Skyscraper large

صنعت چاپ؛ چرا ایران به رتبه ۶ خاور میانه سقوط کرد؟

fgh8752f

روشنک آسترکی

ماه گذشته و در حاشیه مراسم افتتاحیه بیستمین نمایشگاه بین‌المللی چاپ، بسته‌بندی و ماشین‌آلات خبری منتشر شد که حکایت از قرار گرفتن ایران در رتبه ششم میان کشورهای خاورمیانه در این صنعت داشت. نزول ایران به رتبه ششم در حالی اتفاق افتاده است که تا سال ۲۰۱۰ در رتبه چهارم قرار گرفته بود و این نزول نشانگر وجود مشکلات در خور توجه در این صنعت است.

سعید علیرضایی نماینده اتحادیه‌های صنعت چاپ در این زمینه طی مصاحبه ای با خبرگزاری مهر گفته است: «گردش مالی صنعت چاپ در جهان و در کشورهای توسعه یافته یک‌هزار میلیارد دلار است و رتبه دو اشتغال‌زایی و درجه سه گردش مالی را به خود اختصاص داده است. صنعت چاپ و بسته‌بندی لازمه رشد تمام صنایع است و هیچ کاری نیست که به این صنعت وابسته نباشد، در حالیکه گردش مالی این صنعت در منطقه خاورمیانه هشت میلیارد دلار است که ۴۵ درصد آن به کشور ترکیه اختصاص دارد. اسرائیل و عربستان نیز رتبه دوم و سوم را به خود اختصاص داده‌اند».

با توجه به جمعیت ایران، نیروی انسانی، منابع طبیعی و بازار مصرف به نظر می‌رسد ایران توانایی و ظرفیت کسب رتبه نخست در این صنعت را دارد اما از همه امکانات و توانایی‌ها در مسیر رشد این صنعت بهره نبرده است.

به نظر می‌رسد بی‌توجهی به صنعت چاپ یکی از دغدغه‌های اصلی فعالان و دست‌اندرکاران این صنعت است؛ معضلی که در درازمدت موجب غفلت بسیاری از مسوولان نسبت به این حوزه شده است.

رضا رضایی، عضو شورای سیاستگذاری صنعت چاپ طی مصاحبه‌ای در این زمینه گفت: «کمتر کسی می‌داند که صنعت چاپ با صنایع دیگر مرتبط است و همه صنایع به این صنعت وابسته‌اند و اگر از آن حمایت شود، در رشد و گسترش چاپ و معرفی آن به مردم جامعه نقشی بسزا دارد».

وی با بیان این‌که صنعت چاپ در کشور ما سابقه و قدمتی دیرینه دارد اما توجه چندانی به آن نمی‌شود، عنوان می‌کند: «ما وقتی در تهران نمایشگاه چاپ برگزار می‌کنیم، کمتر بازدیدکننده یا شرکت‌کننده خارجی داریم اما اگر همین نمایشگاه در کشور امارات با سابقه‌ای به مراتب کمتر از سابقه صنعت چاپ در کشور ما برگزار شود، بسیاری از کشور‌ها و نمایندگی‌ها حضور می‌یابند».

رضایی همچنین با بیان این‌که توانمندی‌های صنعت چاپ در کشور یکی از مبانی زیربنایی صادرات در این حوزه است، می‌افزاید: «تجربه نشان داده که فعالیت‌های صدا و سیما برای معرفی یک کتاب یا یک موضوع در تشویق و ترغیب مردم نسبت به آن موثر بوده. در صنعت چاپ نیز اگر همین تبلیغات به صورت گسترده توسط شبکه‌های درون‌مرزی و برون‌مرزی انجام شود، قطعا در این حوزه موثر خواهد بود». 

 نیاز به زیرساخت ها 

گفتنی است شناخت زیر و بم‌های صادراتی شاید نخستین گام برای حرکت در این مسیر باشد. صادرات نیازمند زیرساخت‌هایی است که به مدد حمایت مسوولان و دست‌اندرکاران کشور مهیا می‌شود.

بابک عابدینی، نایب‌رییس اتحادیه صادرکنندگان صنعت چاپ در این زمینه گفته است: ‌ «صادرات صنعت چاپ به‌طور مستقیم به چند شاخص بستگی دارد و در صورتی که این شاخص‌ها را نشناسیم نمی‌توانیم به جایگاه واقعی صادرات در این صنعت برسیم و در این میان نخستین شاخص، ثبات بهای ارز است. زیرا زمان‌هایی که بهای ارز افزایش پیدا می‌کرد، به طوری که قیمت فروش ما به دلار به‌صرفه بود خریداران منطقه برای خرید هجوم می‌آوردند».

وی تهیه مواد اولیه با قیمت بالا را یکی دیگر از موانع موجود بر سر راه صادرات صنعت چاپ می‌داند و می‌گوید: «اگرچه دستمزد چاپخانه‌داران ما نسبت به دیگر کشور‌ها بسیار پایین‌تر است؛ اما به دلیل این‌که مواد اولیه گران و با قیمت بالا خریداری می‌شود، در ‌‌نهایت قیمت محصول نهایی نیز افزایش می‌یابد، در حالی که اگر قیمت خرید مواد اولیه پایین‌‌تر باشد، محصول نهایی قابل رقابت با کار در ترکیه یا امارات خواهد بود، در این میان نرخ تمام شده کالا از صادرات محصولات چاپی ممانعت می‌کند».

این‌روز‌ها با توجه به موفقیت توافق‌های ایران و غرب، فضای خوبی برای گسترش فعالیت‌های صادراتی در حوزه‌های گوناگون غیرنفتی وجود دارد؛ فضایی که گاهی از آن غفلت می‌شود و گاهی نادیده گرفته می‌شوند. استفاده از فرصت‌های پیش رو برای فعالان حوزه چاپ ضرورتی است که با فراهم کردن زیرساخت‌ها امکان‌پذیر خواهد بود.

اکنون کتاب‌های نفیس دوزبانه توسط ناشران منتشر و روانه بازار نشر می‌شوند که علاوه بر ایران می‌توانند در سایر کشور‌ها نیز مشتری و مخاطب داشته باشند. کتاب‌هایی که سفیر فرهنگی ایران به شمار می‌آیند. حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی و خارجی نیز زمینه‌ای برای نمایش ظرفیت‌های صنعت نشر کشور است که نباید از آن‌ها غافل شد. ناشران معدودی در کشور ما وجود دارند که توانسته‌اند ارتباطات خود را در کشورهای دیگر پرورش دهند و مشتریانی نه تنها از ایران بلکه از کشورهای فارسی‌زبان و اروپایی نیز بیابند.

صادرات کتاب همچون صادرات دیگر کالا‌ها نیست. کتاب نماینده فرهنگ و ادب هر کشوری است که صادرات آن به دیگر کشور‌ها می‌تواند در معرفی فرهنگ و تمدن ایران زمین سهمی بسزا داشته باشد. باید باور کنیم که رونق صنعت نشر در کشور ما ارتباطی مستقیم و تنگانگ با رونق صنعت چاپ دارد. زمانی که چرخ‌های نشر کشور خوب بچرخند، حرکت دستگاه‌ها و ماشین‌های رنگارنگ چاپچی‌ها هم تند‌تر می‌شود و زمینه برای صادرات غیرنفتی و ارزآوری بیش از گذشته امکان‌پذیر خواهد بود.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large