Skyscraper large

تاراج میراث فرهنگی ایران در سکوت مسئولان

hjk665d4ger

روشنک آسترکی

پیرو ثبت ورزش «چوگان» به نام کشور آذربایجان در یونسکو هفته گذشته محمدعلی نجفی، رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اعلام کرد: «با توجه به اینکه کشور آذربایجان به دنبال ثبت مستقل ورزش چوگان بود می‌توان گفت این کشور موفقیتی به دست نیاورده چراکه پرونده‌ به نام چوگان قره‌باغ ثبت شده است».

وی با اشاره به اینکه آذربایجان در مورد ثبت چوگان شکست خورده است، ادامه داد: «در متن اصلی سندی که در یونسکو به ثبت رسیده، ایران به عنوان خاستگاه اصلی این ورزش معرفی شده است که این مسئله راه را برای ثبت جهانی چوگان باز می‌کند».

جالب اینجاست کشور آذربایجان برای ثبت بازی ایرانی «چوگان» در یونسکو به راه‌هایی متوسل شد که به نوعی فریب‌کاری بین‌المللی است کشور آذربایجان در مستندات خود استان‌های آذربایجان‌ ایران را به عنوان آذربایجان جنوبی در خاک کشور خود یاد کرده است و تصاویری که از این بازی به عنوان سند نشان داد همه در استان‌های آذربایجان شرقی و غربی ایران بودند.

با این ترفند این گونه تلقی می‌شود که آذربایجان‌ جنوبی جزئی از خاک کشور آذربایجان است و مستندات تاریخی آن هم مربوط به کشور آذربایجان است.

نکته دیگری که در این زمینه قابل توجه می‌باشد اینست که به گفته حجت الله دهخدایی، دبیر فدراسیون چوگان، جمهوری آذربایجان فاقد لیگ و حتی تیم چوگان است اما اقدام به وارد کردن اسب و جذب بازیکن از سایر کشور‌ها کرده است. در واقع مسوولان این کشور با صرف هزینه‌های فراوان، جشنواره و مسابقه چوگان برگزار می‌کنند و جوایز زیادی از جمله جایزه ۲۵۰ هزار یورویی به برندگان پرداخت می‌کنند تا اعلام کنند که این بازی متعلق به آذربایجان است.

این درحالیست که در ایران باشگاه‌های متعددی در زمینه چوگان فعال هستند که می‌توان به باشگاه‌های نیروی زمینی، قصر فیروزه، کانون چوگان البرز و نقش جهان اصفهان اشاره کرد. بر اساس اعلام فدراسیون چوگان هم اکنون ۱۲۰ بازیکن چوگان در ایران به این بازی می‌پردازد و می‌توان گفت که حدود ۳۰ تیم چوگان داریم که سه تیم سهم زنان از این ورزش است.

در حاشیه تقاضای ثبت ورزش چوگان به عنوان میراث از سوی کشور آذربایجان بسیاری از فعالان حوزه فرهنگ، مسولان کشور را مورد انتقاد قرار دادند که باید این فریب‌کاری و جعل کشور آذربایجان را اعلام کنند و دستگاه‌هایی چون وزارت خارجه نسبت به این موضوع عکس العمل و واکنش نشان دهند.

دولت باکو طی سالهای گذشته همواره در تلاش برای مصادره میراث تاریخی و فرهنگی ایران بوده است و اکنون پا را چنان فرا‌تر از حد خود گذاشته است که از استان‌های آذربایجان ایران به عنوان آذربایجان جنوبی یاد می‌کند و این اقدام مغایر اصول بنیادین ملل متحد از جمله اصل تمامیت ارضی کشورهاست. 

چوگان با سرنوشتی مشابه تار 

این برای چندمین بار است که کشورهای حاشیه، ادعای مالکیت آثار و مشاهیر ایران را دارند از مالکیت مولانا و نظامی گرفته تا این روز‌ها که بازی ایرانی چوگان را از آن خود می‌دانند و حتی برای جمع‌آوری مستنداتشان از خاک کشور ما هم خرج می‌کنند.

سال گذشته نیز کشور آذربایجان ساز تار را به نام خود ثبت کرد، در حالی که تار یکی از مهم‌ترین و کهن‌ترین سازهای ایرانی است که بیشتر به نام کشور ایران شناخته می‌شود.

به نظر می‌رسد که کشور ایران هیچ مشارکتی در پرونده ثبت جهانی تار نداشته و هرچند کشور آذربایجان پیش از این عاشیق‌ها را به نام خود به ثبت رسانده بود اکنون تار را هم ثبت رسانده است. طبق همین گزارش این ساز نوعی ابزار موسیقی زهی ساخته شده از چوب درخت توت و تو خالی با تارهای بلند است که در سراسر روستا‌ها و شهرهای آذربایجان ساخته می‌‎شود.

هر چند پس از ثبت تار به نام کشور آذربایجان، داریوش پیرنیاکان سخنگوی خانه موسیقی با اعلام اینکه مدارکی برای ثبت تار ایرانی در یونسکو به مسئول مربوطه تحویل داده شده، ‌ گفته بود اگر مسئله حل نشد، از طریق کمیته ملی یونسکو، خانه موسیقی پرونده‌ای اعتراضی تنظیم و به یونسکو می‌فرستیم، اما فعالیت‌ها نتیجه‌ای در برنداشت و تار به نام آذربایجان ثبت ماند.

تاسف بار‌تر از چپاول میراث فرهنگی، ملی و تاریخی ما توسط کشورهای همسایه رفتار غیرمسولانه دولتمردان از جمله سکوت محض در این زمینه است که حتی واکنش و نظری درباره ماجرایی به این اهمیت در رسانه‌ها نمی‌بینیم. این عدم واکنش تنها به دولت پیشین بر نمی‌گردد و دولت کنونی نیز چندان در این زمینه از خود واکنش نشان نمی‌دهد.

از جمله محمدرضا سعیدآبادی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در تهران که به عنوان بازوی ارتباطی ایران با یونسکو که انتظار می‌رود در این زمینه باید پاسدار میراث ایران باشد نه تنها واکنشی در مقابل این عمل از خود نشان نداد بلکه در گفتگویی با ایسنا ثبت «چوگان» را در هشتمین اجلاس میراث ناملموس یونسکو توسط کشور جمهوری آذربایجان توجیه‌پذیر دانست و به عملکرد برخی رسانه‌ها اعتراض و تأکید کرد که رسانه‌ها در این زمینه موجی را ایجاد کردند که اشتباه بود.

در پایان گفتنی است متاسفانه پاسداری و حفظ میراث تاریخی و فرهنگی کشور چندان برای دولتمردان و مسولین حائز اهمیت نبوده و در سالهای گذشته فعالین حوزه فرهنگ با انتقاد از بی‌کفایتی مسولین، بارها نسبت به تاراج رفتن میراث ایرانی هشدار داده‌اند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large