Skyscraper large

انجمن دفاع از آزادی مطبوعات، امید به گشایش فضا

654dfg44f

روشنک آسترکی

روز گذشته، ۲۲ بهمن ماه عباس صفایی‌فر، سخنگوی جدید انجمن دفاع از آزادی مطبوعات در گفتگو با ایسنا اعلام کرد در نشست شورای این انجمن فائزه هاشمی به‌عنوان رئیس آن برگزیده شده است. صفائی‌فر تایید کرده که بدرالسادات مفیدی و خود وی نیز در این انتخابات به ترتیب به‌عنوان نایب رئیس و سخنگویی انجمن برگزیده شده‌اند.

انجمن دفاع از آزادی مطبوعات، در سال ۱۳۷۷ و در دوره اول ریاست جمهوری محمد خاتمی تأسیس شد و در سال ۱۳۸۰ مجوز خود را از وزارت کشور گرفت. در این سال‌ها، انجمن دفاع از آزادی مطبوعات به‌عنوان یک نهاد غیردولتی در میان فعالان حوزهٔ آزادی بیان بود و همواره با تأکید بر رعایت اخلاق حرفه‌ای و محدودیت‌های حاکم بر نظام رسانه که به‌عنوان معیارهای حقوقی پذیرفته شده و در چارچوب قانون اساسی، فعالیت کرده است. پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ فعالیت‌های این انجمن محدود شد و اغلب اعضای آن دستگیر شده یا از ایران خارج شدند

محسن کدیور که در دوره قبل، رئیس این انجمن بود و نیز حسن یوسفی اشکوری- نائب رئیس آن، ایران را ترک کردند و بقیه اعضای شورای مرکزی آن نیز بازداشت شدند که احمد زیدآبادی و کیوان صمیمی از جمله آنان بودند و هنوز در زندان هستند

به گفته عباس صفایی‌فر، بعد از سال ۱۳۸۸ به دلیل شرایط «انسداد گفت‌وگو با دولت»، فعالیت‌های این انجمن کمرنگ‌تر شد و بیشتر به موضوع‌های محتوایی و پژوهشی می‌پرداخت.

فائزه هاشمی رفسنجانی که به ریاست انجمن دفاع از آزادی مطبوعات انتخاب شده، پیش از این نماینده مجلس در دوره پنجم و مدیر مسئول سابق روزنامه «زن» بوده است.

روزنامه «زن» که نخستین روزنامه مربوط به زنان بود؛ چند ماه پس از تأسیس به دلیل اتهاماتی چون انتشار اخبار سیاسی، انتقاد از حجاب اسلامی، حمایت از فمینیسم و نیز چاپ خبری درباره فرح پهلوی توقیف شد. دو ماه پیش از توقیف همیشگی نیز، این روزنامه دو هفته از انتشار بازمانده بود.

گفتنی است روز گذشته اعضای انجمن دفاع از آزادی مطبوعات با آیت الله هاشمی رفسنجانی دیدار کردند. آیت الله هاشمی در این دیدار با تاکید بر این نکته کهآزادی رسانه‌ها در حد قانون اساسی هیچ صدمه‌ای به کشور نمی‌رساند، گفت: در دنیای معاصر هیچ سدّی نمی‌تواند جلوی آگاهی مردم را بگیرد و تلاش برای بی‌خبر نگه داشتن مردم بیهوده است. 

آزادی مطبوعات و دولت یازدهم

هر چند اردیبهشت ماه سال جاری خانه آزادی در گزارش سالانه خود از وضعیت آزادی مطبوعات در جهان، ایران را به روال سال‌های قبل در شمار بد‌ترین کشور‌ها قرار داد که حکومت آن حق دسترسی مردم به رسانه آزاد را از آنان سلب می‌کند و ایران در میان ۱۹۷ کشور جهان رتبه ۱۹۱ را از آن خود کرد اما پس از انتخابات ریاست جمهوری و برگزیده شدن حسن روحانی به عنوان ریسس جمهور امید برای بهبود شرایط مطبوعات در ایران جانی دوباره یافت.

حسن روحانی در نخستین نشست خبری خود پس از پیروزی درانتخابات ریاست جمهوری از رویکرد مثبت دولت جدید به حل مشکلات انجمن صنفی روزنامه نگاران خبر داد. هچنین رییس دولت یازدهم در گزارش عملکرد ۱۰۰ روزه خود با تاکید بر گشایش فضا در کشور گفت بسیاری از ممنوع القلم‌ها در عمر ۱۰۰ روزه دولت وی به صریح القلم بدل شدند.

اما بازگشایی انحمن صنفی روزنامه نگاران با دخالت محسنی اژه‌ای و علارغم امیدواری اهالی مطبوعات ناکام ماند.

از سوی دیگر در با روی کار آمدن دولت یازدهم تذکر و توقیف شدن مطبوعات اینبار دامن مطبوعات نزدیک به جریان اصولگرا را هم گرفت و برخی از اصولگرایان نیز به صف منتقدین عدم آزادی بیان در کشور پیوستند. هفته‌نامه «۹ دی» بر اساس بندهای ۸ و ۱۱ ماده ۶ قانون مطبوعات تذکر دریافت کرد؛ همچنین روزنامه «وطن امروز» تذکر گرفت و هفته نامه «یالثارات» توقیف شد. پس از این بود که برخی رسانه‌های اصولگرا عملکرد دولت روحانی را بر خلاف ادعای نقد پذیری دولت دانستند.

با این همه اهالی مطبوعات هنوز ناامید نشده‌اند. بدرالسادات مفیدی در اینباره می‌گوید: این اطمینان برای وزرای دولت کنونی حاصل شده است که انجمن نه تنها هیچ فعالیت سیاسی نداشته بلکه فقط متمرکز روی فعالیت صنفی روزنامه نگاران بوده است و قطعا با بازگشایی مجدد روی همین مسئله تمرکز خواهیم کرد.

وی همچنین درباره فضای کار برای رسانه‌ها در دوران روی کار آمدن دولت جدید معتقد است: با توجه به سخنان رییس جمهوری در دوران تبلیغات انتخاباتی و پس از پیروزی به نظر می‌رسد که اراده‌ای جدید در دولت یازدهم شکل گرفته است که فضا را به سمت بهبود وضعیت مطبوعات و آزادی بیان ببرد. امیدوارم که سایر نهادهای حاکمیتی مرتبط با موضوع فضای باز مطبوعات و آزادی بیان هم خود را با دیدگاه‌های روحانی هماهنگی کنند.  

آزادی مطبوعات در قانون اساسی

اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی مقرر ساخته است که دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم، همه امکانات خود را برای امور مورد نظر در این اصل و از جمله «بالا بردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه‌های گروهی و وسایل دیگر»، «محو هر گونه استبداد و خودکامگی و انحصارطلبی»، «تأمین آزادی‌های سیاسی و اجتماعی در حدود قانون» و «مشارکت عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش»، به کار برد.

قانون مطبوعات جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۲۲ اسفند ۱۳۶۴) نیز در فصل دوم این قانون، تحت عنوان «رسالت مطبوعات» و مطابق ماده ۲ آن چنین مقرر داشته است:

رسالتی که مطبوعات در نظام جمهوری اسلامی به عهده دارد، عبارت است از:

  • الف- روشن ساختن افکار عمومی و بالا بردن سطح معلومات و دانش مردم.
  • ب- پیشبرد اهدافی که در قانون اساسی جمهوری اسلامی، بیان شده است.
  • ج- تلاش برای نفی مرزبندی‌های کاذب و تفرقه انگیز و قرار ندادن اقشار مختلف جامعه در مقابل یکدیگر، مانند دسته بندی مردم براساس‌نژاد، زبان، رسوم، سنن محلی.
  • د- مبارزه با مظاهر فرهنگ استبدادی (اسراف، تبذیر، لغو، تجمل پرستی، اشاعه فحشاء و…) و ترویج و تبلیغ فرهنگ اصیل اسلامی و گسترش فضایل اخلاقی.
  • ه- حفظ و تحکیم سیاست نه شرقی نه غربی

در فصل سوم قانون مذکور، با عنوان «حقوق مطبوعات» هم به موجب ماده ۳ آن، چنین گفته شده است:

 «مطبوعات حق دارند نظرات، انتقادات سازنده، پیشنهاد‌ها و توضیحات مردم و مسئولین را با رعایت موازین اسلامی و مصالح جامعه، درج و به اطلاع عموم برسانند».

تبصره- انتقاد سازنده مشروط به دارا بودن منطق و استدلال و پرهیز از توهین، تحقیر و تخریب می‌باشد.

در ماده ۴ قانون یاد شده، نیز چنین آمده است:

 «هیچ مقام دولتی و غیردولتی حق ندارد برای چاپ مطلب یا مقاله‌ای، در صدد اعمال فشار به مطبوعات برآید و یا به سانسور و کنترل نشریات مبادرت کند».

ماده ۵ قانون هم چنین مقرر داشته است:

 «کسب و انتشار اخبار داخلی و خارجی که به منظور افرایش آگاهی عمومی و مصالح جامعه باشد، با رعایت این قانون، حق قانونی مطبوعات است».

دولت دهم نیز تغییرات جدیدی را در قانون مطبوعات تصویب و برای اجرا ابلاغ کرد. مطابق تغییرات جدید مسئولیت نظارت بر فعالیت خبرگزاری‌های داخلی به هیات نظارت بر مطبوعات سپرده شد. بر اساس این اصلاحیه، مدیرعامل و نویسندگان و تهیه کنندگان مطالب خبرگزاری‌ها حسب مورد دارای‌‌ همان مسئولیت‌هایی هستند که برای مدیر مسئول و نویسنده مطبوعات منظور شده است.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large