Skyscraper large

چین در اقتصاد ما؛ شریک یا جاسوس؟

+654dgdfg-علی جلالی - ali jalali

علی جلالی

چندی پیش خبرها از کنار گذاشته شدن چینی ها از پروژه آزادگان جنوب حکایت داشت که در پی اعلام این خبر از سوی روابط عمومی وزارت نفت، حکم خلع ید این شرکت چینی پس از طی مراحل قانونی از سوی مدیریت امور حقوقی شرکت ملی نفت ایران به طور رسمی ابلاغ شد.

آنموقع دلیل این امر عدم اجرای تعهدات چینی ها و آهنگ کند عملیات اجرایی در این پروژه ها عنوان شد. اگر چه چینی ها در موقعیت تجارت خارجی ایران جایگاه قابل توجهی دارند، اما دولت یازدهم با انجام اینکار به خوبی نشان داد که اهل باج دادن به دولت چین به بهانه امتیازات سیاسی این کشور نبوده و تا حدی از وابستگی سیاسی که طی دو دولت گذشته به این کشور بوجود آمده بود کاسته است.

اما این پایان ماجرا نبوده و تازه ترین گزارش ها از اقدام خرابکارانه و جاسوسی چینی ها در صنعت نفت کشور خبر داده و به نوشته خبرگزاری کار ایران، فروش اطلاعات میدان آزادگان و استفاده از این اطلاعات در بخش عراقی این میدان توسط چینی‌ها موردی حساس و قابل توجه خواهد بود که به گفته کارشناسان، اقدام قاطع دولت برای پیگیری این عمل خلاف از سوی چینی ها را طلب می کند.

اگر چه سابقه تجاری ایران و چین به خصوص در دوران تحریم ها به شکلی بی سابقه افزایش یافت، اما آنچه از بازار محصولات این کشور در ایران به گوش می رسد، حجم بالای واردات اجناس تولیدی با کیفیت پایین از این کشور در ازای پول نفت است که خسارات بسیاری را برای تولید کشور در پی داشته است.

این در حالیست که به گفته ناظران؛ چینی ها با سابقه خود و همچنین نوع عملکرد اخیر در تجارت و اقتصاد ایران به خوبی ثابت کرده اند که در صورت گرفتار شدن مشتری خود به مشکلاتی از جمله تحریم، فشار مالی و غیره، پایبند هیچ گونه اخلاق حرفه ای و قوانین رسمی و عرفی در کار خود نبوده و حتی از فرصت پیش آمده نهایت سوء استفاده را خواهند کرد.

اما امروز با توجه به تغییراتی که در کشور پس از انتخابات ریاست دولت رخ داده است و با وعده هایی که دولت حسن روحانی در مورد عزت کشور و استقلال آن سر داده، باید منتظر بود و دید که دولت یازدهم علی رغم وجود مشکلات شدید بین المللی و رویارویی با مخالفان داخلی که از نزدیکان تجاری کشورهای روسیه و چین هستند و همچنین فشارهای موجود از تحریم ها و در نهایت ویرانه های گسترده به جای مانده از دو دولت پیشین چگونه با مشکلات جدید روبرو شده و در این مورد خاص با توجه به نیاز و وابستگی پیشین کشور به چین و تجارت با آن، چه اقدام و تصمیماتی را مد نظر خواهد داشت. 

هشدار کارشناسان و سکوت دولت دهم

روز گذشته خبرگزاری ایلنا در گزارشی با عنوان “چین باز هم خیانت کرد” با اشاره به قرارداد نفتی آزادگان جنوبی که بین دولت پیشین و شرکت ملی نفت چین بسته شده بود، خبر از فروش اطلاعات میدان آزادگان ایران به کشور عراق داد.

بنابراین گزارش، سال ۱۳۸۹ بود که مسعود میرکاظمی قرارداد توسعه بزرگترین میدان نفتی ایران به نام میدان آزادگان را به شرکت ملی نفت چین واگذار کرد. میدان آزادگان که در سال ۱۳۷۶ کشف شد در دو دهه گذشته بزرگترین اکتشاف نفتی ایران بوده و تخمین زده می‌شود که ذخایر این میدان ۳۳ میلیارد بشکه باشد.

 از همان ابتدای عقد این قرارداد کارشناسان نفتی به دولت سابق نسبت به فروش اطلاعات میدان آزادگان و استفاده از این اطلاعات در بخش عراقی این میدان توسط چینی‌ها هشدار داده بودند اما گوش شنوایی نبود تا اینکه پس از برخورد قاطع زنگنه با شرکت چینی کم کم مشخص می‌شود که چینی ها که خود را در میدان آزادگان بی‌رقیب می‌دانسته اند و به دلیل وجود تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، صرفا متمرکز بر توسعه بخش عراقی میدان شده‌اند.

میدان آزادگان میدانی مشترک با کشور عراق است و بخش جنوبی میدان آزادگان در سمت عراق به میدان مجنون مشهور است. 

سوء استفاده چینی ها از تحریم ایران

به نوشته ایلنا، براساس اعلام نفتنا، شرکت ملی نفت چین در ۴ سالی که با ایران قرارداد داشت، در سکوت مسئولان دولت سابق برای توسعه میدان مجنون در سمت عراق وارد مذاکره شد و قرارداد توسعه این میدان را با عراقی‌ها منعقد کرد. از همان ابتدای عقد این قرارداد کارشناسان نفتی به دولت سابق نسبت به فروش اطلاعات میدان آزادگان و استفاده از این اطلاعات در بخش عراقی این میدان توسط چینی‌ها هشدار داده بودند اما گوش شنوایی نبود تا اینکه پس از برخورد قاطع زنگنه با شرکت چینی کم کم مشخص می‌شود که چینی ها که خود را در میدان آزادگان بی‌رقیب می‌دانسته اند و به دلیل وجود تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، با استفاده از اطلاعات بخش ایرانی میدان، صرفا متمرکز بر توسعه بخش عراقی میدان شده‌اند.

به نوشته این گزارش، در همین رابطه کرامت بهبهانی مجری فعلی طرح توسعه میدان آزادگان شمالی صبح روز گذشته به یکی از خبرگزاری‌ها گفت: “در قرارداد بندی داریم مبنی بر این که هر دو طرف قرارداد باید حفاظت اطلاعات را رعایت کنند. افشای اطلاعات خطای بزرگی در این نوع قراردادهاست. البته باید این نگرانی وجود داشته باشد اما این که چینی‌ها به طرف عراقی اطلاعات را فروخته‌اند هم باید اثبات شود که تا کنون چنین چیزی نبوده است.” 

اقدام مشابه روس ها در گذشته

به نوشته ایلنا، هرچند بهبهانی تلاش کرده که موضوع جاسوسی چینی‌ها از ایران و استفاده از اطلاعات نفتی ما برای عقد قرارداد با عراقی‌ها را به زبانی دیپلماتیک پاسخ دهد ولی تمایل شدید عراقی‌ها به عقد قرارداد توسعه میدان مجنون با شرکت ملی نفت چین در چند سال گذشته و غفلت وزارت نفت دولت سابق نسبت به این موضوع خود بیانگر حجم گسترده سوءاستفاده‌ای است که چینی‌ها از تحریم‌های ایران و میادین نفتی مشترک ما کرده‌اند؛ این همان کاری است که شرکت روسی در میدان مشترک آذر با ایران انجام داد و اطلاعات این میدان را برای توسعه همین میدان در سمت عراق و عقد قرارداد با آن‌ها به طرف عراقی فروخت. 

این مشارکت چینی ها ماحصل دولت احمدی نژاد است

بر این اساس، مهدی تقوی مدرس دانشگاه علامه طباطبایی به ایلنا گفت: “این اقدام شرکت چینی برخلاف قوانین بین المللی است و درصورتی که در آن مقطع زمانی توافقنامه ای بطور کامل و با توجه به تمامی شرایط و قوانین به امضا رسیده شده باشد ایران می تواند از این شرکت چینی شکایت و از حقوق خود دفاع کند. متاسفانه این شرکت های چینی ماحصل دولت محمود احمدی نژاد و وزارت مسعود میرکاظمی است و این دو باید در این خصوص پاسخ دهند.”

وی می افزاید: “بارها در ابتدای دولت به مسئولان در خصوص همکاری با چینی‌ها هشدار داده بودیم اما همان طور که می‌دانید هیچ یک از مسئولان وقت به این هشدار ها توجهی نداشتند و همواره صحبت های ما را در دستور کار خود قرار نمی دادند. با این همه با توجه به اینکه این امر منافع ملی کشور را به خطر انداخته است باید اقدامات لازم هرچه سریع تر در دستور کار قرار گیرد.” 

نباید مسوولان کنونی را متهم کنیم

در ادامه دکتر مسعود حکمت پناه، مدرس دانشگاه اصفهان نیز در گفت‌وگو با ایلنا ضمن بیان اینکه اقدام کشور چین از قبل قابل پیش بینی بود و همان طور که بارها اعلام شده بود نباید به طرف چینی اطمینان می کردیم اظهار داشت: “امروز باید مسئولان وقت وزارت نفت پاسخ دهند که چرا و بنا به چه دلایلی به این میزان دست شرکت چینی را در پروژه های نفتی آزاد گذاشته بودند و باید بگویم ما امروز و در چنین شرایطی نباید مسئولان کنونی را متهم کنیم چرا که بطور حتم برخی در جناح مقابل دولت سعی دارند توپ را در زمین دولت یازدهم بی اندازند.” 

باید از طرف چینی شکایت شود

ایلنا در ادامه به نقل از وی نوشت: “امروز باید از طرف چینی با توجه به شرایط از شرکت چینی شکایت شود و آنان باید پاسخ این اقدام غیر حرفه ای خودشان را بپردازند. حال امیدواریم با توجه به اقداماتی که دولت در دستور کار خود قرار خواهد داد به ویژه شخص وزیر نفت بتوانیم از این چالش موجود خارج شویم.” 

آسیب فراوان چینی ها به صنعت نفت کشور

اما جمشید پژویان؛ با اشاره به اینکه چینی‌ها بلافاصله بعد از اخراج از میدان نفتی آزادگان ایران به عراق دعوت شدند، جاسوسی آنها را بعید ندانست و به این خبرگزاری گفت:”بدیهی است در صورتی که چینی‌ها اطلاعات میدان نفتی آزادگان جنوبی را در اختیار عراق قرار داده باشند ما دچار آسیب بیشتری خواهیم شد.”

ایلنا در ادامه گزارش های دیروز خود به نقل از این کار‌شناس مسائل اقتصادی، جاسوسی چین از میدان نفتی آزادگان برای عراق را با توجه به انعقاد قرارداد با این کشور مسلم خواند و نوشت: “ما باید نسبت به این گونه واکنش‌ها تدابیر لازم را بکار می‌بستیم.” 

ما در تمامی میادین مشترک دچار خسران شده‌ایم

به نوشته ایلنا، وی در گفت‌و‌گو با این خبرگزاری در خصوص انتشار خبری مبنی بر اینکه چینی‌ها بعد اخراج از میدان آزادگان جنوبی اطلاعات نفتی ایران را در اختیار طرف عراقی قرار داده‌اند، گفت: “ما در تمامی میادین مشترک چه عراق و قطر و چه میادین مشترک در دریای خزر دچار خسران شده‌ایم چون سرعت و توان استخراج ما کم بوده است. کشورهای مشترک با ما در این میادین از پشتوانه کمپانی‌های نفتی آمریکایی که به لحاظ توان و تکنینک بطور قطع از ایران برترند برخوردارند لذا این عوامل سبب شده که در مجموع در میادین مشترک ایران نتواند برنده باشد.”

وی در ادامه یادآور شد: “با توجه به اینکه چینی‌ها علاقمندند که با ایران رابطه بهتری داشته باشند و خریدار نفت ما بوده وبابت این نفت پول خوبی نیز می‌پردازند احتمال جاسوسی کم است اما در دنیای سیاست معیارهای درستی حاکم نیست و بعید نیست که بدلیل اخراج از میدان نفتی ایران چنین عکس العملی داشته باشند. بدیهی است در صورتی که چینی‌ها اطلاعات میدان نفتی آزادگان جنوبی را در اختیار عراق قرار داده باشند ما دچار آسیب بیشتری خواهیم شد.” 

بهبهانی از پاسخگویی طفره رفت

وی در ادامه اقدام جاسوسی را از جانب کشور چین با توجه به اینکه از سوی طرف عراقی دعوت به همکاری شده‌اند طبیعی خواند و تاکید کرد: “ما باید قبلا به این مسائل فکر می‌کردیم و نسبت به این گونه واکنش‌ها تدابیر لازم را بکار می‌بستیم.”

ایلنا در پایان گزارش خود با اشاره به سکوت مجری میدان آزادگان شمالی در این مورد نوشت:”گفتنی است؛ بهبهانی مجری میدان آزادگان شمالی از پاسخگویی به خبرنگار ایلنا و توضیح در این زمینه طفره رفت.” 

چین از ایران ۶۱۵ هزار بشکه نفت وارد می کند

از سوی دیگر خبرگزاری فارس نیز در مطلب روز گذشته خود با اشاره به گزارش دیلی تلگراف از حرکت آرام چین برای افزایش ذخایر نفتی استراتژیک و واردات روزانه ۶۱۵ هزار بشکه‌ نفت از ایران در ماه آوریل توسط این کشور خبر داد.

بنابراین گزارش، دیلی تلگراف طی گزارشی از حرکت آرام و بی‌صدای چین برای افزایش ذخایر نفتی استراتژیک خود به دنبال تشدید تنش‌ها در جنوب دریای چین و تلاش غرب برای تحریم روسیه خبر داد و نوشت: “چین به طرز بی‌سابقه‌ای در حال افزایش حجم ذخایر استراتژیک نفتی خود است و در این راستا میزان واردات نفت خود را افزایش داده است.”

به نوشته این گزارش، بیشتر واردات نفت چین در ماه آوریل از روسیه، آنگولا و عراق تامین شده است. بر اساس برآورد آژانس بین‌المللی انرژی، چین در این ماه از ایران روزانه ۶۱۵ هزار بشکه نفت وارد کرده است؛ افزایش قابل ملاحظه‌ای که نشان می‌دهد که توافق هسته‌ای ژنو تا چه اندازه تحریم‌ها علیه ایران را تضعیف کرده است. 

چین: همکاری های پکن، تهران باید تقویت شود

اما از سوی دیگر رسانه های چین بدون اشاره به اخبار منتشر شده در این خصوص، روز گذشته اخبار خود را به سفر دکتر حسن روحانی به این کشور و دیدار وی با رییس جمهور چین معطوف داشته و با اشاره به تحریم های بین المللی و تحت فشار قرار گرفتن ایران خواستار تقویت بیشتر روابط انرژی میان دو کشور شدند.

خبرگزاری دولت هم روز گذشته بدون اشاره به خبر جاسوسی چینی ها از صنعت نفت کشور، در آستانه سفر حسن روحانی رییس جمهوری ایران به شانگهای و دیدار با همتای چینی خود، به نقل از رادیو بین المللی چین نوشت: “پکن و تهران باید همکاری در زمینه های انرژی، اقتصادی و فرهنگی را تقویت کنند.”

به گزارش ایرنا، این رادیو افزود: “سفر رییس جمهور ایران به چین برای مناسبات دوجانبه مفید خواهد بود. پکن و تهران باید همکاری های دوجانبه را در زمینه های مختلف گسترش دهند.”

بنابراین گزارش، حسن روحانی روز سه شنبه برای شرکت در چهارمین نشست سران تعامل و اقدامات اعتمادسازی در آسیا (سیکا) به شانگهای چین سفر می کند. اجلاس سیکا روز چهارشنبه هفته جاری در دو نوبت صبح و عصر در شانگهای برگزار می شود که رییس جمهوری اسلامی ایران از جمله سخنرانان اصلی این اجلاس است.

دکتر روحانی قرار است روز پنجشنبه با ˈ شی جین پینگ ˈ رییس جمهور چین در ساختمان ریاست جمهوری این کشور دیدار و رایزنی کند و در ضیافت ناهار به افتخار رییس جمهوری اسلامی ایران شرکت کند. 

چین خواستار همکاری بیشتر ایران شد!

رادیو بین المللی چین با اشاره به برنامه های رییس دولت ایران در شانگهای، به نقل از سیدمحمد مرندی که از وی به عنوان یک کارشناس ایرانی و رییس دانشکده روابط بین الملل دانشگاه تهران یاد کرد، گفت: “رایزنی بین سران دو کشور برای همکاری طرفین از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این نخستین رایزنی بین رییسان جمهور چین و ایران نیست، اما این گفت وگو سطح همکاری دو کشور در زمینه اقتصادی و سیاسی را نشان می دهد. گفت و گوی مقرر میان آنان برای افزایش اعتماد متقابل و حل مسایل موجود در روابط طرفین مناسب است.”

به نوشته ایرنا، رادیو بین المللی چین همکاری انرژی محور را همکاری اصلی چین و ایران دانست و به نقل از این کارشناس گفت: “همکاری چین وایران در بخش انرژی فشرده تر خواهد شد.”

این رادیو با اشاره وجود تحریم های جهانی علیه ایران و بیان اینکه کشورهای ایران، روسیه و عراق نفت خیز هستند، روابط چین با روسیه و ایران را بسیار با اهمیت دانسته و خواستار تقویت روابط ایران و چین شد.

این رسانه دولتی چین، همکاری چین و ایران را دارای پیشنه قوی و دوستانه دانست و گفت که در سال های اخیر، همکاری های دو کشور در زمینه های فرهنگی و آموزشی به طور روز افزون بیشتر شده است.

رادیو بین المللی چین در پایان گفت: “افزایش تبادلات بین چین و ایران منجر به افزایش درک متقابل خواهدشد و با تقویت تبادلات و همکاری ها بین دو کشور، سوء تفاهم ها نیز کمتر می شود.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large