Skyscraper large

فروش بنزین چینی یا سوداگری؟

see6r5t4- ali jalali علی جلالی

علی جلالی

در پی انتقاد از وجود بنزین چینی در کشور، روز گذشته خبرگزاری وابسته به نهاد نظامی امنیتی کشور با انتشار گفت و گویی با وارد کننده ماده اکتان افزای MMT  محصول چین به کشور این اخبار را دروغ و غلط دانسته و این امر را ناشی از فعالیت شرکت رقیب برای حذف چین از بازار این محصور در ایران قلمداد کرد.

این در حالیست که در پی موج واکنش ها به خبر واردات بنزین غیر استاندارد از چین به ایران، بسیاری از منتقدان خواهان جلوگیری از ورود این محصول نامرغوب به ایران شده اند؛ پیش از این نیز “سوخت غیراستاندارد” دلیل عمده و مهمبروز آلودگی های گسترده جوی در کشور اعلام شده بود.

در این میان برخی رسانه های اصولگرا و نزدیک به شرکای چینی با انتشار گزارشاتی در این خصوص ضمن حمایت از واردکننده این محصول پر سر وصدا، پرده از نکاتی برداشتند که بیش از آنکه بیانگر یک حجم گسترده واردات به کشور باشد بیشتر بیانگر وجود شرکت های چند ملیتی انگلیسی، چینی است که با استفاده از وجود تحریم های آمریکایی علیه برخی کشورها، بازار جدیدی را به عنوان واسطه های اقتصادی فراهم کرده و به شکلهای گوناگون دست به تجارت با این کشورها از جمله ایران، کوبا، سوریه و غیره می زنند و در این میان نیز سود کلانی به دست می آورند. شاید جالبترین نکته در این میان مشکل حضور این محصول در دیگر کشورهای دنیا بوده که علی رغم شکایت های بین المللی از کیفیت و آلایندگی آن، این محصول در کشورهای مورد تحریم آمریکا به فروش می رسند.

به گزارش خبرگزاری فارس، واردکننده اکتان‌افزای MMT که به بنزین چینی مشهور شده است، معتقد است شرکت رقیب وی که گفته می‌شود دستی هم بر قراردادهای مشکوک نفتی دارد برای حفظ انحصار واردات، اطلاعات غلط به رسانه‌ها داده است. قریب یک ماه است که از انتشار خبر واردات بنزین غیر استاندارد چینی به ایران و حواشی آن می‌گذرد. 

اطلاعات ضد و نقیض

به نوشته فارس، در رسانه‌ها مطرح شد که ماده اکتان افزای MMT یا متیل سیکلو پنادین منگنز تریبونیل که به دلیل نامشخصی بنزین چینی نامیده شد وارد کشور و پالایشگاه شیراز شده و در افزایش آلایندگی بنزین به خصوص در کلانشهرها نقش موثری دارد.

براین اساس، شاهرخ خسروانی مدیر عامل شرکت ملی پالایش و پخش تأکید کرد محموله اکتان افزای مورد نظر دارای مجوز قانونی از مجاری رسمی و دارای مشخصات مطابق استانداردهای مورد نظر بوده است.

به نوشته این خبرگزاری اصولگرا، جمشید پژویان رئیس سابق شورای رقابت نیز تاکید کرده است که در واردات MMT  برای پالایشگاه شیراز هم اظهارات گمراه‌کننده و هم انحصار وجود داشته و هم پالایشگاه شیراز در برگزاری مناقصه تبعیض قائل شده است.

فارس در ادامه مطلب خود می نویسد:”با توجه به تناقضات شدید اطلاعات منتشر شده در این باره و به خصوص در شرایطی که آلودگی هوای شهرهای بزرگ به شرایط بسیار بسیار خطرناک و کشنده‌ای رسیده است، سورنا مهدوی مدیر عامل شرکت واردکننده این اکتان افزای جنجالی که پیش از این مدیر بازار‌یابی شرکت نفتی شلمبرژه در ایران بوده است، می‌گوید فرآورده‌ای که به ایران وارد کرده تحت لیسانس شرکت مشهور آفتون کمیکال آمریکا در چین تولید شده و پیش از این نیز ۳ بار به وسیله شرکت دیگری وارد ایران شده است.” 

ادعای آلایندگی این محصول در دیگر کشورها

خبرگزاری وابسته به سپاه در ادامه می افزاید:”بر اساس گفته‌های مهدوی شرکت آفتون کمیکال آمریکا در مواجهه با ادعای آلایندگی محصول تولیدی خود پرونده‌های حقوقی در کشورهای مختلف از جمله کانادا و کشورهای اروپایی تشکیل داده و آلاینده نبودن محصول خود را اثبات کرده است و این محصول در آمریکا و اروپا و دیگر نقاط جهان به عنوان اکتان افزا مورد استفاده قرار می‌گیرد. مهدوی می‌گوید هم شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و هم سازمان بازرسی کل کشور و هم دیگر نهادهای مسئول صحت ادعاهای وی و استانداردهای فرآورده وارد شده توسط وی را تایید کرده‌اند.”

این خبرگزاری در توجیه پرونده های حقوقی در دیگر کشورها علیه ماده مذکور، به نقل از وی می نویسد:” این ماده حدود ۱۵ تا ۲۰ سال است که به عنوان جایگزین سرب برای افزایش اکتان بنزین مورد استفاده قرار می‌گیرد. پس از مشخص شدن مشکلات زیست‌محیطی استفاده از سرب، شرکت آفتون کمیکال آمریکا که مکمل سربی را ابداع کرده بود، استفاده از ماده MMT را به عنوان جایگزین سرب پیشنهاد کرد. این ماده با واکنش‌هایی در دنیا مواجه شد اما هر کشوری به MMT واکنش‌ نشان می‌داد شرکت آفتون در آن کشور پرونده حقوقی تشکیل می‌داد و به مسئولان آن کشور اثبات می‌کرد MMT برای محیط زیست و سلامت شهروندان مشکلی ایجاد نمی‌کند.” 

 مانند موز برای بدن مفید است!

مهدوی در ادامه به این خبرگزاری گفت:”پایه MMT ماده منگنز است و شرکت آفتون کمیکال می‌گوید این ماده در موز و چایی هم وجود دارد و تنفس آن نه تنها مشکلی ایجاد نمی‌کند بلکه حتی ممکن است برای بدن فوایدی نیز داشته باشد. در کانادا گروه‌های حامی محیط زیست به استفاده از این مکمل اعتراض کردند اما آفتون یک پرونده قضایی علیه دولت کانادا ایجاد کرد و در این دعوای حقوقی برنده شد. در خود آمریکا در ایالات تگزاس و کالیفرنیا بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از بنزینی که توزیع می‌شود محتوی MMT است. در حال حاضر آفتون آمریکا سالانه ۲ هزار تن MMT به بازار عرضه می‌کند.” 

واردات همین محصول توسط رقیب

به نوشته فارس، وی معتقد است شرکت رقیب وی در واردات این فرآورده که پیش از این نیز همین محصول را از چین وارد کشور کرده، اطلاعات غلط و گمراه‌کننده به رسانه‌ها داده است تا انحصار واردات MMT را برای خود نگهدارد. اما تامل‌برانگیزترین نکته در این باره ماهیت شرکت رقیبی است که بنا به ادعای مهدوی اطلاعات غلط درباره این اکتان افزا را به رسانه‌ها درز داده است تا انحصار واردات این محصول را در اختیار داشته باشد.

نام این شرکت و مدیر بخش دوبی آن یعنی سیامک نمازی که از اعضای تاثیرگذار و مهم خانواده دلال نفتی نمازی‌ها ست در گزارش چندی پیش روزنامه وطن امروز با عنوان «هزارتوی مافیای نفتی» چندین بار مورد اشاره قرار گرفته است.

مهدوی در ادامه سخنان خود به خبرگزاری وابسته به نهاد امنیتی افزود:”شما درباره بنزین چینی صحبت کردید و اجازه بدهید توضیح بدهم این اصطلاح از کجا ناشی شده است. بنده که ارتباط آفتون را با ایران برقرار کردم در ایران شرکتی نداشتم و از شرکت “پ” استفاده می‌کردم که این شرکت MMT را به پالایشگاه‌های تهران و تبریز فروخت و خود را توزیع‌کننده آفتون می‌دانست. از زمانی که بنده شرکت خودم را ثبت کرده‌ام بحث رقابت پیش آمده است چرا که شرکت یاد شده در این بازار انحصار داشت و هر دو خرید پالایشگاه‌های تهران و تبریز به صورت انحصاری از این شرکت انجام شد و هیچ رقیب دیگری در مناقصه وارد نشد و سود خوبی هم نصیب این شرکت شد. این شرکت که می‌بیند این بازار را از دست داده است مانند هر رقیب دیگری در تکاپو است که بازار خود را از دست ندهد.” 

چینی ها واسطه میان ایران و آمریکا!

مهدوی در ادامه از سابقه و دلیل حضور این محصول آمریکایی در ایران گفته و در توضیحات خود افزود:” ۸ سال پیش نماینده آفتون انگلیس که یکی از شرکت‌های وابسته به شرکت آفتون کمیکال آمریکا است در دوبی به بنده مراجعه کرد و گفت می‌خواهند در ایران MMT بفروشند. از آنها پرسیدم شما با وجود تحریم‌های آمریکا که از سال ۱۹۹۵ علیه ایران اعمال شده است چگونه می‌توانید محصول یک کارخانه آمریکایی را در ایران به فروش برسانید. نماینده آفتون توضیح داد که محصول در کارخانه‌ تحت لیسانس، در چین تولید می‌شود و از آنجا تحویل ایران می‌شود.”

وی در ادامه از نحوه ورود این ماده به کشور افزود:”آن زمان بنده واردات این محصول را از طرف آفتون به یک شرکت ایرانی “پ” پیشنهاد کردم. شرکت “پ” در سال ۲۰۰۸ به این تجارت ورود کرد و سال ۲۰۰۹ دو محموله MMT به پالایشگاه‌های تبریز و شهید تند‌گویان تهران فروختند. این دو محموله از محصولات همان کارخانه چینی بود که تحت لیسان آفتون فعالیت می‌کرد. این شرکت همان شرکت زیانگ جی سیلینکو است. از سال ۲۰۱۱ خود بنده وقتی دیدم پالایشگاه‌ها به دنبال اکتان افزا برای بالا بردن کیفیت بنزین هستند شرکتی را در ایران تاسیس کردم تا این محصول را مستقیما از کارخانه زیانگ‌جی سیلینکو به پالایشگاه‌های داخلی بفروشم. بعد از آن دو محموله MMT فروختیم که یک بار توسط شرکت جام آثار به پالایشگاه شهید تند‌گویان تهران و یک محموله را نیز سال ۲۰۱۳ به پالایشگاه شیراز فروختیم.” 

شرکتی که فقط با تحریمی ها کار می کند

مهدوی در مورد ماهیت این شرکت واسطه چینی که میان شرکت انگلیسی آمریکایی و دیگر کشورهای تحریم شده از سوی آمریکا فعالیت می کند افزود:”همه محصولاتی که آفتون برای کشورهای تحت تحریم آمریکا مانند سوریه، لیبی، عراق، کوبا و ایران مهیا می‌کند از طریق همین شرکت چینی انجام می‌شود. شرکت آفتون لیمیتد در انگلستان با کشورهای تحت تحریم ارتباط برقرار می‌کند و محصول را از طریق سیلینکو به آنها می‌فروشد. تمام امتیاز شرکت چینی سیلینکو آن است که از طرف شرکت آفتون به ما معرفی شده است. شرکت انگلیسی آفتون کمیکال لیمیتد از ۸ سال پیش به ما گفت محصولات شرکت چینی سیلینکو تحت لیسانس آفتون تولید می‌شوند. ما به صورت شفاف در اسناد مناقصه نوشتیم که تنها شرکتی که در جهان صاحب لیسانس MMT است شرکت آفتون کمیکال آمریکا است که از سال ۱۹۹۵ نمی تواند محصولی به ایران صادر کند.”

وی در خصوص تأییدات لازمه از سوی دولت گفت:”تاکید می‌کنم که مدارک مربوطه از سوی مسئولان وزارت نفت از جمله بازرسی، حراست و امثال آنها ارائه شده و تولید تحت لیسانس و استاندارد این محصول به تایید رسیده است. MMT  شرکت سلینکو استاندارد EPA را در اختیار دارد،  استاندارد EPA یک استاندارد آمریکایی است که به شرکت‌های آمریکایی داده می‌شود. شرکت آفتون در مدارک متعددی که ارائه کرده تاکید کرده است که محصول شرکت زیانگ‌جی سیلینکو همان محصولی است که من در آمریکا تولید می‌کند. کمااینکه قرارداد انتقال تکنولوژی این شرکت را ما به همه مسئولان وزارت نفت نشان داده‌ایم.” 

یک تجارت انحصاری

وی در ادامه مصاحبه خود با این خبرگزاری اصولگرا، در پاسخ به اینکه آیا این محصول در کشورهای اروپایی هم اجازه ورود داشته است باز هم به کشورهای تحت تحریم اشاره کرده و اظهار داشت:”در خصوص بحثی که مطرح شده مبنی بر اینکه MMT تولید شده در شرکت سیلینکو اجازه ورود به اروپا نیافته است، ما مدارک کاملی که اثبات می‌کند محصول شرکت سیلینکو سالیان سال به اروپا می‌رفته است را به مسئولان وزارت نفت ارائه کرده‌ایم. کمااینکه یک هیئت از شرکت‌ ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی متشکل از رئیس‌ بازرسی این شرکت، نماینده حراست و نماینده‌ای از پالایشگاه شیراز به کارخانه سیلینکو رفتند و به طور کامل مدارکی که نشان می‌دهد آفتون انگلیس محصولات این شرکت را می‌خرد و به کشورهای تحت تحریم آمریکا ارائه می‌کند مشاهده کردند و این امر نیز در گزارش این هیئت اعزامی منعکس شده است.” 

هزینه ۴۰ میلیون دلاری برای راضی کردن بازار ایران

مهدوی در ادامه از دلیل حضور این شرکت چینی در کشورهای تحریم شده از سوی آمریکا و هزینه های وارده در این خصوص گفت:”شرکت سیلینکو قاعدتا نباید به کشورهایی مانند سوریه و عراق MMT می‌فروخت چرا که خود آفتون انگلیسی می توانست به این کشورها بفروشد. فقط در مورد ایران به دلیل تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا آفتون کمیکال انگلیس نمی‌تواند به صورت مستقیم وارد معامله شود. قطعا برای راضی کردن یک بازار محدود یعنی بازار ایران هزینه ۴۰ میلیون دلاری برای شرکت چینی صرف نمی‌کند. تمام خروجی شرکت سیلینکو توسط خود آفتون توزیع می‌شود و کسی هم از آفتون نمی‌پرسد که شما استاندارد EPA را دارید یا نه.”

وی در مورد موضوع حضور چند شرکت دیگر در این مناقصه و همچنین ورود رئیس سابق شورای رقابت درباره مناقصه واردات این محصول که گفته بود در واردات MMT برای پالایشگاه شیراز اظهارات گمراه‌کننده ، انحصار و تبعیض موجود در روابط پالایشگاه شیراز وجود دارد گفت:” ۴ یا ۵ شرکت در مناقصه حضور یافتند که تنها دو شرکت صلاحیت فنی لازم را کسب کردند که شرکت‌ ما و شرکت رقیبی که نام بردم شرکت‌هایی بودند که صاحب صلاحیت شناخته شدند. به هیچ عنوان انحصاری وجود نداشته است و یک مناقصه عمومی برای واردات MMT برگزار شد و شرکت‌ها در آن حضور یافتند. ما به همه اعضای محترم شورای رقابت و به تجدیدنظر شورای رقابت مدارک لازم را ارائه داده ایم و در هیچ کدام از مدارک ما مطالب گمراه‌کننده و فریبنده‌ای وجود ندارد. در پالایشگاه شیراز هم هیچ تبعیضی برای ما قائل نشده‌اند کمااینکه ما در جلسه شورای رقابت تاییدیه سازمان بازرسی کل کشور را درباره مناقصه و فروش MMT به پالایشگاه شیراز ارائه کردیم و این مسئله به تایید هیئت‌مدیره شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و بازرسی مستقر در این شرکت از سوی سازمان بازرسی رسیده است.”

این گفت و گو در زمانی منتشر می شود که پیش از این برخی رسانه های دیگر کشور در مورد حضور بنزین چینی در کشور و عواقب ناشی از کیفیت پایین و غیراستاندارد بودن آن واکنش نشان داده و خواستار رسیدگی به این امر شده بودند. 

واردات بنزین چینی علی رغم خودکفایی

 خبرگزاری مهر اما در گزارشی که پیش از این در تاریخ ۸ دی منتشر کرده بود با انتقاد از واردات این محصول توسط یک شرکت چینی در کشور نوشت:”با وجود خودکفایی اکثر پالایشگاه‌های نفت به مواد اکتان‌افزا و وجود ظرفیت مازاد تولید MTBE در داخل کشور، یک محموله ۱۰۰ تنی ماده شیمیایی MMT به عنوان ماده اکتان افزای بنزین پس از واردات از چین در پالایشگاه نفت شیراز تخلیه شد.”

این خبرگزاری با اشاره به توان تولید این مواد در کشور نوشت:”با وجود بهره برداری از هفت طرح از مجموع ۱۰ پروژه توسعه، بهینه سازی و بهبود کیفیت تولید فرآورده های نفتی در پالایشگاه های موجود نفت، تراز تولید و مصرف بنزین کشور کماکان منفی است. از ابتدای سالجاری تاکنون متوسط مصرف بنزین ایران در حالی بالای ۷۰ میلیون لیتر در روز بوده است که در این مدت به طور میانگین روزانه حدو ۶۵ میلیون لیتر از این فرآورده استراتژیک نفتی در کشور تولید و عرضه شده است. از سوی دیگر مطابق با برنامه زمان بندی تعیین شده توسط شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی مقرر شده بود که از اواسط سالجاری کل بنزین عرضه شده در جایگاه ها با استاندارد یورو ۴ و ۵ اتحادیه اروپا عرضه و توزیع شود که هم اکنون به جای ۶۰ میلیون لیتر تنها حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون لیتر بنزین اروپایی در کشور توزیع می شود.”

مهر در این مطلب به نقل از مهر می افزاید:” پس از اجرا و بهره‌برداری از طرح‌های توسعه‌ای در پالایشگاه‌های نفت تهران، تبریز، آبادان، لاوان، اصفهان و شازند اراک، عملا استفاده از مواد اکتان افزا در این پالایشگاه ها متوقف و تولید بنزین در این پالایشگاه‌های نفت با اکتان بالای ۹۰ انجام می شد. از این رو عملا “MTBE” از ترکیب بنزین تولیدی تمامی این پالایشگاه‌ها متوقف شد و با توجه به تولید روزانه حدود ۲ میلیون لیتر MTBE در پتروشیمی بندر امام یک ظرفیت مازاد از تولید این ماده شیمیایی و مخرب محیط زیست به وجود آمد. مهمترین ماموریت MTBE در پالایشگاه‌های نفت کشور افزایش عدد اکتان بنزین تولیدی بود و عملا با بهره‌برداری از طرح‌های توسعه‌ای، پالایشگاه‌های نفت تهران، آبادان، تبریز، اصفهان، آبادان و شازند اراک از واردات مواد اکتان افزای MTBE خودکفا شدند.” 

اصرار بر واردات از چین

با این وجود از نیمه دوم سالجاری یک محموله بزرگ مواد اکتان افزا “MMT” از یکی از ایالت‌های چین در پالایشگاه نفت شیراز تخلیه شده است که پیش بینی می شود از این محموله که حجم آن حدود یکصد تن تخمین زده شده در تعدادی دیگر از پالایشگاه‌های نفت مورد استفاده قرار گیرد.”

به نوشته مهر یکی از مسئولان این پالایشگاه حتی از بررسی پرونده واردات MMT در شورای رقابت خبر داده بود.

این خبرگزاری همچنین از مکاتبات رسمی با شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران درباره دلایل واردات MMT از چین انجام داده خبر داد که به نوشته این خبرگزاری شرکت نفتی مذکور تا آن زمان به مکاتبات خبرگزاری مهر پاسخی نداده است.  

اصرار رویترز، انکار معاون وزیر نفت

پیش از این هم در شهریور ماه خبرگزاری رویترز به نقل از منابع بازرگانی، خبر از واردات ماهانه ۴ تا ۵ محموله  بنزین از چین توسط ایران داده بود که در پی آن معاون وزیر نفت این مطلب را انکار کرده و اخبار واردات بنزین از چین را ناصحیح خوانده بود.

به گزارش دیگر رسانه های فارسی زبان، سه منبع آگاه در بخش بازرگانی نفت پیشتر از این به خبرنگار رویترز در سنگاپور گفته اند که ایران ماهانه چهار تا پنج محموله بنزین وارد می کند که بیشتر حجم این واردات از چین صورت می گیرد. این منابع گفته اند که تهران به دنبال نقض تحریم های آمریکا بوده است.

براین اساس، یک مقام مسول در شرکت ملی نفت ایران هم به رویترز گفته بود که ایران هم اکنون بنزین وارد می کند. او با این حال از ذکر میزان بنزین وارداتی و نوع قرارداد خرید آن مطلبی نگفت.

معاون وزیر نفت ایران نیز در واکنش به این خبر با بیان اینکه واردات بنزین از پالایشگاههای چین صحت ندارد از راه اندازی طرح جدید بنزین سازی پالایشگاه شازند خبر داد و گفته بود: “ایران نفتی برای خرید بنزین با شرکتهای خارجی مبادله نمی کند.”

معاون وزیر نفت با اعلام اینکه ادعای برخی رسانه های غربی بر مبادله پایاپای نفت خام صادراتی ایران با بنزین به هیچ وجه صحت ندارد، تاکید کرد: “در شرایط فعلی به طور متوسط روزانه ۵۰ میلیون لیتر بنزین پایه در سطح پالایشگاههای کشور تولید می شود. بنزین سوپر تولیدی در واحدهای جدید بنزین سازی پالایشگاههای نفت شازند و آبادان با نفتای سبک مخلوط می شود. این بنزین با توجه به استاندارد ملی بنزین با اکتان ۸۷ و ۹۵ به بازارهای داخلی عرضه می شود.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large