Skyscraper large
دیپلمات پيشين ایران به "راه دیگر" پاسخ می‌دهد

چرا جهان به جمهورى اسلامى اعتماد نمی‌کند؟

6sdf5g4df44f

مژگان مدرس علوم

چهارمین دور مذاکرات هسته ای بین ایران و گروه ۱+۵ شامگاه پنجشنبه در حالی به پایان رسید که مقامات ایرانی و آمریکایی تصریح کرده اند که پیشرفت کند و دشوار بوده و شکاف های جدی بین دو طرف مذاکره کننده در خصوص موضوعات کلیدی وجود دارد.

محمد رضا حیدری، دیپلمات سابق ایران در ارزیابی خود از روند مذاکرات به “راه دیگر” می گوید: “با توجه به فشارهایی که در داخل ایران است و همچنین خواسته های جامعه جهانی از ایران این مذاکرات تاکنون به نتیجه مطلوب خود نرسیده است. جامعه جهانی بدلیل سابقه ای که از ایران در حمایت از تروریست و بازی های پنهان دارد هنوز بی اعتماد است. از سوی دیگر تندروهای داخل کشور هم که بر روی این پروژه هسته ای سرمایه گذاری هنگفتی کرده اند به راحتی نمی خواهند هدف غایی خود از دست بدهند و بخاطر همین مسئله مذاکرات آنطور که انتظار می رفت پیشرفت نداشته است.”

پس از اجرای توافق هسته ای مقدماتی ژنو تا کنون چهار دور مذاکره بین ایران و گروه ۱+۵ (آمریکا، روسیه، چین، انگلیس، فرانسه و آلمان) انجام شده است. دو طرف مذاکره کننده می گویند به دنبال دستیابی به یک توافق نهایی هستند، اما مشکلات عدیده ای در روند مذاکرات وجود دارد که اگر حل نشده باقی بمانند، رسیدن به یک توافق جامع را دشوار می سازند.

به گفته عباس عراقچی، مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران، هیچ پیشرفت قابل توجهی در این دور از مذاکرات ایجاد نشده و اختلاف ها برای آغاز مرحله نگارش متن پیش نویس توافق هسته ای بیش از اندازه بزرگ است. اما وی در عین حال تاکیده است که توافق شش ماهه ژنو قابلیت شش ماه تمدید شدن دوباره را دارد، بنابراین اگر طرفین تا تیر ماه به توافق جامعی نرسند، می‌توانند از یک فرصت شش ماهه دیگر برای ادامه گفتگوها استفاده کنند.

آینده راکتور آب سنگین اراک، ظرفیت اورانیوم غنی شده ایران، محدودیت در برنامه های هسته ای ایران، سرعت لغو تحریم ها و برنامه های موشکی ایران از جمله مهمترین موارد مورد اختلاف نظر بین ایران و غرب است.

آقای حیدری در این زمینه خاطرنشان می کند: “آقای عراقچی گفته اند که در سیزده مورد اختلاف نظر جدی دارند. بیشترین اختلاف بر سر مسئله غنی سازی اورانیوم در ایران و کاهش سانتریفوژها است که دول غربی که بر روی آن نقطه نظراتی دارند و اینکه مسائل موشکی ایران که بر روی بردهای بلند کار می کند می تواند بخصوص برای اروپا خطرآفرین باشد. همچنین راکتور اتمی اراک که می تواند با تولید پلوتونیوم در سطح بالا برای ساخت سلاح اتمی بکار گرفته شود و بازرسی ها از جمله مسائلی است که برای غرب مهم است. ایران هم دنبال کاهش تحریم ها و کوتاه کردن زمان لغو این تحریم هاست. از آنجایی که دو طرف بدنبال منافعی هستند که نمی توانند براحتی به آن برسند همین امر باعث شده که مذاکرات به نتیجه مطلوب نرسد. بنابراین با توجه به این اختلاف نظرها صحبت از یک توافق جامع کمی زود است. غربی ها نیم نگاهی به این دارند که دوره شش ماهه توافق را شش ماه دیگر تمدید کنند تا بتوانند در یک شرایط با ثبات به یک نتیجه کلی برسند.” 

dfg4d4f44fاین دانش آموخته دانشگاه روابط بین الملل وزارت امور خارجه ایران در ادامه به بخشی از تحولات اخیر در منطقه اشاره کرده و تصریح می کند: “کشورهای اروپایی در خصوص اوکراین و روسیه مشکلات عمده ای دارند بنابراین نقش روسیه را در این میان نباید نادیده گرفت. در هر حال سیاست آقای روحانی بحث تنش زدایی و اعتدال و رابطه مطلوب داشتن با تمام دنیاست. ایشان بارها تاکید کرده اند که نمی خواهند وارد سیاست تهاجمی آقای احمدی نژاد که به نوعی بیت آقای خامنه ای از آن حمایت می کرد بشود و در تلاش است تا با تعامل و سیاست خنده (به قول مخالفان جمهوری اسلامی) جلوی بسیاری از مسائل را بگیرد تا بتواند در سایه تعامل با کشورهای اروپایی و کاهش تحریم ها نقاط ضعف و مشکلات اقتصادی و اجتماعی داخل کشور را پوشش دهد.” 

هدف از مذاکرات هسته ای میان ایران و گروه ۱+۵ که از ماه فوریه گذشته آغاز شده دستیابی به یک توافق دراز مدت و نهایی است اما اظهار نظرهای متناقضی در مورد میزان رضایت رهبری از روند مذاکرات هسته ای مطرح می شود. برخی از نیروهای افراطی داخل طی این مدت دولت حسن روحانی و تیم مذاکره کننده هسته ای را به بی توجهی به دیدگاه های رهبری متهم کرده اند اما علاء الدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران در مورد نحوه تعیین چارچوب مذاکرات هسته ای گفته است که حلقه نهایی تصمیم گیری در محضر رهبری تشکیل شده و چارچوب مذاکرات نهایی می شود.

آقای حیدری در خصوص رویکرد رهبری به مذاکرات هسته ای بیان می کند: “آقای خامنه ای نسبت به این مذاکرات علی رغم اینکه در چند مرحله عنوان کرده که خوش بین نیست اما در نهایت اجازه مذاکرات را داده است. دلیل آن هم این است که شرایط و وضعیت وخیم کشور را متوجه شده و می داند در صورت ادامه سیاست های پیشین، جمهوری اسلامی به لب پرتگاه پیش خواهد رفت. از همین رو به این تیم مذاکره کننده خوش بین هست تا در سایه اعتمادی که آنها بوجود می آورند بتواند مسائل خود در داخل کشور با کمک همین عناصری که دارد پیش ببرد. در حقیقت جمهوری اسلامی احتیاج به فضا دارد تا بتواند مشکلات اقتصادی و مسائلی که می تواند حساسیت ها را بالا ببرد و منجر به حرکت بخصوص طبقات فقیر کشور شود را کنترل کند. بنابراین علی رغم شعارهای تندی که عناصر تندرو در داخل کشور می دهند خود آقای خامنه ای نسبت به این مذاکرات و روند آن مشکلی نداشته و اجازه ادامه آن را داده است.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large