Skyscraper large
گفتگو با استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه نورث‌ایسترن بوستون

اقتصاد مافیایی، مانع دولت روحانى است

dg2df22f

مژگان مدرس علوم

گزارش تازه بانک مرکزی نشان می دهد که تورم در پایان بهمن امسال نسبت به دوره مشابه سال قبل به ۳۶.۷ درصد رسیده است. این در حالی است که در اوایل پائیز به حدود ۴۲ درصد رسیده بود که بالاترین سطح تورم در سالهای اخیر بود.

با وجود اینکه به گزارش بانک مرکزی از رشد سریع تورم در چند ماه اخیر تا حدودی کاسته شده است، اما رشد منفی اقتصادی سبب شده تا ایجاد ثبات در چشم انداز اقتصاد ایران بعید بنظر برسد.

کامران دادخواه، استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه نورث‌ایسترن بوستون آمریکا در ارزیابی خود از وضعیت اقتصادی کشور و عملکرد دولت روحانی به “راه دیگر” می گوید: “مسائل و مشکلات اقتصادی ایران یک شبه ایجاد نشده اند و نمی توان از دولت آقای روحانی انتظار داشت این مشکلات را در کوتاه مدت حل کند. در حقیقت وضعیت نابسامان اقتصادی کشور به سی و پنج سال پیش باز می گردد و کسانی که علم و دانش اقتصادی نداشتند و اسلام را هم نمی شناختند طرح های اقتصاد قسط توحیدی و اقتصاد اسلامی را علم کردند و شریعتی هم گفته بود از اسلام سوسیالیست بیرون می آورد و بسیاری از مباحثی که در آن زمان مطرح شد، خلاف و توهین به اسلام بود. البته در این فرصت اندک به این بحث وارد نمی شوم اما بر این اساس یک اقتصاد دولتی ایجاد شد. زمانی که تمام کشورهای دنیا به سمت اقتصاد آزاد حرکت کردند، ایران بر خلاف حرکت جهانی حرکت کرد. از همین جهت وضعیت اقتصادی بسیار بدتر از قبل شد زیرا اقتصاد دولتی تبدیل به یک اقتصاد مافیایی شد و فساد عظیمی مملکت را فرا گرفت.”

رشد منفی اقتصادی ایران در حالی است که میزان فروش نفت بالاتر از هر زمان دیگری بوده است و ایران در هشت سال گذشته حدود ۷۰۰ میلیارد دلار منابع درآمدی داشته است.

دو روز پیش، حسن روحانی در سخنانی در هرمزگان از وجود فساد در کشور انتقاد کرد و گفت که یک گروه با عنوان دور زدن تحریم ها منافع ملی را دور زدند و پول ملت را برداشتند. وی با اشاره به کلاهبرداری سه هزار میلیارد تومانی اضافه کرد که همان موقع دهان‌ها ازاین میزان باز بود و اکنون ۹ هزار میلیارد تومان است؛ تازه مطمئن نیستیم که این ۹ هزار میلیارد تومان همه‌اش باشد و ممکن است چیزهای دیگری هم باشد که بعدا کشف شود.

مدیر سابق برنامه سنجی و دفتر اقتصاد عمومی سازمان برنامه و بودجه ایران در ادامه با اشاره به سخنان روحانی، تصریح می کند: “وضعیت به حدی وخیم است که خود آقای روحانی گفتند که عده ای تحت عنوان دور زدن تحریم پول مملکت را غارت کردند. آنچه که باعث پنهان ماندن این قضیه تا مدت زیادی شد این بود که ایران امکان فروش نفت را داشت. زمانیکه آقای احمدی نژاد دولت را در دست گرفت اقتصاد پوپولیستی را مطرح کرد و پول به بازار ریخت و هفتصد میلیارد دلار را معلوم نیست کجا هزینه کرد، البته بخشی از آن درآمد هنگفت به جیب آقای زنجانی و دیگران رفت. زمانیکه تحریم ها در مورد نفت ایجاد شد و درآمد نفتی قطع شد، مشکلات اقتصادی اوج گرفت. الان هم که آقای روحانی بر سر کار آمده تیم او در مجموع بحث هاو طرح های درستی مطرح می کنند اما در درجه اول باید تحریم ها برداشته شود و اگر تحریم ها برداشته نشود هر کاری دولت بخواهد انجام دهد مشکل را حل نخواهد کرد. مسئله بعدی این است که وضعیت اقتصادی داخلی باید بهبود پیدا کند و از این منظر می توان به آقای روحانی و تیم او ایراد گرفت که در اینجا به سرعت عمل نکردند، البته در زمینه بودجه خوب عمل کردند و بر خلاف سالهای گذشته زود تهیه و اقدام کردند اما در موارد دیگر اقدام مهم و قابل توجهی انجام ندادند.”

d3d3d33dاین کارشناس نفت خاطرنشان می کند: “تا زمانی که دست حاکمیت و سپاه در اقتصاد است برای سرمایه گذاری امکان پیشرفت نمی گذارند. آقای روحانی می گویند که اقتصاد درون زا و برون نگر می خواهند اما برای برون نگر بودن صادرات باید توسعه پیدا کند و لازمه تحقق این مسئله “اقتصاد آزاد” است. برای مثال نرخ ارز آزاد شود و ایران به سازمان تجارت جهانی بپیوندد؛ در حالیکه شاهده هستیم که عده ای با این مسائل مخالف هستند و به روسیه چسبیده اند. اگر به تاریخ ایران مراجعه کنیم هیچ کشوری به اندازه روسیه به ایران ضرر نرسانده است. در هر حال آقای روحانی باید برای بهبود وضعیت اقتصادی اقداماتی را انجام دهد یکی از این اقداماتی که تاکنون انجام نشده قضیه آمار است. بسیاری از آمارها که بر آن تکیه می شود مشکوک هستند. در مورد تورم من شخصا اعتقاد دارم آمار بانک مرکزی ایران قابل اعتمادتر است و آمار بانک مرکزی نشان نمی دهد که تورم آنگونه که می گویند پایین آمده باشد. درست است که از چهل درصد پایین آمده، اما همچنان تورم بسیار بالاست. بنابراین آقای روحانی باید به سرعت اقدامات لازم را انجام دهد و در مورد مسئله هسته ای هم موضع خود را شفاف بیان کند.”

به گزارش صندوق بین المللی پول در ۲۵ بهمن ماه امسال طی سال‌های اخیر اقتصاد ایران با شوک‌های بزرگ و مدیریت ضعیف اقتصاد کلان درگیر بوده که ضربه‌های چشمگیری بر رشد و ثبات اقتصادی کشور وارد کرده است.

این در حالی است که اخیرا علی خامنه ای در اظهاراتی بار دیگر بر اقتصاد مقاومتی تاکید کرده، در حالیکه اقتصاددانان این الگوی ریاضتی و انقباضی را راه حلی برای بحران اقتصادی کشور نمی دانند و بر اقتصاد آزاد تاکید می کنند.

کامران دادخواه در پاسخ به این سوال که آیا اقتصاد مقاومتی در وضعیت کنونی ایران می تواند با توسعه و جذب سرمایه های خارجی سازگار باشد، می گوید: “الان زمان آن است که از شعار دادن دست برداشته شود و اقتصاد آزاد در کشور دنبال شود. اقتصاد مقاومتی از مباحثی است که می توان تعابیر متفاوتی از آن کرد و از همین جهت خود ایشان وقتی از اقتصاد مقاومتی صحبت می کنند واقعا نمی دانند اقتصاد مقاومتی به چه معناست، آقای روحانی در تفسیر آن گفتند که منظور از اقتصاد مقاومتی اقتصاد درون زا و برون نگر است. همه می دانیم که تکنولوژی و سرمایه گذاری خارجی باید از خارج بیاید که وزیر نفت هم این صحبتها را گفته است. نکته مهم دیگر این است که وقتی می گوییم اقتصاد برون نگر باشد یعنی صادرات باشد. تمام کشورهایی که در چند دهه گذشته پیشرفت عظیم اقتصادی داشته اند بر اساس تشویق صادرات بوده است از جمله کشورهای چین، ژاپن، آلمان و… آقای خامنه ای می خواهد موقعیت کنونی را حفظ کند و به نظر من آقای روحانی بایستی توجهی نکند و کار خودش را انجام دهد (کار خود را بکند و بگوید به دستور رئیس است) و با یک تدبیری قضیه را حل کند. در غیر اینصورت اگر بخواهیم اقتصاد مقاومتی داشته باشیم و با غرب رابطه نداشته باشیم و به روسیه وابسته شویم مسلم است وضعیت اقتصاد به همین شکل خواهد ماند.”

کامران دادخواه در پایان در خصوص چشم اندازه اقتصاد ایران بیان کرد: “امیدوارم آقای روحانی بتواند در زمینه اقتصادی اقدامات لازم را انجام دهد تا وضعیت اقتصادی بهبود پیدا کند و هموطنان ایرانی از این وضعیت نابسامان اقتصادی رهایی یابند. اما واقعیت این است که وضعیت بسیار دشوار است زیرا در داخل ایران منافع عده ای در وضعیت وخیم و بد اقتصادی مردم است. در هر حال بعید می دانم آقای روحانی موفقیت چندانی داشته باشد و شاید تنها بتواند اقتصاد ایران را در دو سال آینده آرام کند. یعنی تورم را کنترل کند و رشد مثبتی را ایجاد کند. با توجه به این زیرنویس هایی که گفتم اقتصاد ایران مانند بیماری است که سکته کرده و پایش هم شکسته است و باید تحت عمل جراحی سریع و بزرگی قرار گیرد از همین رو کار آقای روحانی آسان نیست و بعید می دانم با توجه به ساختار سیاسی ایران اقدامات لازم را بتواند انجام دهد.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large