Skyscraper large
استاد دانشگاه هریزبرگ آمريكا در گفتگو با راه دیگر:

این توافق یک پیروزی بزرگ برای ایران است

6d5fg4df44f

مژگان مدرس علوم

سومین دور مذاکرات بین ایران و کشورهای ۵+۱ پس از چهار روز مذاکرات فشرده بر سر برنامه هسته‌ای‌ به نتیجه رسید و اولین توافقنامه بین دو طرف پس از ۱۰ سال بسته شد.  

مطابق با مفاد این توافقنامه ایران در ازای محدود کردن برنامه هسته‌ای خود در مدت شش ماه از بعضی تحریم‌ها معاف خواهد بود.

کشورهای ۵+۱ معتقدند که گام شش ماهه اولیه شامل محدودیت‌های قابل توجه برای برنامه هسته‌ ای ایران است و به مهمترین نگرانی‌های آنها از جمله در زمینه‌ توانایی‌های غنی‌سازی ایران، ذخایر اورانیوم غنی‌شده، تعداد و توانایی‌های سانتریفیوژهایش و توانایی ایران برای تولید پلوتونیوم در سطح تسلیحاتی با استفاده از رآکتور اراک می‌پردازد. مصالحاتی که ایران متعهد شده است به عنوان بخشی از این گام اولیه انجام دهد علاوه بر آن شفافیت بیشتر و نظارت‌های سرزده‌تر برنامه هسته‌یی‌اش را در اختیار آنها قرار دهد.

همچنین، محمدجواد ظریف در خصوص مهم‌ترین محور توافق گفته است: “توافق امروز چند حوزه مهم دارد مهم‌تر از همه این است که برنامه غنی سازی ایران به رسمیت شناخته شده است و این برنامه ادامه خواهد داشت.”

دکتر مهدی نوربخش با تاکید بر اینکه این توافقنامه یک پیروزی برای ایران است به “راه دیگر” می گوید: “دولت تمام تلاش خود را کرد تا بتواند در این توافقنامه به منافع ایران برسد. مشکل اینجاست که برخی فکر می کنند این تحریم ها یک شبه برطرف خواهد شد در حالیکه در شش ماه آینده هیچ تحریمی لغو نشده است. دو تحریم یعنی بانک و نفت در حال حاضر زیر دست اوباماست که برداشته نشده است. اما مطابق با این توافقنامه نزدیک به ده میلیون دلار از پولهای فروش نفت توسط ایران که در بانک ها مسدود شده است به ایران بر می گردد. این شش ماه بسیار برای ایران مهم است چراکه دولت عربستان و اسرائیل به شدت ناراحت هرگونه مصالحه با ایران هستند. یکی از بحث هایی که این دو کشور و همچنین فرانسه داشتند این است که ایران هیچگونه غنی سازی انجام ندهد. اما طی صحبتهایی که چند روز اخیر شد آقای ظریف تلاش کردند که مسئله غنی سازی را حق ایران قلمداد کنند در حالیکه در “ان پی تی” اشاره ای به حق غنی سازی نشده است. ایشان راهی پیدا کردند که ایران تا پنج درصد به غنی سازی دست پیدا کند و این یک پیروزی بزرگ برای ایران است. ولیکن اگر برخی فکر می کنند که تحریم ها یک شبه برداشته می شود باید بدانند راه بسیار طولانی در پیش است. امیدوارم حداقل در ایران در طول این شش ماه تندروهای راست اجازه دهند دولت تمام کارهایی که برای شفاف سازی باید انجام دهد را راحت به پیش ببرد.”

استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در دانشگاه هریزبرگ ایالت پنسیلوانیای آمریکا در ادامه تصریح می کند: “مسئله ای که خارج از کشور زیاد مورد بحث است این است که اوباما یک جنگ عظیمی را با لابی اسرائیل و خط راست آمریکا شروع خواهد کرد. چراکه آنها تحت هیچ شرایطی نمی خواهند ایران در این مذاکرات به پیروزی برسد با توجه به اینکه بسیاری از این تحریم ها از کنگره آمریکا رد شده است. حالا باید دید اوباما چگونه می تواند آنها را در مورد مخالفت هایی که در مورد رفع تحریم ها انجام می دهند را قانع کند تا تحریم ها در شش ماه آینده برداشته شود؟ این نکته را هم اشاره کنم که متاسفانه هشت سال عدم کفایت دولت نهم و دهم که تحریم ها را کاغذپاره می دانستند کار را بسیار دشوار ساخته بود. از همین رو به کار تیم دیپلماتیک کشورم افتخار می کنم که توانستند در طول این هفته به چنین پیروزی دست پیدا کنند به خصوص اینکه ایران می تواند در داخل ایران غنی سازی انجام دهد.”

در حالیکه تیم سیاست خارجی ایران تمام تلاش خود را برای دست یابی به توافق اولیه با غرب بکار بردند اما برخی از تندروهای افراطی در ایران می گویند این توافقنامه دستاوردی برای ایران در برندارد.

اما محمد جواد ظریف در نشست خبری با خبرنگاران ایرانی بار دیگر تاکید کرد که طبق این توافقنامه هیچ یک از مراکز غنی سازی ایران تعطیل نخواهد شد، برنامه آب سنگین اراک با همین وضعیت کنونی ادامه می‌یابد، هیچ ماده‌ای از کشور خارج نمی‌شود و تمام مواد غنی شده در ایران می‌ماند. و طبق این توافق هیچ تحریمی اضافه نخواهد شد و تحریم‌های موجود به سمت کاهش پیش خواهد رفت.

df6+g55f5fدکتر نوربخش در این زمینه اینچنین تحلیل می کند: “افرادی که منتقد این توافقنامه هستند باید ابتدا فکر کنند که ایران در چه چارچوب و در چه زمانی  پای میز مذاکره نشسته است. اساسا نمی توان هشت و نه سال هیچ رابطه ای با دنیا نداشت، تمام پروتکل ها را شکست، شفاف سازی نکرد و بعد از هشت سال که این دشمن ها در مقابل ایران چیده شده اند (عربستان سعودی هرگز چنین موقعیتی با ایران نداشت) بعد انتظار حل مشکلات را داشت. ببنید ایران هیچ اهرمی در این مذاکرات ندارد و باید ثابت کند که همه بحث هایی که احمدی نژاد می کرده اشتباه بوده است. اگر دولت احمدی نژاد این همه تخریب صورت نداده بود بحث دیگری بود. یکی از این تخریب ها برای مثال قطع رابطه ایران با ترکیه بود که ما بزرگترین پشتیبان را در خاورمیانه از دست دادیم. در هر حال دولت روحانی الان باید ثابت کند که دولت احمدی نژاد نیست و همه کارهایی که دولت قبلی و جلیلی انجام داده غلط بوده، شفاف سازی نشده است و سعی کند تا اعتمادی که ایران در هشت سال از دست داده را برگرداند که البته یک شبه نمی توان اینکار را انجام داد. از همین رو دولت تا همین حد که توانسته تلاش کند حق غنی سازی را برای ایران به رسمیت بشناسند و مقداری از دارایی ها را به ایران بازگرداند پیروزی بسیار بزرگی است. بنابراین به جای انتقاد و ایراد باید دولت را کمک کرد تا در این شش ماه بتواند کار خود را ادامه دهد و به توافق نهایی برسد.”

حسن روحانی ساعاتی پس از امضای توافقنامه ایران و شش قدرت جهانی با ابراز خوشحالی از دستیابی ایران و قدرت‌های جهانی به توافقی پس از ۱۰ سال، حاصل توافقنامه اخیر را به رسمیت شناخته شدن حقوق هسته‌ای ایران خواند. وی گفت که قرار است تمام تحریم‌ها قدم به قدم با ادامه مذاکرات برداشته شود.  

رهبری نیز ضمن تشکر از تیم مذاکره کننده، توافق اخیر را «پایه‌ اقدامات هوشمندانه‌ بعدی» دانست.

اما علی رغم اظهارات علی خامنه ای در صحن امروز مجلس عده ای از نمایندگان تندرو و وابسته به جبهه پایداری برای تبریک توافق هسته‌ای اعتراض کردند و همین موضوع منجر به تشنج کشیده شدن مجلس شد. حمید رسایی یکی از نمایندگان تندرو گفت که توافق‌های خارجی دولت باید به تایید مجلس برسد.

دکتر مهدی نوربخش در این زمینه خاطرنشان می کند: “باید توجه داشت که این توافق هنوز به پایان نرسیده است و در حقیقت در ابتدای توافق هستیم و ماهها ادامه خواهد داشت. از همین رو مجلس اگر بخواهد با پیش درآمد توافق رای دهد کاری کاملا واهی است. نکته دیگر این است که بسیاری از بحث ها پشت درهای بسته انجام می شود اما باید جزئیات آن بجز برخی از مفاد آن بخاطر موفقیت توافق پشت درهای بسته بماند. در حقیقت کسانی که در درون مجلس از این توافق ناراضی هستند نسبت به سیاست خارجی و روند مذاکرات جاهل هستند و بسیاری از آنها کسانی هستند که در طول هشت سال گذشته از عملکرد دولت احمد نژاد دفاع کردند. بنابراین آقای خامنه ای اگر می خواهد در موفقیت روند مذاکرات سهمی داشته باشد باید از مجلس بخواهد که دولت را زیر فشار قرار ندهد تا دولت بتواند روند مذاکرات را با موفقیت به انجام برساند و اگر مجلس بخواهد در زمینه سیاست خارجی دخالت کند کار غیرمعمولی است.”

دکتر نوربخش در پاسخ به این سوال که آیا این توافق اولیه می تواند گشایشی برای برقراری مناسبات ایران و آمریکا باشد، می گوید: “من از سوی دولت روحانی شک و تردیدی ندارم تنها نگرانی من از نیروهای راست افراطی است که برای دولت روحانی مشکل ایجاد کنند. حتی شنیدم که روحانی دارد تلاش می کند تا اجازه ایجاد یک خط هوایی بین تهران و نیویورک را بگیرد. حتی مطمئن هستم اگر رهبری اجازه دهد با تلاش های دولت روحانی این مناسبات ایران و آمریکا برقرار خواهد شد زیرا خود دولت آمریکا هم به این جمع بندی رسیده است که ایران در زمینه سیاست های خارجی اش در خصوص مسائل سوریه، عراق و افغانستان می تواند کمک کند. از سوی دیگر برقراری مناسبات برای منافع ملی ایران ضروری است بخاطر اینکه وقتی ایران نتواند مستقیما با جان کری بر سر میز بنشیند کسان دیگری بر سر میز می نشینند. بنابراین اساسا بحث رابطه ایران و آمریکا نیست بلکه بحث بر سر منافع ملی کشورمان است. در شرایط فعلی در این دور مذاکرات مشکل آمریکا نیست و با فشاری که بر روی دولت اوباما هست دارد تلاش می کند تا در یک سطحی با ایران رابطه برقرار کند. کسانی هم که در ایران شعار مرگ بر آمریکا می دهند متوجه نیستند که دینامیک سیاست مخالفت با ایران در خارمیانه در کجاست؟ عربستان سعودی میلیونها دلار پول خرج می کند جنگ شیعه و سنی راه می اندازند که البته دولت هشت سال گذشته در ساخته شدن این دشمن ها برای ایران مقصر بوده است. در هر حال رابطه ایران با آمریکا استراتژیک است و باید این رابطه برقرار شود.”

این استاد دانشگاه در پایان افزود: “دولت باید در زمینه شفاف سازی گام های بعدی را بردارد. به اعتقاد من در توافق نامه های بعدی ـ خصوصا در شرایطی که دولت اوباما قرار دارد و فشار زیادی روی آن هست ـ دولت ایران نباید هیچ توجیهی برای مخالفین خودش یعنی اسرائیل و عربستان سعودی باقی بگذارد. ایران باید پروتکل الحاقی را بپذیرد و کار را تمام کند. همین که ایران توانست با این همه دشمن بر حق غنی سازی پافشاری کند خودش دستاورد بسیار بزرگی است و اینکه بیست درصد را از خاک ایران بیرون نبرند توفیق بزرگی است. باز تاکید بر شفاف سازی دولت ایران می کنم تا از این طریق اعتماد جامعه بین الملل را بدست آورد. بنابراین هیچگونه محدودیتی در طول این شش ماه نباید گذاشته شود تا توجیه بدست دشمنان بیفتد و بعد از شش ماه دوباره بر سر جای اولمان بازگردیم.”

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large