Skyscraper large

“آشتى ملى” و جامعه‌ى تشنه!

r5r4r44r- کامیار بهرنگ - kamiyar behrang

کامیار بهرنگ

نزدیک به یکسال است که از انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور اسلامی ایران می گذرد. جدا از شعارهای انتخاباتی او برای باز کردن فضای سیاسی – اجتماعی کشور یکی از مهمترین نکاتی که او در مراسم تنفیذ حکم خود بیان کرد مساله اتحاد و انسجام ملی بود. او در کمپین های انتخاباتی خود نیز بارها به فضای نامطلوب درون کشور اشاره کرد و ضرورت استفاده از همه ی امکانات برای ایرانی پیشرفته را یادآوری کرده بود. 

اما اشاره ی حسن روحانی در مراسم تنفیذ خود نمود جدی تری از این بحث را به همراه داشت : “بگذاریم که فضا و فرصت خدمت برای همه ایرانیانی که دل در گرو این مرز و بوم دارند، باز شود. بگذاریم که شایستگان به ملت خدمت کنند، بگذاریم سینه‌ها از کینه‌ها پاک شود، بگذاریم آشتی جای قهر و دوستی جای دشمنی بنشیند”.

حسن روحانی بار دیگر و در مراسم عید فطر و باز هم در مقابل رهبر جمهوری اسلامی از ضرورت دوری جستن از کینه ها سخن به زبان می آورد و می گوید : ” لازم است به برکت این ماه، دل‌ها را پاک کنیم و محبت‌ها را گسترش دهیم…اگر ما غفران الهی را می خواهیم خود هم باید دست به غفران و گذشت بزنیم و کینه ها را بزداییم و محبت را در سراسر جهان و در جمع خودمان بویژه مستقر سازیم. ” این نکته را باید در نظر داشت که حسن روحانی به روشنی این سخن را در مراسم ۲۲ بهمن سال گذشته مطرح کرده بود : “ما می‌خواهیم روز به روز آشتی ملی، وحدت ملی ‌و انسجام ملی بیشتر شود، ما باید دل‌ها را از کینه‌ها پاک کنیم و مدام به گذشته نپردازیم، بلکه بیشتر به فکر امروز و فردای کشور باشیم”.

از همان روز دو جبهه به حسن روحانی حمله کردند. بخشی که اصل ماجرای سال های گذشته را انکار می کردند و می گفتند مگر کشور در حالت قهر است که  امروز نیاز به آشتی داشته باشیم و از سویی دیگر گروهی  که واقعیت را می دیدند اما منافع آنها اقتضا می کرده و می کند که با “آشتی ملی” و “شسته شدن کینه ها “مخالفت کنند. این گروه از فردای ۲۲ بهمن به حسن روحانی گلایه می کردند که چرا فضایی را باز کرده است تا “فتنه گران” نیز در آن جای داشته باشند.

همین مفهوم را به شکلی دیگر سید حسن خمینی بیان می کند و می گوید : “وحدت، اتحاد، همدلی و دوری از کینه هاست. ما باید سینه هایمان را از کینه بشوییم تا بتوانیم محرومیت را از جامعه ریشه کن کنیم… ما روزهای سختی را پشت سرگذاشته ایم؛ اما اگر بخواهیم به گذشته نگاه کنیم، جز کینه و تلخی چیزی نمی بینیم. بنابراین باید به آینده بنگریم و به آن امید داشته باشیم.”

در واقع این دو جریان را اگر در کنار بسیاری از سخنرانی ها و پیام های دیگر قرار دهیم شاید بتوانیم به یکی از مهمترین سخنرانی های رهبر جمهوری اسلامی پیش از انتخابات سال گذشته برسیم. جایی که او برای اولین بار مخالفین نظام که دل در گروه ایرانی آباد و آزاد دارند را به رسمیت می شناسد و می گوید : “ممکن است بعضی به دلیلی نخواهند از نظام اسلامی حمایت کنند اما از کشورشان که می‌خواهند حمایت کنند؛ همه باید بیایند ….. این حضور عمومی، از هر چیز دیگر برای کشور مهم‌تر است و به همین علت حتی کسانی که فقط دلبسته به ایران هستند، باید در انتخابات حضور یابند.” 

آشتی ملی یا نرمش قهرمانانه 

بعد از انتخابات و پیام روشن رای ۲۴ خرداد ۹۲ انتظار می رفت که رهبر جمهوری اسلامی نیز این پیام را در گفتار خود و تصمیم گیری های کلی اش دخالت دهد. یکی از مهمترین پیام های سیاسی آن رای باز شدن گره مذاکرات اتمی بود که اقتصاد کشور در سال های گذشته را به لبه ی پرتگاه برده بود. رهبر جمهوری اسلامی در اولین روزهای شروع به کار حسن روحانی با استفاده از مفهوم ٰ”نرمش قهرمانانه ” به دولت حسن روحانی این اجازه را داد که بتواند راحت تر سیاست خارجی خود را پیگیری نماید. رهبر جمهوری اسلامی در توضیح ضروت “نرمش قهرمانانه ” می گوید : “نظام اسلامی در هر مرحله‌ای یکی از این اهداف را دنبال میکند، برای پیشرفت، برای رسیدن به نقطه‌ی تعالی و اوج، برای ایجاد تمدّن عظیم اسلامی؛ باید سعی کند به این هدف در این مرحله برسد. البتّه مرحله‌گذاری است، قطعه قطعه است. ” البته او پیشتر به مانند همیشه برای هر امری که می داند بنا به اقتضای زمان می بایست آن را رها کند و مدیریت او بر آن حوزه با رای و نظر اکثریت همخوانی ندارد، سریعا خط قرمز را مشخص می کند. 

او در یکی دیگر از سخنرانی هایش می گوید : ” لکن این مانور هنرمندانه نبایستی به معنای عبور از خطوط قرمز، یا برگشتن از راهبردهای اساسی، یا عدم توجّه به آرمانها باشد؛ اینها را باید رعایت کرد. ” آنچه مشخص است این خط قرمز ها به صورتی کلی مطرح می شود اما به صورتی جزئی پیگیری می شود. او در اوج جریانات پس از انتخابات ۸۸ این خطوط را با مقدمه ای که پاسخ به تمام انتقادات وارده به او است چنین بیان می کند : “اصول انقلاب امور سلیقه‌‌‌‌‌ای نیست که هر که از یک گوشه‌‌‌‌‌ای در بیاید، سنگ اصول را به سینه بزند؛ بعد که سراغ این اصول میرویم، می‌‌‌‌‌بینیم بیگانه‌‌‌‌‌ی از انقلاب است. اصول انقلاب، اسلام است؛ قانون اساسی است؛ رهنمودهای امام است؛ وصیت‌‌‌‌‌نامه‌‌‌‌‌ی امام است؛ سیاستهای کلی نظام است که در قانون اساسی معین شده است که این سیاستهای کلی بایست تدوین بشود. در این چهارچوب، اختلاف نظر، اختلاف ممشا، اختلاف سلیقه عیب نیست، که حسن است؛ مضر نیست، که مفید و نافع است. “

به هر روی این بخش از صحبت های رهبر جمهوری اسلامی به خوبی نمایانگر آن است که او ضرورت آشتی را در خارج از مرزهای ایران دریافته است و نرمش قهرمانانه را تبیین می کند اما علیرغم دعوتی که خود پیش از انتخابات انجام داده بود تا امروز فضای آشتی ملی در داخل کشور را به رسمیت نشناخته است. 

آشتی ملی یا جام زهر 

 آنچه در سخنان رهبر جمهوری اسلامی نمود دارد تاکید او بر اصولی است که در نگاه او خدشه ناپذیر است. بعد از سخنرانی مشهور او و استفاده از مفهوم ” نرمش قهرمانانه ” بسیاری آن را در مقابل “جام زهر” آیت الله خمینی قرار دادند که بعد از قبول قطعنامه ی پایان جنگ ایران و عراق از آن مفهوم استفاده کرد. اما آنچه در مورد رهبر کنونی جمهوری اسلامی تا امروز تحلیل می شود آن است که او در مورد سیاست های خارجی جمهوری اسلامی حاضر به هرگونه انعطافی است اما در مورد سیاست های داخلی این نرمش هنوز دیده نمی شود. در واقع برای رهبر جمهوری اسلامی جام زهر همان آشتی ملی است و نه آن نرمش قهرمانانه.  

باید توجه داشت که اتفاقا یکی از دلایل آنکه آیت الله خمینی در زمان مرگ خود از محبوبیت برخوردار بود همین موضوع بود. نکته ی مهمی که میرحسین موسوی به خوبی آنرا مطرح کرده بود : “از فردای پیروزی در شوق ساختن و آباد کردن ویرانه‌ای که پیش چشمانشان بود، دست در دست یکدیگر دادند به مهر. حتی آنگاه که اختلاف نظرها بالا گرفت، در برابر دشمن متجاوز همدل شدند و از آب و خاک اجدادی‌شان دفاع کردند. و کیست که از یاد ببرد که همه‌جای ایران، میدان حماسه بود: جبهه و پشت جبهه، کارخانه و مزرعه، مدرسه و دانشگاه، خانه و اداره، همه و همه صحنه‌ی تلاش و جهاد برای پاسداشت از این سرزمین شد. و کیست که از یاد ببرد در زمانی که به ناچار تن به صلح داده شد، همین مردم رنج‌دیده اما پایدار، در مقابل چندچهرگانی که به دامان و یاری متجاوز پناه آورده بودند، قدعلم کردند و بدین‌گونه نشان دادند که تصمیم برای ترک جنگ، نه از روی بزدلی و بی‌اعتقادی، که از سر درایت و آینده‌بینی است. نشان دادند که خطای رهبرانشان را با ایمان به صداقت آنان بخشودنی می‌دانند و اعتراف به خطا نه تنها از اعتبار رهبرانشان نمی‌کاهد، که محبوبیتشان را در قلوب مردم بیشتر می‌کند.”

نکته آنجاست که امروز بسیاری از نیروهایی که شاید در برداشت سیاسی در تضاد با هم باشند هم رهبری را به آشتی ملی فرا می خوانند. حبیب الله امیری از نزدیکان آیت الله منتظری می گوید : ” لذا پیشنهاد می شود حضرت عالی با تمسک به شیوۀ حضرت امام خمینی که علی رغم میل باطنی شان بر اساس وظیفه و با شهامت تمام، صلح را پذیرفتند و هر گونه خسارات جبران ناپذیری را از کشور دفع کردند، اینک با توجّه به شرایطی که حضرتعالی بهتر واقفید، ایامی را به عنوان آشتی ملی اعلام و دشمنان را کاملا ً مأیوس و ناامید کنید، ان شاء الله این تصمیم جنابعالی مرضیّ خدای بزرگ خواهد بود.” از سوی دیگر محمدصدیق کبودوند، فعال حقوق بشر، روزنامه‌نگار و رییس سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان، در نامه‌ای که به رهبر جمهوری اسلامی می نویسد : “سازمان حقوق بشر کردستان از جنابعالی به عنوان عالی ترین مقام جمهوری اسلامی درخواست می نماید با اعلام آشتی ملی در کشور و صلح و آشتی با جامعه جهانی و ایجاد روابط دوستانه با مردمان و ملل جهان، مردم و جوامع ایرانی را از خطرهایی که امنیت، همبستگی و اساس زندگی جمعی آنها را تهدید می نماید، دور نموده تا ایران در میان کشورهای جهان در جایگاه واقعی خود قرار بگیرد. “ 

آنچه مشخص است امروز جامعه ی ایران تشنه ی آشتی ملی است، آشتی میان ایرانیان داخل کشور که سال ها جدایی از هم را تجربه می کنند، آشتی ایرانیانی که سالهاست بنا به هر دلیلی در خارج از کشور زندگی می کنند ولی دلبسته ی ایران هستند، ایرانیانی که امروز تلاش می کنند تمام داشته های خود را برای ایرانی آباد، آزاد و سربلند هزینه کنند. در واقع امروز ایران شایسته ی آشتی ملی است و این پیامی است که یکسال پیش مردم با همه ی دلگیری های سال های گذشته از طریق صندوق های رای به گوش حاکمیت رساندند و امروز مسئولیت تاریخی رهبر جمهوری اسلامی است که جام زهر نرمش قهرمانانه در داخل کشور را بنشود و همان ایرانیانی که پیش از انتخابات آنها را دعوت به حضور کرده بود را بار دیگر به صحنه آورد تا بار دیگر ایران برای ایرانیان باشد. 

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large