلام کنند. شهروندان بر اساس این سازوکار باید اطلاعات خود را بفرستند و وزارت امورخارجه موظف است که به آنها پاسخ دهد که آیا در صورت بازگشت به ایران با مشکل مواجه می‌شوند یا خیر. با این حال سازوکار کنونی نیز عقیم مانده و کسانی که برای بازگشت استعلام کرده‌اند پاسخ مشخص از وزارت امورخارجه نگرفته اند. حسن قشقاوی معاون کنسولی و پارلمانی وزارت امورخارجه در بهمن ماه سال گذشته توضیح داده بود که دبیرخانه « کمیته بازگشت ایرانیان خارج از کشور» در وزارت اطلاعات قرار دارد و بنابراین استعلام‌ها از این نهاد امنیتی انجام خواهد شد. از آنجا که پاسخ منفی به داوطلبان بازگشت تبعات رسانه‌ای و تبلیغی منفی برای جمهوری اسلامی خواهد داشت بعید است که وزارت امورخارجه به تقاضای آن دسته که مشکل امنیتی در ایران دارند اصولا پاسخ دهد. هدف دولت روحانی از تشکیل کمیته بازگشت ایرانیان در درجه نخست ایجاد نوعی اعتبار و نشان دادن تفاوت مسیر خود با دولت پیشین بود و پاسخ منفی به منتقدان سیاسی خواهان بازگشت به کشور نه تنها اعتباری برای دولت ایجاد نخواهد کرد بلکه نقص غرض تلقی خواهد شد. 

در ادامه این گزارش آمده است: برگزاری دادگاه‌‌های غیابی برای منتقدان سیاسی خارج از کشور توسط قوه قضاییه از یک طرف و برپایی کمیته بازگشت ایرانیان خارج از کشور توسط دولت از سوی دیگر٬ حکایت از دو اراده متفاوت در حکومت دارد. اراده ای معطوف به استمرار فضای امنیتی و اراده ای متکی به بازگشایی فضای سیاسی. در کشاکش یک‌ساله میان این دو اراده معتارض٬ این قوه قضاییه بوده که حرف خود را به کرسی نشان‌ داده و موفق شده که امید منتقدان سیاسی برای بازگشت را کم رنگ و کم رنگ‌تر کند. برخی از منتقدان سیاسی نظیر حسین نورانی نژاد٬ سراج میردامادی٬ سعید رضوی فقیه و کاظم برجسته نیز که به امید تغییر فضای سیاسی طی یکسال گذشته راه وطن را در پیش گرفتند٬ بعد از بازگشت مواجه با بازداشت و دادگاه شدند. حالا با گذشت یکسال از روی کار آمدن دولت روحانی برای منتقدان روشن‌تر شده است که مسیر بازگشت کماکان مسدود است. روحانی البته هنوز هم مصرانه می‌گوید که وعده‌های انتخاباتی‌اش را فراموش نکرده است اما او در مواجهه با قوه قضایی ابزار چندانی ندارد و این مقام‌های قضایی هستند که از هر تریبونی برای خط و نشان کشیدن علیه منتقدان سیاسی خارج از کشور استفاده می‌کنند تا آنها را به طور کلی از بازگشت منصرف سازند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large