Skyscraper large
استاد حقوق بين الملل دانشگاه ويرجينيا در گفتگو با راه دیگر:

ایران و غرب مذاکرات را با احتیاط ادامه خواهند داد

d6d6d6da

مژگان مدرس علوم

“در صورت حسن نیت و اراده سیاسی طرف مقابل و در صورتی که به مفاد بیانیه برنامه اقدام مشترک در ژنو متعهد باشند امکان دستیابی به راه حلی جامع در همین فرصت شش ماهه اول، تا پایان ژوییه سال ۲۰۱۴، وجود دارد.” 

این سخنان وزیر امور خارجه کشورمان است که یکشنبه گذشته در نشست خبری مشترک با خوزه مانوئل گارسیا مارگالو، وزیر خارجه اسپانیا بیان کرد. رسیدن به یک راه حل جامع در حالی مطرح می شود که رهبری یک روز پیش از آغاز مذاکرات ایران و کشورهای ۱+۵ در وین برای چندمین بار گفته بود که به مذاکرات خوشبین نیست ولی با آن مخالفت نمی کند.   

پیش از این در سوم آذر ماه ایران و کشورهای ۱+۵ توافقنامه موقت شش‌ ماهه‌ای تحت عنوان “برنامه اقدام مشترک” را منعقد کردند که بر اساس آن، ایران بخش‌هایی از برنامه‌ هسته‌ای خود را متوقف کرده و در مقابل برخی تحریم‌های اعمالی علیه ایران بطور موقت به حالت تعلیق در می آید. 

بهمن آقایی دیبا، کارشناس و استاد حقوق بین الملل دانشگاه ویرجینیا با تاکید بر اینکه راهی جز مذاکره در مقابل طرفین وجود ندارد، به “راه دیگر” می گوید: “در حال حاضر دو طرف مذاکره کننده یعنی ایران و غرب در وضعیتی قرار دارند که مذاکره تنها راه حل است و نمی توانند جایگزین دیگری برای مذاکره پیدا کنند. شاید مقامات ایران و آمریکا آنگونه که در سخنان خود مطرح می کنند، نسبت به مذاکرات خوشبین نباشند اما راه دیگری نمانده و همانطور که دیدیم فرمانده سپاه پاسداران ایران با نظر منفی به مذاکرات گفته است که در مورد مذاکرات با بغض سکوت می‌کنیم.” 

اشاره این استاد دانشگاه به اظهارات اخیر محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران است که در خصوص مذاکرات هسته ای ایران و قدرت های جهانی گفته بود: “به دلیل مقطع حساسی که باید مذاکرات به جلو برود تا بهانه دست کسی ندهیم، فعلا باید سکوت کنیم و بغض در گلو نگه داریم.” 

این مقام سپاه این سخنان را در واکنش به اظهارات اخیر برخی از مقام های آمریکایی در مورد روی میز بودن گزینه نظامی گفته و رسیدن به نتیجه مثبت مذاکرات را مشروط به آن دانسته بود که کسی از خطوط قرمز عبور نکند و رهبر ایران اجازه عبور از این خطوط را نخواهد داد. 

عباس عراقچی، معاون وزارت امور خارجه ایران هم گفته بود که هدف توافق ژنو عادی‌سازی روابط ایران و غرب یا آمریکا نیست و آمریکا از دید ما همان شیطان بزرگ است و چیزی تغییر نکرده است. 

اما علی رغم این موضعگیری ها آقایی دیبا معتقد است مذاکرات با احتیاط پیش خواهد رفت. او بیان می کند: “واقعیت امر این است که دو طرف مذاکره کننده جایگزین دیگری ندارند و اگر بخواهند بدون مذاکره از این وضعیت خارج شوند مسئله به رویارویی نظامی خواهد کشید. اجرای جدی و شدیدتر تحریم ها هم منجر به یک برخورد نظامی خواهد شد. به نظر من با تمام این موضعگیری های مقامات دو کشور این مذاکرات با احتیاط ادامه خواهد یافت.” 

در سال ۲۰۰۳ بدنبال تحولات منطقه ای توافقی از سوی غرب با تیم مذاکره کننده هسته ای ایران انجام شد که با تغییر شرایط منطقه ای، آن توافق نیز به شکست انجامید. 

برخی از تحلیلگران معتقدند که روند مذاکرات ایران و کشورهای گروه ۱+۵ نیز ممکن است طی دو و سه سال آینده طول بکشد و ایران با بهره گیری از اتلاف وقت در نهایت با قدرت میز مذاکره را ترک خواهد کرد. 

آقایی دیبا اما تحلیل دیگری از این قضیه دارد و تصریح می کند: “وضعیت کنونی با وضعیتی که در فاصله سالهای بین ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ وجود داشت و توافقاتی که بعدا با عنوان “سعد آباد” معروف شد فرق دارد. الان وضعیت ایران با توجه به تحریم های بین المللی و فشار حاصل از این تحریم بر اقتصاد ایران از چند سال پیش بدتر است. همچنین سیاست هایی که در غرب مطرح است هم تغییر کرده است و بخصوص دولت آمریکا بر خلاف روس ها بیشتر بدنبال خارج شدن از تنش های بین المللی هست تا اینکه خود را درگیر کند. همین مسائل و تغییر شرایط نسبت به سال ۲۰۰۳ کمک می کند که مذاکرات سرنوشت متفاوتی با مذاکرات آن زمان داشته باشد. به اعتقاد من گروه هایی در هر دو طرف فشار می آورند که این مذاکرات ادامه پیدا نکند یا به نتیجه نرسد، اما با توجه به هدف دو طرف مذاکره کننده، یعنی آمریکایی ها و اروپایی ها عمدتا هدفشان این است که از گسترش برنامه هسته ای ایران جلوگیری کنند و ایران هم بخاطر فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم ها بدنبال این است که گشایشی در وضعیت اقتصادی کشور ایجاد شود بعید است که مذاکرات متوقف یا منحرف شود.” 

بدنبال تحولات پر شتاب منطقه، دور تازه درگیری ها در اوکراین از هفته گذشته آغاز شده است و دخالت نظامی روسیه این کشور را در آستانه جنگ قرار داده است. 

بحران اوکراین طی روزهای اخیر بر روی سفر وزرای خارجه اروپایی به ایران تاثیر گذاشته و وزرای خارجه اسپانیا و لهستان سفر خود را کوتاه و نیمه کاره گذاشتند. 

استاد حقوق بین الملل دانشگاه ویرجینیا در خصوص تنش های روزهای اخیر در اوکراین و احتمال مداخله آمریکا در این درگیری ها اظهار داشت: “وضعیت کنونی اوکراین از درگیری مستقیم یا بازگشت به وضعیتی که در زمانهای جنگ سرد وجود داشت فاصله زیادی دارد. نه سیستم روسیه، سیستم شوروی سابق است و نه آمریکا، آمریکایی است که در سالهای معروف به جنگ سرد وجود داشت. در حال حاضر فکر می کنم دو طرف سعی خواهند کرد که کلیه راه های مسالمت آمیز مربوط به حل اختلافات بین المللی را طی کنند.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large