Skyscraper large

سی و پنج سال دستآورد اقتصادی

+654dgdfg-علی جلالی - ali jalali

علی جلالی

در سی و پنجمین سالگرد انقلاب اسلامی ایران، سخن از دستآوردهای بسیاری می شود که به گفته برخی از مسوولان کشور، حاصل سه دهه مبارزه و استواری بر پایه های نظام اسلامی و شعارهای انقلابی است که در این مدت مطرح شده و به گفته این افراد نتایج پرباری هم برای کشور داشته است. دستآوردهایی که در بخش های مختلف اجتماعی، سیاسی، هنری و اقتصادی خود را نشان داده و باعث افتخار مدیران، مسوولان و دست اندرکاران نظام اسلامی است.

اما در این میان دستآوردهای اقتصادی به خصوص در این برحه از زمان، بیش از پیش مطرح شده و دلیل آنهم مشکلاتی است که این روزها در حوزه اقتصاد و صنعت کشور بروز کرده و کار را به جایی رسانده است که حتی اصولگرایان و قشر تندرو نظام اسلامی هم برای رفع آنها تن به پذیرش گروه هایی شده اند که در اصل با آنها مخالف بوده اند. 

آرزوهای اقتصادی؛ برآورده شده یا نشده

روز گذشته و در سالروز انقلاب اسلامی، یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با ابراز رضایت و خشنودی از وضع موجود اقتصادی در کشور اظهار داشت:”آرزوهای حضور در عرصه های مختلف اقتصادی بعد از انقلاب تحقق یافت.”

وی در گفت و گویی که به خبرگزاری دولت داشت، بدون اشاره به وضع موجود اقتصاد کشور و مشکلات بی شماری که بر سر راه مردم و دولت یازدهم آنهم به میراث پاکترین دولت نظام قرار گرفته است گفت:”ایران طی سال های انقلاب به حوزه های مختلف اقتصادی وارد شد که در گذشته آرزوی ورود به آن بخش ها را داشت.” 

ادعای استقلال نفتی

به نوشته ایرنا، ایرج ندیمی در مقایسه اقتصاد کشور پیش از انقلاب و پس از آن گفت:”وابستگی صنعت نفت به مستشاران خارجی، وابستگی بودجه به فروش نفت خام، واردات مواد خام برای کالاهای واسطه ای و سرمایه ای و وجود صنعت مونتاژ در بخش های تولیدی کشور از مهمترین مشکلات اقتصادی کشور بعد از پیروزی انقلاب بود که برای رفع این مشکلات بومی سازی در دستور کار قرار گرفت و برهمین اساس توانستیم به بخش عمده فناوری های روز دنیا دست یافته و نیروی انسانی متخصص مورد نیاز را جذب کنیم. علاوه بر این موارد در حوزه صنعت متناسب با نیازها جایگزینی واردات انجام گرفت و میزان واردات صنعتی کاهش یافت.”

این نماینده مجلس همچنین بدون اشاره به توقف پروژه های بزرگ صنع نفت و پتروشیمی در پی تحریم ها و کاهش کیفیت تولید و همینطور فسادها و رانت خواری هایی که در این زمینه صورت گرفته است، راه اندازی بخش های مختلف پتروشیمی، کاهش واردات کالاهای ساخته شده، ورود به بخش ساخت موتورهای صنعتی و خودروسازی و همچنین خروج از صنعت مونتاژ را از دیگر دستآوردهای انقلاب عنوان کرد و گفت: “کاهش حضور مستشاران خارجی نفتی در کشور و اتکا به توانایی های متخصصان داخلی در بخش های مختلف صنعتی از دیگر دستآوردهای ۳۵ ساله انقلاب است.” 

وابستگی نفتی به چینی ها به جای غربی ها

این در حالیست که براساس اسناد موجود علی رغم حضور شرکت های غربی از جمله شل، بی پی، شلمبرجر، استات اویل، توتال، رپسول و… پیش از تحریم ها و همچنین خروج آنها در پی بروز تحریم ها از بازار نفت و گاز ایران و جایگزین شدن شرکت های چینی از جمله شرکت نفت چین، پتروچاینا و حتی ساینوپک هنوز صنایع نفت و گاز کشور به حضور بیگانگان وابسته بوده و در مدت زمان حضور چینی ها در ایران، به بهانه توسعه قدیمی ترین میدان نفتی ایران؛ که در شهر مسجدسلیمان، استان خوزستان قرار دارد، قراردادهایی با مبالغ کلان که یک نمونه آن معادل ۲۰۰ میلیون دلار است با ایران بسته شد.

این بخشی از قراردادهایی است که در پی آن می توان به واردات بنزین چینی با کیفیت پایین، دلالی نفتی چین و خرید نفت ایران به پایینترین نرخ و فروش آن در بازار جهانی، صادرات کالاهای بی کیفیت و حتی آلوده چینی به کشور در ازای پول نفت، بلوکه شدن پول نفت ایران و بسیاری دیگر اشاره کرد که همه به دلیل وابستگی ایران به تکنولوژی و امکانات خارجی بود.

به نوشته منابع خبری این سه شرکت چینی حاضر به دادن این خدمات و همچنین مشارکت در ایران بودند به شرطی که نیروهای متخصص خود آنها در این حوزه ها حضور داشته و مشغول کار باشند و همین موضوع، باعث شد، که شرکت‌های نفتی چینی؛ و در راس آنها شرکت ملی نفت چین، سپس پتروچاینا و ساینوپک، سود سرشاری را از بازار نفت و گاز ایران بدست آورند. 

فرار مدعیان

بی شک اضمحلال اقتصادی کشور در زمانی که بزرگترین فساد مالی تاریخ کشور اتفاق می افتد با توجه به تک محصولی بودن و وابستگی گسترده و انحصاری به نفت، واردات مواد غذایی و کالاهای مصرفی، صنایع مونتاژ و وابسته، شکاف شدید طبقاتی و بی‌توجهی به تهیه زیرساختهای اقتصادی، امروز به جایی می رسد که حتی مدعیان اصولگرای آن مجبور به تحمل اعتدال گرایان و به قول خودشان حامیان جنبش مردمی یا همان فتنه ۸۸ هستند. اجباری که به گفته برخی ناظران به فرار مدعیان تعبیر شده است. 

نمونه هایی از دستآوردها

شاید یکی از بزرگترین دستآوردهای اقتصادی کشور، در زمان بروز جنگ تحمیلی به ایران شکل گرفت که در پی آن بخش های بزرگی از صنایع و زیرساخت های مهم کشور نابود شده و متحمل خسارت های بسیاری گشتند. 

بیکاری

پس از پیروزی انقلاب افزایش بی‌رویه جمعیت بدون در نظر گرفتن امکانات موجود و توانایی های اقتصادی برای جذب نیروی کار و متخصص و همچنین مایحتاج آنها، نه تنها گامی برای دستیابی به اهداف اقتصادی مطلوب نداشت بلکه خود به معضل بیکاری، ایجاد شغلهای کاذب و قشرهای بیشتر آسیب پذیر در اقتصاد کشور شد.
شاید تأسیس چند سد و کارخانه در این مدت شامل ادعای چنین افرادی باشد، اما هر کدام از پروژه های ایجاد شده در کشور به نوبه خود مشکلات بیشتری را چه در زمینه محیط زیست و چه در دیگر زمینه ها از جمله اقتصاد فراهم کرد که عواقب آن امروز در کشور به خوبی نمایان است. 

رانت و فساد مالی

وجود رانت بالا، فساد اقتصادی، دزدی های کلان مالی از جمله گم شدن بخش های بزرگی از بودجه در زمان پاکترین دولت نظام، احتکار، بانکداری ربا و بروز پدیده هایی مانند بابک زنجانی و دیگر افراد که از پشتیبانی مدیران و مسوولان کشور برخوردار بوده اند، به خوبی اقتصاد کشور را پس از ۳۵ سال به تصویر می کشند.

اقتصادی که به شدت وابسته به کالاهای وارداتی چینی، روسی و … است و در عین حال بخش تولید آن با دست اندازهای بسیاری روبرو بوده و هست. 

کشاورزی

از جمله این موارد می توان به صنعت کشاورزی اشاره کرد که در این مدت چای کشور در ورطه نابودی قرار گرفته، گندم به میزان بالایی به کشور وارد می شود، برنج کاران شمال و جنوب از سیاست واردات بی حساب و کتاب به سطوح آمده اند و همچنین نبود تجهیزات و مکانیزه کردن مزارع باعث از دست رفتن سرمایه های بسیاری در کشور شده است.

شاید به روز ترین شاهد این مدعا گزارشی باشد که روز گذشته خبرگزاری مجلس شورای اسلامی به آن پرداخته و نوشت:” پسته ایرانی، که به «پسته خندان» معروف است،با مشکلاتی نظیر کم آبی و خشکسالی مواجه است که این امر موجب کاهش تولید این محصول و تنزل جایگاه ایران در بازار جهانی شده است.”

به نوشته این خبرگزاری، علیرضا خسروی درگفت و گویی درواکنش به این مطلب که در سنوات گذشته ایران رتبه نخست جهانی را در تولید پسته به خود اختصاص داده بود، اما با توجه به اینکه سال حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی متأسفانه در حال حاضر این جایگاه از سوی کشور آمریکا گرفته شده و اکنون آمریکا رتبه نخست جهانی را در تولید پسته دارد، گفت: “شهر دامغان به علت وجود باغات و آب و هوای مناسب یکی از بهترین مناطق تولید پسته در کشور محسوب می شود، اما متأسفانه نبود مدیریت منابع آب باعث کاهش تولید پسته از ۲۸۰ هزارتن به ۱۵۰ هزار تن در چند سال اخیر شده است.”

از دیگر موارد هم می توان به سخنان بهزاد قره یاضى، رئیس پژوهشکده بیوتکنولوژی و تحقیقات کشاورزی ایران اشاره کرد که در گفت و گویی با خبرگزاری مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۸ بهمن سال جاری از خیانت تاریخی دولت نهم و دهم به صنعت کشاورزی سخن گفت.

به گفته وی “محصولات تراریخته یا همان محصولات پاک است که متاسفانه تولید این گونه محصولات طی هشت سال گذشته به دلیل تداوم استفاده از مدیران نالایق در دولت نهم و دهم فناوری هراس و دانایی ستیز در محاق نابودی فرورفت.”

شاید بتوان به این موارد واردات سنگین برنج آلوده، گندم ناسالم و بسیاری موارد دیگر به جای نفت صادراتی، را نام برد که علی رغم ادعای مسوولان پس از گذشت سه دهه از انقلاب اسلامی بیانگر آرزوهای اقتصادی نظام است.

اگرچه پرداختن به همه مستندات در این مقال ممکن نیست، اما بدون شک کشاورزی تنها بخش صدمه دیده از سیستم اقتصادی کشور پس از انقلاب اسلامی نیست. 

خودروسازی

خودروسازی که همین روزها صحبت از کیفیت پایین، عدم رضایت مشتریان و ضرر و زیان بالای این صنعت است، به خوبی در زمان تحریم ها نشان داد که به چه اندازه به تکنولوژی و امکانات خارجی نیازمند بوده و در نبود شرکت های بزرگ غربی با چه مشکلات و معضلاتی روبرو شده است.

کاهش کیفیت و استاندارد قطعات یدکی تولید شده در داخل، واردات بالای قطعات تقلبی چینی و هندی شاید نمونه ای از این مدعا باشد، که حتی در مواردی باعث به خطر افتادن جان سرنشینان خودروهای ساخت داخل بوده است.

از همه مهمتر نوع پاسخگویی خودروسازان به این موارد و حوادث مربوطه است که طی این سالها خود به خوبی از وضع پیشرفت و توسعه صنایع خودروسازی پرده بر می دارد.

صنعتی که تمام و کمال به یک صنعت انحصاری و دولتی بدل گشته و بدون هیچ رقابتی در کشور، هر آنچه می خواهد می کند و به کسی هم پاسخگو نیست. 

واردات بالای رسمی و غیر رسمی

در دیگر بخش ها از جمله صنایع کارخانه ای و تولید نیز بخش های بزرگی به دلیل حضور کالاهای بنجل و کم کیفیت و ارزان چینی، ترک و هندی به نابودی و ورشکستگی رسیدند که از آنجمله می توان صنایع نساجی، پوشاک، کاغذسازی، چای سازی وبسیاری دیگر را نام برد که اینروزها در شمار صنایع منقرض کشور به حساب می آیند.

شاید وجود اسکله های نامرئی و وابسته به گروه های خاص و رانت خوار، دست اندازی به بخش های گمرکی و همچینین فرار مالیاتی بزرگان و امرای نظامی و سیاسی کشور هم بخشی از دست آوردها و آرزوهایی است که این نماینده مجلس از آن یاد می کند!

شاهد این مدعا همان سخنان رییس دولتی است که پیش از این و به قول خود رهبر نظام از همه بیشتر به او نزدیک بوده و ریاست پاکترین دولت نظام را بر عهده داشت، سخنانی که وی برادران قاچاقچی را خطاب قرار داده و وجود آنها را به عنوان پدیده ای رسمی و موجود پذیرفت. 

کمبود برق، آب، گاز

در کنار این موارد کمبود برق در فصل های گرم سال در استان های جنوبی، کمبود گاز در فصل های سرد در استان های شمالی، کمبود آب در مناطق کویری و همچنین نبود راه ها و زیرساخت های حمل و نقل پیشرفته که در زمان بروز فجایع طبیعی خود را نشان می دهند را می توان اضافه کرد.

به هر حال شاید بسیاری امیدوار باشند که دولت یازدهم و روی کار آمدن گروهی اعتدال گرا و نزدیک به طیف اصلاح طلب موجب از بین رفتن مشکلات بسیاری شود، اما باید این نکته را در نظر گرفت که در کشور ایران، همه چیز به یک جا ختم می شود و آنهم منافع یک گروه خاص است که باید تأمین باشد.

گروهی که شاید اینروزها به دلایل فشارهای بین المللی و بروز مشکلاتی که خودشان بوجود آورده اند، راهی جز کنار آمدن با شرایط موجود ندارند. 

اقتصاد قربانی سیاست

نکته آخر شاید از همه مهمتر باشد و آنهم اینکه در تمامی سیستم های موفق دنیا، اقتصاد و منافع آن محور تمامی برنامه های سیاسی مدیران و مسوولان قرار می گیرد و این در حالیست که در کشور ما اقتصاد ابزاری برای تحقق اهداف سیاسی و خاص گروهی انحصار گرا بوده و همه چیز قربانی این نوع دیدگاه می گردد.

این امر تاجایی پیش می رود که بخش های عظیمی از منابع ملی و معدنی کشور به بهای ارزان در اختیار هم پیمانانی قرار می گیرد که حتی در موقع رأی گیری در مجامع بین المللی یا به ضرر ایران رأی داده اند و یا بی طرف و به زیان ایران بازی کرده اند.

اگر چه می توان تخصیص بودجه های کلان برای کمک به دیگر کشورهای مدعی رفاقت با ایران را هم به موارد فوق اضافه کرد که نه تنها دست آورد سیاسی برای ایران نداشت بلکه در بزنگای سیاسی باعث تنهایی سیاستمداران کشور در مجامع بین المللی شد. نمونه بارز این مطلب گروه حماس در فلسطین است که علی رغم کمک های میلیاردی ایران در بحران سوریه نقطه مخالف ایران قرار گرفت و خواستار سرنگونی بشار اسد و خروج ایران از سوریه شد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large