Skyscraper large

«برنامه» دولت تدبیر؛ بایدها و نبایدها

56fgg4g4

فرشاد مؤمنى

تصمیم‌گیری‌های خطیر و کلان اقتصادی در شرایطی که کشور با انبوهی از چالش‌ها و مشکلات جدی اقتصادی روبه‌رو است مستلزم تهیه یک برنامه است. ابتدا آن برنامه باید یک پشتوانه کارشناسی داشته باشد و در اختیار دانشگاهی‌ها و کارشناس‌ها قرار بگیرد، چکش کاری شود و بعد بهترین تصمیم گرفته شود. صمیمانه بگویم اگر رویه‌های غیرمشارکت‌جویانه و غیرکارشناسی باشد منجر به اتخاذ تصمیم‌های نادرست و بد می‌شود و این بدی تصمیمات تنها مختص دولت پیشین نیست بلکه هر دولتی اگر رویه‌های نادرست را در پیش بگیرد هم اعتبار خود را دچار چالش می‌کند و هم مردم را به زحمت می‌اندازد و هم هزینه‌هایی را به کشور تحمیل می‌کند. 

چرا ما باید در حال حاضر راجع به یک مساله‌ای که رقم بسیار درشتی از منابع ملی صرف آن شده با گمانه‌زنی بخواهیم منطقی برایش پیدا کنیم. از دولتی که به تدبیر و امید قائل است این خیلی بعید بود، آنها می‌توانستند مانند بحث حقوق شهروندی که یک پیش‌نویسی تهیه کردند و از اهل نظر در مورد محک آن کمک خواستند در مورد سبد کالا هم همین رویه پیش گرفته شود و این کار ظرف دو هفته می‌توانست انجام شود و به عبارتی از کل دانایی‌های جامعه استفاده می‌کردند. 

آن حرف‌هایی که رئیس محترم جمهور می‌زدند مبنی بر لزوم حرف زدن دانشگاهیان، آیا حرف بزنند که حرف زده باشند یا نه واقعا مشارکت فعال کنند تا تصمیم‌هایی که در دولت ایده‌های اولیه برای آنها وجود دارد هرچه پخته تر بشود. به هر حال تمام نیروهای زبده و نخبگان کشور آماده‌اند که دولت را در گرفتن تصمیمات مهم برای کشور بدون هیچ چشمداشتی یاری کنند و دولت باید از این سرمایه استفاده کند. 

به گمان من با همه هزینه‌های سنگینی که دولت از نظر حیثیتی و تبلیغات بابت این طرح پرداخت امیدوارم در درون دولت چنین اراده‌ای پدید بیاید که از این به بعد تصمیم‌گیری کارشناسی نشده و شتابزده را کنار بگذارد. خوشبختانه چون هنوز در سال اول این دولت هستیم باید امیدوار بود که این درس تا پایان دوره برای همه دولتمردان باقی بماند که می‌تواند ارزشمند باشد. البته برای من قابل تاثر بود که سخنگوی دولت در مصاحبه‌ای گفته بود ماجرای شوک حامل‌های انرژی را شجاعانه انجام می‌دهیم. وجه تاسف بار این است که این دقیقا ترمینولوژی رئیس دولت قبلی بود، وقتی آنها قادر نشدند از نظر منطق کارشناسی دفاع بکنند از جنبه شوک‌درمانی وارد شدند و از این ابزار استفاده کردند که در دولت‌های قبلی شجاعت برای این کار نبود و اکنون این شجاعت را داریم. 

 ما به سهم خود خیلی تلاش کردیم به دولت قبلی هم بباورانیم که عرصه سیاست‌گذاری در عرصه اقتصاد حوزه مهمی است و محلی برای شجاع بودن یا ترسو بودن نیست. و این حوزه عرصه خرد و دانایی است. واقعا برای من تاسف‌بار بود وقتی دیدم یک کار اشتباه دوبار دارد تکرار می‌شود و دقیقا از همان ترمینولوژی رئیس قبلی برای توجیه یک کار نادرست استفاده می‌کنند. آن چیزی که من صمیمانه و خاضعانه می‌توانم به دولت فعلی هدیه بکنم این است که سخنگوی محترم دولت را موظف بکنم صفحات ۳۴ تا ۳۸ گزارش اقتصادی سال ۱۳۷۳ را با دقت مطالعه کنند. در آن گزارش به صراحت آمده که آسیب‌پذیری شاخص هزینه‌های ضمنی دولت در برابر سیاست‌های تورم‌زا بیش از ۳ برابر آسیب‌پذیری خانوارها و بنگاه‌هاست. دلیل این مساله مهم کاملا روشن است. دولت بزرگ‌ترین مصرف کننده و بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار در اقتصاد است. 

بنابراین بزرگ‌ترین آسیب‌پذیری‌ها را هم از نظر مواجهه با فساد مالی در شرایط اعمال سیاست‌های تورم‌زا دارد. ما صمیمانه دلمان می‌خواهد که این دولت با کارایی بالا عمل کند. با فساد مبارزه بکند، من می‌خواهم بگویم حتی این دو نامه اخیر رئیس محترم دولت هم در زمینه مبارزه با فساد، محل گلایه و انتقاد جدی است. کسی که با تدبیر سرو کار دارد باید از شعارها و کارهای شعاری پرهیز کند و کارهای بنیادی را در دستورکار قرار بدهد. مساله فساد مالی پدیده‌ای است که با طول و عرض وسیعی که دارد امروز در تسخیر علم قرار دارد. بخش بزرگی از ادبیات توسعه ناظر به روشن کردن مبانی نظری چگونگی شکل‌گیری فساد و سازوکارهای ثمربخش برای مبارزه با آنهاست. 

روشی که رئیس محترم دولت در پیش گرفته‌اند در ادبیات موضوع به عنوان یک روش انضمامی برای مبارزه با فساد شناخته می‌شود. در ادبیات موضوع توضیح داده شده که اگر واقعا دولتی اراده‌ای برای مبارزه جدی و موثر با فساد دارد باید یک برنامه ملی برای مبارزه با فساد طراحی بکند. اگر این برنامه بر محور اولویت پیشگیری استوار شده باشد. در غیر این صورت برخوردهای موضعی و انضمامی و پسینی با مساله فساد مالی هم به‌شدت هزینه‌بر و انرژی‌بر هست و هم به شدت کم‌دستاورد و کم‌ثمر. 

شرح تخصصی چرایی این مساله می‌تواند موضوع یک بحث مستقل باشد اما من صمیمانه به رئیس محترم دولت تدبیر و امید توصیه می‌کنم که شعار تدبیر را که ایشان در همین مدت کوتاهی که بر سر کار آمدند بیش از هرکس از میان مسئولان قبلی به دانشگاهیان اعتنا کردند اما امیدوارم این کار از حد نمایشی فراتر برود، قابل سپاسگزاری است اما سازوکار‌های عملیاتی باید در این دولت طراحی بشود که تصمیم‌گیری‌های خطیر مبتنی بر مطالعه کارشناسی باشد و قبل از آنکه تصمیم نهایی اعلام شود حتما نظرات اهل نظر و صاحبان تخصص در آن حوزه گرفته شده باشد. 

دولت در اتخاذ تصمیم نهایی یقینا صاحب حق شمرده می‌شود و هیچ کارشناسی انتظار ندارد که تمام آنچه را که توصیه کرده مورد پذیرش دولت قرار بگیرد اما از این فرصت که نصیب این دولت شده است که ما یک جامعه دانشگاهی نسبتا گسترده‌ای داریم. با یک جامعه کارشناسی گسترده‌تر که اینها با تمام وجود آمادگی دارند که ذخیره دانایی خود را در اختیار دولت بگذارند که انشاءا… تصمیماتی گرفته بشود که منشا ارتقای کارایی اقتصاد ملی بشود.

 


  • بخشى از گفتگو با روزنامه آرمان امروز
این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large