Skyscraper large
محمد برقعى، استاد دانشگاه مريلند در گفتگو با راه ديگر:

کلید معماى حصر تنها فشار افکار عمومی است

d9+f8g454f

مژگان مدرس علوم

سه سال از حصر رهبران جنبش سبز میرحسین موسوی، مهدی کروبی، و زهرا رهنورد گذشت. از سه سال پیش رهبران سیاسی جنبش سبز به‌خاطر فراخوانی که طی آن مردم را به برگزاری راهپیمایی گسترده در روز ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ در حمایت از مبارزات مردم تونس و مصر دعوت کردند، در حبس خانگی به سر می برند بدون اینکه تغییری در شرایط آنها ایجاد شود.

اگرچه مسئله رفع حصر رهبران سیاسی یکی از مهمترین مطالبات مردم و حامیان جنبش سبز در طی این سه سال بوده است، اما این مسئله به نحوی موجب شکاف در میان رویکرد محافظه کاران و اصولگرایان به این مسئله شده است.

محمد برقعی استاد جامعه شناسی دانشگاه مریلند ایالت مریلند آمریکا، در گفتگو با “راه دیگر” به تشریح رویکرد و مواضع موافقان و مخالفان رفع حصر پرداخته و می گوید: “مسئله حصر مهمترین چالش پیش روی سیاست داخلی ایران است و رفع حصر بمعنای تغییر کل سیاست دولت و حکومت است. اما باید از زوایه دیگری هم به آن نگاه کرد که چه کسانی مخالف و موافق پایان حصر رهبران سیاسی هستند. مخالفان رفع حصر در سه دسته قرار می گیرند: یک دسته، افرادی سرسخت هستند که بخاطر عقاید و منافع خودشان در برابر این مسئله موضع گرفته اند، مانند حزب پایداری و مصباح یزدی و طرفداران احمدی نژاد. دسته دوم هم بخشی از اصولگرایان و نیروهای سپاه و بسیج هستند که در طول این چند سال مدام با آنها از فتنه سخن گفته شده است که گاهی این حرفها را از زبان سران سپاه و بسیج هم می شنویم. دسته سوم هم، بخش دیگری از محافظه کاران هستند که می خواهند قدرت و ثروتی را که بدست آورده اند از هر طریقی حفظ کنند و سعی می کنند تا بطور غیرمستقیم و با بازی حقوقی و طول دادن مانع از پایان حصر شوند. اما موافقین رفع حصر در دو دسته قرار می گیرند: یک گروه یا بدلیل علاقه اشان به رهبران سیاسی جنبش و یا بدلیل سمبل آزادی دانستن آنها در تلاش برای آزادی آقایان موسوی و کروبی هستند، مانند اصلاح طلبان و نیروهای تحول خواه. دسته دوم، گروهی هستند که معتقدند که با رفع حصر آشتی ملی صورت می گیرد و بدین ترتیب جایگاهشان در بدنه قدرت حفظ خواهد شد که آقای روحانی در این دسته آخر قرار می گیرد.”

این استاد دانشگاه در ادامه دلیل موافق بودن رئیس جمهور با رفع حصر رهبران سیاسی جنبش سبز را اینگونه توضیح می دهد: “آقای روحانی کسی نیست که همسو و هم خط با آقایان موسوی و کروبی باشد و قبلا هم به این اشاره کرده است که راه آنها را نادرست می داند؛ اما در عین حال فکر می کند اگر در فراهم کردن شرایط آزادی رهبران سیاسی موفق شود آنوقت در سطح جهانی می تواند مدعی شود که دارای قدرت است. در هر حال ما در داخل و خارج تجربه آقای خاتمی را داریم که می گفتند ایشان با وجود اینکه محبوبیت دارد اما قدرت ندارد. بنابراین آقای روحانی از این زاویه با رفع حصر موافق است که اگر بتواند این مسئله را حل کند، جهان بر روی او حساب می کند مبنی بر اینکه صاحب قدرتی است که می تواند کاری انجام دهد. به عبارت دیگر ذات رفع حصر برای آقای روحانی اهمیت ندارد بلکه می خواهد با این عمل نشان دهد که از قدرت کافی برخوردار است و آقای خامنه ای به او اجازه مانور می دهد.”

برخی از سیاستمداران معتقدند که مسئله حصر یکی از مهمترین چالش های پیش روی دولت روحانی است. اگر تلاش وی در پایان دادن به حصر نتیجه ندهد یکی از تاثیرات منفی آن این است که مانع جذب سرمایه‌گذار خارجی خواهد شد. بدین ترتیب با عدم گشایش در سیاست داخلی، موفقیتی هم در عرصه بین المللی بدست نخواهد آمد.

حجت‌الاسلام سیدهادی خامنه‌ای یکی از حامیان این دیدگاه است که افزایش سرمایه‌گذاری‌های خارجی در ایران را منوط به برچیده شدن فضای امنیتی در کشور و رفع حصر می داند.

d45rg44rدر این زمینه از آقای برقعی سوال کردیم، او معتقد است که سرمایه گذاران خارجی آنطور که گفته می شود مسئله رفع حصر و آزادی آقایان موسوی و کروبی برایشان مهم نیست؛ چراکه آنها با دیکتاتورها هم تا جایی که منافع دارند ارتباط برقرار می کنند و آنچه که بیش از همه برایشان بسیار حائز اهمیت است این است که طرف گفتگوی آنها صاحب قدرت هست یا نه؟  

این فعال سیاسی از زوایه ای دیگر به قضیه نگاه کرده و تصریح می کند: “اگر دولت روحانی در رفع حصر موفق شود آنوقت می گویند دولت جدید قدرت دارد و در پای میز مذاکره هم حرفش اعتبار دارد. در واقع ابزار قدرت دولت و همکاری عوامل قدرت با دولت برای آنها مهم است. آقای خامنه ای این مسئله را متوجه شده است اما از طرف دیگر رفع حصر بمعنای تغییر اساسی در سیاست داخلی محسوب می شود و او نمی تواند پاسخ نیروهای نظامی و امنیتی که بر روی او حساب می کنند بدهد. یعنی اگر هم منافع آقای خامنه ای ایجاب کند که تصمیم به رفع حصر بگیرد اما ممکن است حمایت نیروهایی که بر روی قدرت او حساب می کنند را از دست بدهد و خامنه ای نمی خواهد که این حمایت را از دست دهد.”

حسن روحانی در یکی از صحبتهای انتخاباتی خود به وظایف رئیس جمهور برای اجرای قانون اساسی تاکید کرده و گفته است یکی از اهداف دولت تدبیر و امید خارج کردن فضای کشور از فضای امنیتی است. او همچنین درباره حصر آیت‌الله منتظری گفته است که برداشتن حصر با نامه او و از دبیر‌خانه شورای عالی امنیت ملی انجام شده است.

باوجود وعده هایی که رئیس جمهور داده است و تعهداتی که در این زمینه بر دوش دولت جدید است اما تاکنون نتوانسته قفل این مشکل را باز کند. برخی از تحلیلگران دلیل آن را کینه و مسئله شخصی رهبری دانسته و برخی دیگر معتقدند اگر محصورین توبه نکنند رفع حصر بمعنای عقب نشینی حاکمیت و رهبری محسوب می شود.

دکتر برقعی در این زمینه معتقد است: “مسائل شخصی تا حدی کم در این زمینه مهم است، زیرا برای یک سیاستمداری که کشور را در دست دارد، مسائل شخصی تا این حد نمی تواند حائز اهمیت باشد. در سیاست بین گروه ها و صاحبان قدرت همیشه اختلاف است و با هم در تضاد هستند و هر طرف سعی می کند طرف مقابل را با ابزارهایی که در دست دارد به طرف خود بکشاند. از همین رو، مسئله قابل اهمیت این است که آقایان موسوی و کروبی سمبل یک خط فکری هستند و تمام تلاش این است که نشان داده شود که این خط فکری نادرست است و همه باید گوش به فرمان رهبری باشند. بخاطر همین هم بر مسئله توبه کردن آنها تاکید می کنند تا در صورت توبه آنها بگویند این خط فکری اشتباه و باطل بوده است.”

وی در پایان کلید حل این معما را فشار افکار عمومی دانسته و بیان می کند: “کلید حل این معما تنها فشار افکار عمومی و تکرار این مطالبه و آوردن فشار در جهت رفع حصر است، به این امید که گروه های محافظه کار و آقای خامنه ای زیر این فشار ها عقب نشینی کنند. در حقیقت، آنها اگر فشاری احساس نکنند، عقب نخواهند نشست. البته خامنه ای هم راحت به رفع حصر رضایت نمی دهد، زیرا رفع حصر بدون توبه محصورین برای او به معنای این است که سیاستی که تاکنون رفته اشتباه بوده است و با رفع حصر سیاست دیگری را می خواهد دنبال کند. در هر حال با فشار افکار عمومی این امید وجود دارد که ذهنیت او تغییر یابد. البته در سیاست هیچگاه به قطعیت نمی توان سخن گفت چراکه ممکن است صاحبان قدرت عاقل نباشند اما قطعا با فشار بدنه مدنی جامعه شاید عقب بنشینند.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large