Skyscraper large

نگرانی اروپا از حضور آمریکا در اقتصاد ایران

6d5fg4f555f

علی جلالی

این روزها در پی توافقات انجام شده و ایجاد فضای امید به حل مشکلات هسته ای و کاهش تحریم ها بر ایران، خبرهایی مربوط به حضور شرکت های خارجی در ایران منتشر شد که از کشورهای شرق آسیا گرفته تا اروپا و آمریکا نمایندگانی برای برقرار روابط تجاری و اقتصادی در حوزه های مختلف اعلام آمادگی کرده و خواستار رفع محدودیت ها شده اند.

اگر چه در این میان سهم اروپاییان، چین و روسیه تا کنون بیش از پیش پررنگ شده است، اما آنچه بیش از همه توجه کارشناسان را به خود جلب کرده، اعلام آمادگی و حتی حضور برخی شرکت های بزرگ آمریکایی است که در پی برقراری این ارتباط با ایران هستند.

این امر آنچنانکه در خبرهای منتشر شده به نظر می رسد، بیانگر نگرانی برخی کشورهای اروپایی از جمله فرانسه شده است که در پی حضور چندین و چند ساله خود در غیاب آمریکا، امروز به گفته یک نویسنده روزنامه فرانسوى لوموند از احتمال حضور آمریکا در اقتصاد و صنعت ایران، بسیار عصبانی، نگران و ناامید هستند.

اگرچه شرکت های اروپایی در طی این چند دهه حضور بلامنازع خود در بازار ایران و کسب سودهای بسیار، دست آوردی برای کشور ما نداشته اند، اما امروز به خوبی می دانند که سیستم اقتصادی آمریکا به دلیل تفاوت ماهیتی که با اقتصاد اروپا داشته و بر پایه انتقال تکنولوژی و سرمایه گذاری و همچنین سود دو طرفه پایه گذاری خواهد شد، لذا از پیش خود را بازنده این میدان می دانند.

چرا که در تجارت اروپایی انتقال تکنولوژی معنی چندانی نداشته و بیشترین اقدام آنها در مونتاژ و نهایتا وابستگی کشور بازار بوده است. 

تلاش برای آغاز یک ارتباط جدید

چندی پیش، خبرگزاری رویترز از پیگیری دو شرکت بزرگ هواپیماسازی بوئینگ و جنرال الکتریک آمریکا، برای کسب مجوز در فروش برخی قطعات یدکی هواپیما به ایران خبر داده بودند.

این در حالیست که روز گذشته هم خبرگزاری دانشجویان کشور از حضور یک شرکت بزرگ داروسازی آمریکا در این صنعت کشور خبر داده و به نقل از رئیس اتحادیه واردکنندگان دارو، ورود این غول بزرگ داروسازی آمریکایی به ایران قطعی دانسته و نوشت: “قرارداد تولید تحت لیسانس شرکت بزرگ داروسازی MSD آمریکا در ایران امضا شده است.”

بنابراین گزارش، ناصر ریاحی در گفت‌وگو با ایسنا و با اشاره به اینکه شرایط امیدوارکننده‌ای برای بازار و صنعت داروسازی کشور به وجود آمده است، گفت: “ایران کشور مستعدی برای سرمایه‌گذاری بوده و این استعداد به ویژه در حوزه صنعت داروسازی نسبت به سایر صنایع بیشتر نیز است. به همین دلیل پیش‌بینی می‌شود در آینده نزدیک شاهد حضور بسیاری از شرکت‌های بزرگ داروسازی جهان در ایران باشیم.” 

تولید دارو تحت لیسانس یک شرکت آمریکایی

او با اشاره به تمایل یک شرکت آلمانی برای خرید سهام شرکت سرم‌سازی شیراز و مشارکت در تولید این کارخانه عنوان کرد: “شرکت بزرگ داروسازی آمریکایی MSD نیز که جزو بزرگترین شرکتهای داروسازی جهان محسوب می‌شود برای تولید تحت لیسانس در ایران ابراز تمایل کرده و قرارداد مربوط به آن نیز منعقد شده است.”

وی در مورد عرضه محصولات این شرکت در ایران افزود: “این شرکت حتی برای جلب اعتماد طرف ایرانی قیمت محصولات خود را در بازار ایران بین ۳۰ تا ۴۰ درصد نیز نسبت به قیمت‌های قبلی کاهش داده است.”

به نوشته ایسنا، ریاحی با اشاره به اینکه تا یک ماه پیش حضور این تعداد غول‌های داروسازی جهان در ایران بیشتر به شایعه شبیه بود، عنوان کرد: “تا جایی که من اطلاع دارم شرکت MSD نخستین شرکت داروسازی آمریکایی است که بعد از پیروزی انقلاب وارد کشور شده است.”

رئیس اتحادیه واردکنندگان دارو گفت: “شرکت آمریکایی انواع و اقسام دارو اعم از واکسن و داروهای خاص را در ایران تولید می‌کند.”

به گزارش این خبرگزاری، شرکت Merck Sharp & Dohme آمریکا یکی از بزرگترین شرکتهای دارویی جهان محسوب می‌شود که دفتر مرکزی آن نیز در حال حاضر در نیوجرسی آمریکا قرار دارد. این شرکت در سال ۱۸۹۱ به عنوان یکی از واحدهای زیرمجموعه شرکت مرک آلمان تاسیس شد. دولت آمریکا در جریان جنگ جهانی اول (۱۹۱۷) این شرکت را به مالکیت خود درآورد و به این ترتیب از آن زمان به بعد شرکت MSD به صورت یک شرکت آمریکایی مستقل به فعالیت خود ادامه داد. این شرکت در حال حاضر براساس آمارهای منتشر شده یکی از هفت شرکت بزرگ داروسازی در جهان از نظر ارزش بازار و درآمد محسوب می‌شود.

مجموع درآمد این شرکت داروسازی در سال ۲۰۱۱ میلادی بالغ بر ۴۸ میلیارد دلار بوده است. در همان سال این شرکت معادل ۸۶ هزار نفر نیروی کار در سراسر جهان داشته است. 

اشتیاق آمریکایی ها برای حضور در صنعت دام ایران

خبرگزاری دولت نیز در گزارش چندی پیش خود از اعلام آمادگی شرکت های آمریکایی در نخستین نمایشگاه بین المللی صنعت دام، طیور و صنایع وابسته در جزیره کیش جهت حضور فعال در بازار ایران خبر داده بود.

به نوشته ایرنا، شرکت مرغ اجداد سبزدشت (COBB) و شرکت IMEX GULF از جمله این شرکت های آمریکایی و در زمره ده شرکت حضور یافته از قاره آمریکا در نمایشگاه بین المللی کیش هستند.

این خبرگزاری در گفت و گویی که با یک ایرانی مقیم آمریکا که مدیریت شرکت IMEX GULF به عنوان نماینده انحصاری ۱۲ شرکت دیگر آمریکایی فعال در صنعت دام و طیور داشت، به نقل از وی از اشتیاق شرکت های ایالات متحده برای حضور پررنگ در صنعت دام و طیور ایران خبر داد.

بنابراین گزارش، عبدالرضا کامیاب با بیان این مطلب به ایرنا، افزود: “شرکت های آمریکایی حاضر در نمایشگاه بین المللی کیش خواستار همکاری های جدی تر با ایران هستند و به طور قطع، تولیدکنندگان ایرانی نیز از این همکاری ها سود خواهند برد.” 

ابراز امیدواری به حضور فعال تر

به نوشته ایرنا، وی با بیان اینکه اقدام فوق یک فرصت مناسب برای دوطرف خواهد بود گفت:”نمایشگاه بین المللی صنعت دام و طیور در جزیره کیش فرصت خوبی برای تولید کنندگان آمریکایی بود که برای نخستین بار به ایران سفر کنند و از نزدیک با شماری از مصرف کنندگان محصولات خود آشنا شوند.”

مدیر شرکت IMEX GULF همچنین اظهار کرد: “همکاران آمریکایی حاضر در نمایشگاه کیش اعلام کردند که در نمایشگاه های بعدی ایران به شکل فعال تری حضور خواهند یافت و همگی با خاطره خوبی ایران را ترک خواهند کرد.”

به نوشته این خبرگزاری، نخستین نمایشگاه بین المللی صنعت دام، طیور، دامپزشکی و صنایع وابسته، با حضور محمود حجتی وزیر جهاد کشاورزی در مرکز نمایشگاه های بین المللی کیش آغاز به کار کرد.

این نمایشگاه میزبان نمایندگان ۳۶ شرکت اروپایی از کشورهای هلند، اتریش، فرانسه، آلمان، بلژیک، انگلیس، اسپانیا، ایتالیا، اوکراین، ترکیه نیز بود.

در این نمایشگاه بیش از ۲۸۰ شرکت داخلی و خارجی در زمینه های مختلف از جمله صنایع دامپروری، مرغداری و دام و طیور محصولات تولیدی و خدماتی خود در این حوزه را در فضایی به وسعت ۱۴هزار متر مربع سالن سرپوشیده به معرض نمایش گذاشتند. 

رقابت شرکت های آمریکایی و اروپایی

ایرنا همچنین در مطلبی دیگر که پیش از این منتشر کرده بود، با اشاره به توافق اولیه ایران و ۱+۵ در ژنو و با نزدیک شدن به زمان لغو تحریم ها، از رقابت شدید شرکت های آمریکایی و اروپایی، از طریق واسطه ها برای ورود به بازار ایران و کسب جایگاهی مطمئن خبر داده بود.

به نوشته این خبرگزاری، گشایش فضای سیاست خارجی کشور در ماه های پس از روی کار آمدن دولت حسن روحانی، تاثیر مثبتی را در عرصه اقتصاد برجای گذاشته به طوری که بسیاری از شرکت های بزرگ اروپایی و آمریکایی رایزنی هایی را برای ورود به بازار کشورمان که به عنوان بزرگترین بازار خاورمیانه به شمار می رود، شروع کرده اند.

ایرنا در مطلب خود افزود:”رقابت شرکت های اروپایی و آمریکایی برای کسب جایگاه در بازار ایران به حدی است که روزنامه دی ولت آلمان از آن به عنوان ˈمسابقه دو به سوی تهرانˈ نام می برد و خاطرنشان می کند که پایان تحریم ها علیه ایران می تواند باعث گشایش بازار چند میلیارد دلاری این کشور برای اروپا شود.” 

زنگ ها به صدا در می آیند

این گزارش در ادامه به نقل از این روزنامه می افزاید: “با اینکه شرکت های آلمانی امیدوارند بتوانند تماس های قدیمی خود را در آینده نزدیک با طرف ایرانی احیا کنند اما کشورهای دیگر این روزها برای تعمیق روابط خود با ایران به مراتب از آلمان پیشی گرفته اند.”

ایرنا در بخش دیگر مطلب خود به گزارش شبکه تلویزیونی خبری N24 آلمان اشاره کرده و می نویسد:”آنچه بازار اقتصادی ایران را برای شرکت های آلمانی جذاب می کند، چندین فاکتور مهم و اساسی است که از آن جمله می توان به ذخایر عظیم نفت و گاز این کشور، برنامه ریزی برای مدرنیزه کردن ساختارهای زیربنایی و همچنین شمار بالای نیروی جوان، تحصیلکرده و آماده به کار که همه سرمایه گذاران خارجی بدنبال آن هستند، نام برد.”

بنابراین گزارش، در همین رابطه اتاق بازرگانی ایران و آلمان هم در گزارش خود خبر داد که از زمان امضای توافق هسته ای ژنو، تلفن های این دفتر مدام زنگ می زند و شرکت های اقتصادی برای آگاهی از شرایط همکاری های دوباره تجاری، سئوال های گوناگون خود را مطرح می کنند. 

تماس شرکت های آمریکایی با دیپلمات های ایرانی

خبرگزاری دولت همچنین در مطلب خود به گزارش واشنگتن پست اشاره کرده و به نقل از آن می نویسد:”اتاق بازرگانی تازه تأسیس ایران و امریکا نیز اعلام کرده شرکت های امریکایی فورد، جنرال موتورز، کرایسلر، بوئینگ، چورون و اکسون موبیل از جمله شرکت هایی هستند که درباره امکان فروش محصولاتشان در ایران، با دیپلمات های ایرانی حاضر در واشنگتن تماس گرفته اند.”

به نوشته ایرنا، اگرچه رقابت جدی میان شرکت های آمریکایی و اروپایی برای کسب جایگاه مطمئن در عرصه اقتصاد ایران شروع شده اما از صنعت خودروسازی و نفت می توان به عنوان مهم ترین حوزه هایی نام برد که رقابت شرکت های غربی در آنها شدیدتر است. 

تلاش خودروسازان آمریکایی

این گزارش در ادامه مطلب خود می افزاید:”خودروسازان بزرگ آمریکایی و اروپایی در ماه های اخیر به تکاپو افتاده اند تا به بزرگترین بازار خاورمیانه وارد شوند. جمعیت فراوان و موقعیت استراتژیک ایران فرصتی بی نظیر را برای خودروسازان بزرگ فراهم آورده تا ایران را به عنوان دروازه ورود به بازار منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی قرار دهند.”

در ادامه این مطلب آمده است:”در ماه های اخیر و بویژه پس از توافق اولیه ایران و گروه ۱+۵ در ژنو، رایزنی های شرکت های بزرگ برای دستیابی به بازار خودروی ایران افزایش یافته به طوری که چندی پیش روزنامه نگار فیگارو خبر داد نمایندگان شرکت های آمریکایی با پاسپورت سوییسی مشغول بازاریابی برای شرکت های آمریکایی در ایران هستند. فیگارو نیز گزارش داده که آمریکایی ها از طریق یکی از همسایه های شمالی ایران چند دستگاه کامارو به بازار ایران وارد کردند تا واکنش بازار ایران به این نشان برند را بسنجند.”

براساس این گزارش، جنرال موتورز به دنبال یافتن جای پا در بازار ایران و کنار زدن رقبای اروپایی خود است. لوموند نیز گزارش می دهد شرکت خودروسازی فورد آمریکا کارهایش را در ایران پیش برده و حالا منتظر باز شدن کوچک ترین روزنه است تا زودتر از فرانسوی ها فعالیت را در بازار ایران از سر گیرد. 

 سرمایه گذاری غولهای نفتی در نفت و گاز

ایرنا همچنین در این مورد از حوزه نفت و گاز کشور می نویسد:”بلافاصله از ژنو، همه توجهات به بازگشت ایران به بازار جهانی نفت معطوف و تمایل غولهای بزرگ نفتی برای سرمایه گذاری در میدان های گازی و نفتی کشورمان در کانون توجه قرار گرفت.

به نوشته این خبرگزاری، بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت در حاشیه اجلاس اوپک از هفت شرکت نفتی نام برد که تمایل دارند در صورت رفع تحریم ها در ایران سرمایه گذاری کنند. شرکت توتال فرانسه، شرکت انگلیسی ـ هلندی شل، شرکت انی ایتالیا، شرکت استات اویل نروژ، شرکت بریتیش پترولیوم انگلیس و شرکتهای آمریکایی اکسون و کوناکو هفت شرکتی هستند که به گفته زنگنه قصد دارند به بازار نفت ایران وارد شوند. 

ایران به دنبال خرید ۵۰ فروند هواپیمای بویینگ

خبرگزاری دولت در ادامه مطلب خود به نقل از واشنگتن پست می نویسد:”میلر از مدیران اتاق بازرگانی تازه تأسیس ایران و امریکا می گوید که ایران به دنبال خرید ۵۰ فروند هواپیمای بویینگ است. البته در شرایط فعلی، ایران بیشتر قادر به خرید قطعات هواپیما خواهد بود تا هواپیماهای جدید ایرباس و بوئینگ. بر این اساس، رینر اوهلر سخنگوی شرکت ایرباس معتقد است که باید پیش از ارزیابی هرگونه تجارتی با ایران ابتدا در مورد وضعیت حقوقی جدید به دقت کسب اطلاع کرد.” 

استقبال از حضور نفتى امریکایی ها

به گزارش منابع خبری دیگر نیز در تاریخ سوم اسفند ماه؛ بی‍ژن زنگنه وزیر نفت ایران با تاکید بر اینکه جذاب شدن قراردادهای نفتی، به بازگشت شرکتهای بین المللی به ایران کمک می کند، گفت که ما از حضور شرکتهای امریکایی در توسعه میدانهای نفت و گاز کشور استقبال می‌کنیم.

وی درباره حضور شرکتهای آمریکایی در پروژه های نفتی ایران گفت: “ما از حضور همه شرکتهای بین المللی برای توسعه میدان های نفت و گاز و افزایش ظرفیتها از جمله شرکتهای آمریکایی استقبال می کنیم. تحریم ها رفتنی است اما چه باشد و چه نباشد ما وظیفه خودمان می دانیم برای صیانت از میدان های نفت و افزایش ظرفیت ها اقدام کنیم.” 

عدم محدودیت برای حضور آمریکا و اروپا

خبرگزاری مهر نیز در گزارشی که در نیمه بهمن ماه منتشر کرد؛ به نقل از معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی نوشت: “شرکت های آمریکایی و اروپایی محدودیتی برای حضور در ایران ندارند و هم اکنون ما شاهد حضور گسترده هیئت های اقتصادی کشورها هستیم.”

به گزارش این خبرگزاری اصولگرا، بهروز علیشیری در حاشیه نشست نمایندگان انجمن کارفرمایان فرانسه در جمع خبرنگاران گفت: “هیچ محدودیتی برای حضور شرکت های آمریکایی و اروپایی در ایران وجود ندارد. در ماه های اخیر شرکت های مختلف اروپایی مذاکراتی با طرف های ایرانی انجام داده اند و پیام هایی هم از شرکت های آمریکایی دریافت کرده ایم و به همین خاطر برای حضور بخش خصوصی کشورهای مختلف از جمله آمریکا، اروپا و یا سایر کشورها در ایران محدودیتی وجود ندارد.” 

 آمریکا؛ جایگزین اروپایی ها 

همشهری نیز در مطلبی با اشاره سود بالای اروپایی ها از غیاب چند ساله آمریکا در ایران نوشت:”اروپایی‌ها که در غیاب آمریکا از اول انقلاب، بازار خوبی برای خود در ایران دست‌وپا کرده بودند و بر اثر تحریم‌ها آن را از دست داده‌اند، به دنبال راهکاری برای بازگشت دوباره به ایران هستند و از سوی دیگر آنطور که از خبر‌ها برمی‌آید، نقشه و برنامه‌ریزی‌های آمریکا برای نزدیک شدن به ایران به گونه‌ای قرار است پیش رود که آمریکا بتواند این فاصله و عقب‌ماندگی ۳۰ ساله در سرمایه‌گذاری در ایران و افزایش مراودات اقتصادی را پر کند.”

همشهری همچنین در ادامه با اشاره به مصاحبه ای که رادیو صدای روسیه با یکی از سردبیران روزنامه فیگارو در حوزه اقتصادی انجام داده است نوشت:”این رقابت به دلیل اخبار پشت پرده و تحلیل وقایع از نظر اقتصاددانان و سیاستمداران فرانسوی در زمینه تحریم‌های ایران مهم به نظر می‌رسد.”

به نوشته این گزارش، اگر تحریم‌ها علیه ایران حتی به صورت جزئی برداشته شود، ایرانیان در بخش نفت و اتومبیل این بار دیگر به سمت شرکت‌های آمریکایی می‌روند و حاضر نیستند بار دیگر به دلیل شرایط و اوضاع اقتصادی و همچنین مشکلات تحریم‌ها به سمت شرکت‌های اروپایی‌ای بروند که با‌وجود قرارداد‌های مختلف به جای ارائه پلتفرم و دانش ساخت اتومبیل، طریقه مونتاژ آن را به ایران یاد می‌دهند.” 

ارتباطات مخفی به روایت فیگارو 

همشهری با اشاره به سخنان جورج مالبرونات از سردبیران روزنامه فیگارو در این باره، به نقل از وی نوشت:”به نظر می‌رسد در حال حاضر نیز ارتباطاتی مخفی میان شرکت‌های آمریکایی و سرمایه‌گذاران و صنعتگران ایرانی شکل گرفته و آنها در حال آماده شدن برای از سرگیری روابط اقتصادی با هم هستند و این ارتباطات بیشتر در بخش اتومبیل رخ داده است. برای مثال از سال گذشته تاکنون برخی از مدیران جنرال موتورز به ایران رفت و آمده داشته و در حال آماده‌سازی شریط برای بازگشت به ایران هستند، اتفاقی که بعد از انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ بسیار جالب به نظر می‌رسد.” 

نارضایتى فرانسوی ها 

وی در ادامه افزود:”همانطور که از شواهد و قرائن بر‌میآید، این دیدارها نه تنها در حوزه صنعت اتومبیل بلکه در حوزه‌های دیگر همچون نفت و گاز نیز افتاده است. اوباما در سوم ژوئن سال جاری جاری طرحی را امضا کرد که از همکاری شرکت‌های اروپایی در بخش‌های زیر‌مجموعه اتومبیل‌سازی ایران نیز خودداری به عمل می‌آید، اما اگر قرار باشد این تحریم‌ها برداشته شود، آمریکا خود اولین کشوری است که در این بخش‌ها سرمایه‌گذاری خواهد کرد. امضای این طرح که عملاً قدرت کار از بخش فرانسوی در این صنعت را سلب کرد، بخش صنعت فرانسه را هدف قرار داد و به‌خصوص رنو و پژو ضرر زیادی از این مساله کردند. حال با شایع شدن این خبر که قرار است آمریکا خود جایگزین بعدی در این صنعت باشد، سیاستمداران فرانسوی و البته صنعتگران را به شدت ناراضی و نا‌امید ساخته است. آنها معتقدند که این تحریم‌ها با توجه به توافقی که احتمالاً بعداً بین ایران و آمریکا در حاشیه اجلاس‌های گروه ۱+۵ به‌وجود می‌آید برای پاک کردن این بخش از حضور اروپایی‌ها و زمینه‌سازی برای حضور دوباره آمریکا در این صنعت است.”

 وی همچنین در خصوص این نظریه که آمریکایی‌ها در حال تثبیت کردن جایگاه خود در صنعت ایران هستند، افزود:”با تغییر سیاستی که در ایران رخ داده صنعتگران در هر دو کشور به شدت وارد عمل شده و از طریق لابی‌های گوناگون سعی در پیروزی در مکالمات را دارند. من می‌خواهم پا را از این فراتر گذاشته و بگویم که همیشه طی این سال‌ها با‌وجود برقرار نبودن رابطه سیاسی، همیشه نوعی از رابطه اقتصادی بین سرمایه‌گذاران و صنعتگران هردو کشور وجود داشته است و به این دلیل است که مشاهده می‌کنید با‌وجود تحریم‌ها واردات مواد‌ غذایی و اولیه از ایران به آمریکا هنوز هم آمار جالبی دارد. این ارتباطات صنعتگران بعد از انتخابات سال جاری در ایران بیشتر نیز شده است. آمریکا به شدت در مجمع عمومی سازمان ملل به دنبال گفت‌وگو با رئیس‌جمهور ایران بود و چنین اتفاقی در دقیقه ۹۰ افتاد و به همین دلیل اقتصاددانان معتقدند آمریکا به دنبال فراهم کرد شرایط برای حضور دوباره خود در ایران است.”

وی علی رغم تمام تلاش هایی که شرکت های فرانسوی برای ارتباط با ایران برقرار کرده اند گفت:”متأسفانه تنها کشوری که در این زمینه کوتاهی کرده و امیدی به حضور دوباره در ایران ندارد و در این زمینه کاری انجام نمی‌دهد، فرانسه است! فرانسه به این دلیل امیدی به حضور در ایران ندارد که می‌داند طی سال‌های اخیر مواضعی حتی سخت‌تر از آمریکا در قبال ایران داشته و امیدی نیست که باز هم از طرف ایرانی‌ها پذیرفته شود. فرانسه تاکنون اقدامات زیادی علیه ایران انجام داده است. تنها کشور اروپایی که بالاترین میزان لابی برای تصویب شدن تحریم‌ها و اجرایی شدن آنها در اتحادیه اروپا را داشته، فرانسه بوده است. پژو، رنو و شرکت نفتی توتال بیشترین ضرر را از رویه سیاست خارجی فرانسه می‌برند. آنها طی ۲۰سال گذشته بیشترین استفاده را از عدم حضور آمریکا در ایران برده بودند و امروز باید عقب نشسته و شاهد حضور و سرمایه‌گذاری‌های عظیم کشور‌های دیگر اروپایی و حتی آمریکا در جایی باشند که روزی حضور گسترده در آن داشتند.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large