Skyscraper large
"راه ديگر" در گفتگو با احمد سلامتيان بررسى می‌کند:

چه عواملى می‌تواند دولت روحانى را فلج کند؟

sdf6g5dsf5gg

مژگان مدرس علوم

هزار روز از حصر میر حسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد گذشت. این در حالی است که یکی از وعده های حسن روحانی این بود که طی صد روز کار دولتش گشایش هایی در این زمینه حاصل خواهد شد. اما با گذشت صد روز از کار دولت جدید و ارجاع پرونده رهبران جنبش سبز تاکنون تغییری در وضعیت آنها ایجاد نشده است.

احمد سلامتیان نماینده پیشین مجلس و تحلیلگر مسائل سیاسی در گفتگو با راه دیگر به عواملى مى پردازد که مى تواند دولت تدبیر و امید را به تعبیر او “فلج کند”؛ وى معتقد است که دولت روحانی در ظرف این مدت نتایج ملموسش در زمینه سیاست داخلی، در تناسب با وعده های انتخاباتی اش  بسیار کم و ناچیز است. در سیاست گرچه می توان به برخی از کارها (سیاست خارجی) ارجحیت زمانی داد اما مجموعه سیاست ها باید هماهنگ با هم پیش برود. نرسیدن به مشکلات سیاست داخلی و ناکام ماندن در بدست آوردن دستاوردهای مشخص در این زمینه می تواند حمایت های مردمی مطلوب در کارزار  سیاست خارجی و دیپلماسی را نیز ضعیف کند.

متن کامل این گفتگو در پى مى آید:

آقای سلامتیان، صد روز از آغاز به کار دولت آقای روحانی گذشت برخلاف گشایش های نسبی که در عرصه اقتصاد و سیاست خارجی شاهدیم اما وعده های او در حوزه سیاست داخلی عملی نشده است ارزیابی شما از تحقق شعارهای سیاسی آقای روحانی در این سه ماه چیست؟

منظورتان از شعار سیاسی یعنی وعده های دولت در مورد رفع حصر و آزادی زندانیان سیاسی است…

بله، یکی از وعده های آقای روحانی  اجرای فصل سوم قانون اساسی مبنی بر تامین آزادی‌های سیاسی و اجتماعی و تبدیل فضای امنیتی به فضای باز سیاسی بود بنظر شما آیا در این مدت آثاری از تحقق این فصل به چشم می خورد؟

متاسفانه، اگر بخواهیم دولت آقای روحانی را از نقطه نظر نتایج بررسی کنیم در ظرف  این مدت نتایج ملموسش در زمینه سیاست داخلی، در تناسب با وعده های انتخاباتی اش  بسیار کم و ناچیز است. حتی به آن اندازه قوی نیست که بتواند سرمایه امیدی را که ایجاد کرده و پشتیبان سیاسی اصلی اش در تناسب قوای درون حاکمیتی  می باشد را در درازمدت حفظ کند.

استدلال بخشی از سخنگویان دولت آقای روحانی این بوده است که در ابتدا باید مسئله معیشیت مردم، را که به قول ایشان با چرخه سانتریفیوژ گره خورده است حل کرد و راه حل آن نیز دیپلماتیک است تا بعدا بتوان با قدرت بیشتری چیدمان تناسب قوای داخلی را برابر ارگان های دیگر تغییر داد. اما به نظر من خود مسئله تقسیم بندی زمانی بین ملاحظات و الزامات سیاست خارجی و سیاست داخلی می تواند برای عرصه سیاسی داخل یک امر فلج کننده باشد. در سیاست گرچه می توان به برخی از کارها ارجحیت زمانی داد  اما مجموعه سیاست ها باید هماهنگ با هم پیش برود. نرسیدن به مشکلات سیاست داخلی و ناکام ماندن در بدست آوردن دستاوردهای مشخص در این زمینه می تواند حمایت های مردمی مطلوب در کارزار  سیاست خارجی و دیپلماسی را نیز ضعیف کند.

یکی از شرائط  عمده موفقیت  دولت آقای روحانی تعدیل فضای داخلی و استمرار بخشیدن به  امیدهایی است  که در کارزار انتخاباتی خود ایجاد کرده، و متاسفانه تا لحظه کنونی تعدیل مشخصی را شاهد نیستیم.

به نظر شما عملکرد دولت چقدر در حد انتظار اصلاح طلبان بوده است؟

نمی دانم کدام گروه از اصلاح طلبان را در نظر دارید اما این تصویرکلی نزدیک به واقعیت است که در دولت آقای روحانی  در وزارت خانه های اقتصادی یا وزارت خانه هایی که تصدی امور را دارند وزراء از کارگزاران هستند، و معاونین  بیشتر سابقه اصلاح طلبی دارند، اما اینکه خود این وزراء و معاونین  چه اندازه هنوز به محتوای سیاسی دوران اصلاح طلبی و مساله کلیدی آن یعنی  تمهید و تدارک  توسعه سیاسی بعنوان مسئله عمده و ضروری  ایران کنونی  پایبند باشند، بحث دیگری است. 

 از نقطه نظر چیدمان مسئولین در وزارت خانه هایی که تصدی امور اقتصادی و اجتماعی را بدست دارند دولت آقای روحانی در ارتباط با برنامه های اعلام شده اش  مقداری موفق تر بوده است. اما صرف گذاردن مسئولین و کارگزاران و معاونین در در یک وضعیت اقتصادی سخت، و آن هم در  یک فضای سیاسی که دست و پایشان را می بندند  کافی برای پیشبرد توسعه سیاسی  نیست. این وضعیت حتی بعد از مدتی می تواند چنان فلج کننده باشد که اعتبار سیاسی دولت و دست اندرکاران وی را در نزد افکار عمومی  هم زیر سوال ببرد.

به نصب ها اشاره کردید یکی دیگر از اقدامات دولت جدید‌، عزل و نصبهای زیاد بود بطوریکه بر اساس گزارش ها در دو ماه اول فعالیت وزرا و دولت جدید‌، در مجموع نزدیک هفتصد عزل و نصب در مجموعه مدیریتی دولت رخ داد آیا این میزان تغییر می تواند منجر به اصلاحات بنیادی در ساختار نظام سیاسی کشور شود؟

صرف  نصب  افراد ـ بدون دادن امکانات سیاسی، اقتصادی و امکانات اداری لازم به  آنان ـ کافی نیست. مسئول جدیدی که انتخاب شده اگر خودش را در برنامه های  اش از جهت سیاسی حمایت و حفاظت شده نبیند و با هجوم دستگاههای رسانه ای و قضایی و امنیتی و یا مجلسی باشد که مدام با دولت برخورد سیاسی می کند در کار روز مره اش فلج می شود  و در شرایط بد و سنگین  اقتصادی کنونی ،از آن مسئول نمیتوان انتظار  معجزه داشت. چگونه ممکن است بدون تامین یک پوشش حمایتی سیاسی  عمومی، در وزرات نفت یا در وزارت کار، در  ویرانه هایی که از دوران عوام گرایی دولت هشت سال گذشته باز  مانده به دستاوردهای اقتصادی یا اجتماعی مهمی رسید؟  این نکته  را نباید فراموش کرد که هنوز  بازندگان انتخابات ریاست جمهوری اخیر ارگان های اساسی کشور از قوه قضاییه و صدا و سیما گرفته تا حتی ارگان های امنیتی و نظامی که ارتباطاتی هم که با راس حاکمیت دارند را در دست دارند و هدف اصلی اشان  این است که تا قبل از رسیدن به انتخابات مجلس آینده دولت آقای روحانی را از محتوا و پویایی خود و در نتیجه امید و حمایت رای دهندگانش  خالی کند. در آن صورت راحت می توانند این دولت ضعیف و بی پشتیبان  را دست نشانده خود کنند.

هنر سیاست ورزی دولت روحانی به این سنجیده خواهد شد  که تا چه اندازه  قادر است در  تناسب قوا و چیدمان کنونی به ترتیبی عمل کند که تا انتخابات مجلس آینده پویایی و تحرک پشتیبانان اجتماعی و مدنی انتخاباتی که ایشان را به کرسی ریاست جمهوری نشانده است از دست ندهد و بتواند بار دیگر آنان  را به میدان بکشاند تا  بتواند مجلسی بوجود بیاورد که حداقل بازوی دولت  یعنی یار شاطر وی باشد  ونه نه بار خاطرش .  اگر زمان بندی کنونی نسبت به سیاست داخلی و خارجی تداوم پیدا کند و دولت  نتواند در فضای سیاسی داخلی متناسب با قول هایی که داده بود تغییراتی بوجود آورد شعار های انتخاباتی وی وعده های سر خرمنی خواهند شد که پشتیبانانش را بیش از بیش  سرخورده و مایوس خواهد کرد و مشکلات هم سنگین تر می شود و در آنصورت  در روز حادثه هم در برابر  اردوگاه  مقابل ابزار دفاع و حمایتی از خود نخواهد داشت.  

دقیقا یکی از مطالبات مردم در انتخابات مسأله آزادی زندانیان و رفع حصر موسوی کروبی و رهنورد بود که تاکنون حل نشده به نظر شما موانعی که بر سر راه آقای روحانی برای حل این موضوع هست چیست؟

مسئله  ادامه حصر وحبس  زندانیان سیاسی و برخی از رفتارهای قوه قضاییه بیشتر  جنبه گروکشی  و گروگانگیری سیاسی  نسبت به دولت را پیدا کرده است و به یکی از زمینه های عمده برخورد این دو بدل شده است.  در ظرف چند ماه اخیر مواردی پیش  آمده که وعده ها و امیدهایی در مورد تنش زدایی از صحنه سیاسی کشور مطرح شده اند اما نهایتا حرف آخر را در این زمینه ها بیشتر کسانی زده اند که کمر به شکست  دولت بسته اند و حتی   تشدید حصر و افزایش اعدامها و فشار به زندانیان سیاسی  و یا امنیتی کردن فضا را  در حیطه عمل  خود بدل به  ابزاری برای تضعیف  دولت  کرده اند. به نظر میرسد  امروز  قربانیان  این نوع سرکوب به  گروگانهایی علیه دولت و سیاست های آن نیز  بدل شده اند. 

پیامدهای تداوم حصر و امنیتی ماندن فضای سیاسی برای خود حاکمیت چیست؟

حاکمیت در انتخابات گذشته نشان داد که نه انسجامی یک پارچه  و نه  سیاستی واحد دارد. از یکسودر انتخابات گذشته نشان داد شرایط خطر ناکی  را که دولت مطلوبش در هشت سال گذشته از خود بجا گذاشته  تا حدودی درک کرده است. نتیجه  آن هم همان انعطاف پذیری بود که در زمان انتخابات ریاست جمهوری از خود  نشان داد. از سوی دیگر گوئی می خواهد هنوز در مسیر همان سیاست های تبلیغاتی و سرکوب هشت سال گذشته در جا بزند حاکمیت جمهوری اسلامی در مرحله کنونی با یک مساله اساسی  مواجه است. آیا با توجه به واقعیات مختلف جامعه و چیدمان جدید قدرت و نهادهای قدرت  وضعیت بین المللی می خواهد در سنگر افراط همچنان بسته ومتصلب باقی بماند و یا اینکه آماده تعامل سازنده  با همه اینها باشد؟

اگر جواب مثبت است در شرایط کنونی  عمده ترین هدفش باید این باشد که آماده پذیرش  انعطاف با دولت آقای روحانی باشد و بتواند  وعده رسیدن به  یک نوع آشتی در سطح ملی را بر آورده کند. و اگر جواب منفی است، باید سختر از گذشته با  جامعه ملی   و ضعیف تر از قبل با  جامعه بین المللی بر خورد کند. نباید قاعده کلی را فراموش کرد که متاسفانه در روابط بین المللی حاکمیتی  که  محروم از پشتیبانی مردمش باشد  ضعیف تر تلقی خواهد شد و باید خود را برای  دادن امتیاز بیشتری در معادلات خارجی آماده کند. 

در چنین وضعیتی نمی توان انتظاری جز این داشت که میل قبول  واقعیت و انعطاف پذیری در صحنه داخلی  بتواند در  درون خود حاکمیت جمهوری اسلامی بر عادت به  سرکوب وی غلبه کند.  سرکوبی که هم به  مردم لطمه می رساند هم دولت را تضعیف می کند  و هم در درون خود  حاکمیت نگرانی نسبت به آینده درازمدت خودش است را افزایش می دهد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large