Skyscraper large

بی‌توجهی به پویانمایی در ایران

sdf4er- روشنک آسترکی-roshanak astaraki

روشنک آسترکی

خبرگزاری مهر روز گذشته، از مهاجرت پدر پویانمایی(انیمیشین) ایران به امریکا خبر داد. به گزارش مهر سید عبدالحسین مختاباد در دیدار با نورالدین زرین کلک که قصد دارد تا پایان فروردین ماه به آمریکا مهاجرت کند، گفت: «شورای شهر تهران و شهرداری تهران باید حداکثر تلاش خود را برای فراهم کردن زمینه‌های مناسب برای فعالیت هنرمندان در شهر به کار برند چرا که این هنرمندان آبرو و افتخار شهر تهران هستند. وی افزود: در سال‌های اخیر به بسیاری از هنرمندان و از جمله استاد زرین کلک کم توجهی و حتی بی‌توجهی شده است و همین رفتارهای نامناسب سبب شده که هنرمندانی چون زرین کلک که باید در وطن بمانند و هنر خود را در این سرزمین عرضه کنند و شاگردان فراوانی تربیت کنند، دلسرد و یا خانه نشین شوند و یا جلای وطن کنند».

فارغ از عواملی که در سالهای اخیر باعث شده بسیاری از افراد کارآمد و متخصص در حوزه‌های مختلف علمی، فنی و هنری به خارج از کشور مهاجرت کرده و جای آنان در مسیر پیشرفت و توسعه ایران خالی بماند، صنعت پویانمایی (انیمیشن) نیز همواره مورد جفای مسوولین و اهل فن قرار داشته است. 

انیمیشن در ایران

پویانمایی‌ یا انیمیشن را نمایش سریع و متوالی تصاویری از اثر هنری دو بعدی یا موقعیت‌های مدل‌های واقعی، برای ایجاد توهم حرکت تعریف می‌کنند. حرکت روان تصاویر متحرک در پویانمایی‌ها، ناشی از یک خطای باصره است که به دلیل پدیدهٔ ماندگاری تصاویر پدید می‌آید. رایج‌ترین روش برای نمایش پویانمایی، سینما یا ویدئو است.

قدیمی‌ترین نمونه‌های تلاش برای بدست آرودن توهم حرکت در طراحی ایستا را می‌توان در نقاشی‌های عصر حجرغار‌ها پیدا کرد، در جائیکه حیوانات با چندین شکل روی هم افتاده مجسم شده‌اند، که آشکارا کوششی برای رساندن احساس حرکت است.

باستان‌شناسان ایتالیایی حاضر در شهر سوخته درهنگام کاوش در گوری پنج هزار ساله، جامی را پیدا کردند که نقش یک بز به همراه یک درخت روی آن دیده می‌شد. سال‌ها بعد منصور سجادی (باستان‌شناس ایرانی) با بررسی اینجام به حرکت بُز به سمت درخت پی برد و حرکت این اثر را به پویانمایی امروزی تبدیل کرد.

پویانمایی (انیمیشن) در ایران از سال ۱۳۳۰ و با ساخت یک پویانمایی توسط اسفندیار احمدیه در حالی آغاز شد که ساخت پویانمایی نزدیک به ۵۰ سال بود در فرانسه آغاز شده بود. در سالهای پیش از انقلاب تلاش‌هایی برای رشد این هنر-صنعت انجام شد اما تا سال‌ها پس از انقلاب این هنر-صنعت نتوانست به صورت حرفه‌ای در ایران به مسیر رشد خود ادامه دهد.

در سالهای اخیر به همت پیشکسوتان این هنر-صنعت جانی دوباره یافت و روند رو به رشد آن هر از چند گاهی به اوج رسید ولی‌گاه با بی‌مهری و بی‌توجهی دستگاه‌های ذیربط از مسیر رشد باز مانده و درست همزمان با این وقفه‌ها کشورهایی مانند ژاپن و کره به تصرف پویانمایی جهان دست یافتند. 

سالهای سخت برای پویانمایی

اما فعالان حوزه پویانمایی در ایران معتقدند لطمه‌ای که در بخش فرهنگ و به‌ویژه سینما در سال‌های اخیر شاهد بودیم بر پیکر پویانمایی این کشور نیز ضربات سنگینی را وارد آورده است. تعطیلی استودیوهای پویانمایی که به گفته فعالان این حوزه با خون دل پایه‌ریزی شده بودند، تعطیلی پروژه‌هایی که با خلاقیت‌های بسیار برپا شده بودند، خاموشی آرزوهایی که روشن بودند و سردی لحظات گرم آفرینش هنری و صنعتی با کاری گروهی، بربادرفتن چه بسیار سرمایه‌های مادی و معنوی و انسانی، نتایج اتفاقات و مدیریت‌های چند سال اخیر در حوزه پویانمایی بوده است.

فعالان این حوزه همچنین معتقدند مدیران فرهنگی جامعه عامل بخش اعظمی از این لطمات و نابسامانی‌ها بوده‌اند و اکنون نیز عدم پاسخگویی آن‌ها استخوان لای زخمی است که با خنجر بی‌کفایتی و ناتوانی مدیریتی خود بر تن پویانمایی ایران زدند و این استخوان همچنان بدنه نحیف پویانمایی کشور را می‌رنجاند و به درد می‌آورد. به‌ویژه صداوسیما در این دوسال اخیر به هر دلیلی که بوده با کمبود بودجه و ورشکستگی مالی روبه‌رو و باعث شده است تا عوامل تولید پروژه‌هایی که قرارداد نیز داشته‌اند باوجود تلاش‌های شبانه‌روزی و تولیدات با ارزش با عدم دریافت بودجه مواجه شوند و حتی پس از پخش برنامه‌هایشان از آنتن صداوسیما با جیب‌هایی خالی و با بدهی‌هایی سنگین به استودیو‌ها، تولید خود را تعطیل و به مشاغل دیگری بپردازند.

در همین زمینه رضا نصیری از فعالان حوزه پویانمایی می‌گوید: «در حال حاضر پویانمایی بیشتر در بحث آموزشی و تبلیغاتی صورت می‌‎گیرد، افزود: وضعیت پویانمایی از لحاظ ساخت یک برنامه سینمایی در حد پایینی قرار دارد، به طوری که تنها پویانمایی سینمایی «تهران ۱۵۰۰» بود که بودجه‎ای ریشه‎ای، خودساختاری و اکران آن، به صورت مطلوب اتفاق نیفتاد».

این فعال حوزه پویانمایی همچنین تصریح کرد: «با وجود اینکه وضعیت ساخت پویانمایی از لحاظ بودجه‎ای قابل قبول نیست، اما افرادی در زمینه ساخت توانایی‎هایی را کسب کرده‎اند. همچنین مشکل دیگر پویانمایی ایران، تکیه بر بودجه دولتی است که این موضوع نیز در حال حاضر با توجه به تحریم‌هایی که صورت گرفته، وضعیت این حوزه را دچار بحران کرده است». وی خاطرنشان کرد: «چنانچه پویانمایی ایران نیز مثل سایر کشور‌ها از بحث دولتی خارج و به بخش خصوصی منتقل شود، اتفاقاتی از جمله تحریم‏‌ها قادر به ضعف این حوزه نخواهد شد».

ظرفیت‌های غنی و بی‌توجهی مسوولان

حسن وفایی، پویانمایی ساز درباره جایگاه هنرمندان حوزه پویانمایی کشور گفته بود: در حوزه پویانمایی برای ما هنرمندان اعتباری وجود ندارد که بخش عمده آن در مباحث مالی دیده می‌شود. به طور مثال اگر ما برای شرکتی کار کنیم و بتوانیم پول خود را بگیریم هنر کرده‌ایم. این هنرمند پویانمایی ساز کشورمان با تاکید بر عدم مزایا از سوی مسئولان اضافه کرد: در حوزه کاری خود در بخش پویانمایی سازی هیچ مزایایی از سوی مسئولان حوزه فرهنگ و هنر نداریم. در چارچوب کاری قیمت‌ها پایین است و چون ممکن است که در ماه چند دقیقه کار کنیم، نارضایتی‌ها در زمینه ساخت پویانمایی زیاد است. وفایی با اشاره به عدم وقوع اتفاق خاصی در بحث ساماندهی اوضاع پویانمایی در کشور اظهار داشت: طی چند سال گذشته اتفاق چندانی نیفتاده است.

از سوی دیگر در کنار مشکلات فرهنگی مختلفی که اکنون در ایران وجود دارد، افت کیفیت برنامه‌های کودک و نوجوان و بخصوص کارتون‌ها کاملا مشهود است. صداوسیما به جای سرمایه گذاری روی پویانمایی و تولید محصولات با کیفیت و غنی برای کودکان و نوجوانان عمدتا برنامه‌هایش را با اجرای مجریان بی‌هنر و با برنامه‌های بی‌کیفیت و غیر کار‌شناسانه پر می‌کند.

فرهنگ و ادبیات غنی و استعدادهای ناب جوانان کشورمان بزرگ‌ترین سرمایه جهت رشد و شکوفایی پویانمایی و در پی آن صدور محصولات تولیدی است. از این رو شاید بتوان با بررسی رویدادهای سالهای گذشته و با مطالعه امکانات موجود و همچنین شناخت کاستی‌ها، ‌ گامهای استواری در جهت ارتقا این حرفه برداشت. ایجاد اشتغال برای گروه کثیری از جوانان، ارزش نهادن به فرهنگ بومی، ایجاد الگوهای مناسب با فرهنگ ایرانی برای کودکان، فراهم آوردن امکانات جهت صدور محصولات داخلی به کشورهای دیگر از جمله تبعات شکوفایی این حرفه خواهد بود.

در پایان گفتنی است وجود منابع مکتوب، شفاهی و تصویری بسیار در این مرزوبوم، از سالیان کهن تاکنون، بستر مناسبی را برای تولید آثار ارزشمند پویانمایی فراهم کرده که در کنار دانش و فن جوانان ایرانی در استفاده حرفه‌ای از سخت‌افزار‌ها و نرم‌افزارهای تخصصی و حمایت مسوولان می‌تواند امیدوارانه این هنر- صنعت را پیش ببرد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large