Skyscraper large

انتقاداتی از جنس مشترک

see6r5t4- ali jalali علی جلالی

علی جلالی

چند روز پس از برگزاری نشست سازمان ملل و بازتاب خبرهای منتشر شده از دیدارها و گفت و گوهای گروه اعزامی دولت ایران در این نشست، واکنش ها به اخبار مربوط به رفتار سیاسی دولت ایران در این رویداد مهم سیاسی در جهان پایان نپذیرفته و نه تنها در داخل کشور واکنش های گوناگونی شکل گرفته بلکه در سطح بین المللی نیز نظرات و انتقادات زیادی نیز مطرح شده است. انتقاداتی که شاید بدون در نظر گرفتن مرزهای سیاسی و جغرافیایی حامل یک پیام ساده، آنهم برخورداری منافع مشترک است. 

از کشورهای عربی منطقه گرفته تا اسراییل و خود آمریکا هم واکنش ها به شکلهای مختلف حکایت از رضایت و نارضایتی های بسیار دارد. به طور مثال کشورهای عربی از جمله عربستان سعودی و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و حتی اسراییل نیز معتقدند که گفت و گوی تلفنی روز جمعه اوباما و روحانی در حکم معاشقه بهترین دوست شان با رقیب اصلی شان بوده است. 

این اتفاق تا جایی پیش می رود که روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز از نگرانی متحدان منطقه ای آمریکا در مورد برقراری احتمالی روابط تهران – واشنگتن و امکان عادی شدن آن خبر داده است. 

به نوشته این روزنامه این کشورها نگران یک توافق احتمالی بین ایران و آمریکا هستند. این کشورها در منطقه معتقدند که حتی یک ایران غیر هسته ای نیز تهدیدی برای منافع این کشورها است چرا که در صورت رفع تحریم ها و بازیابی اقتصادی ایران، این کشور می تواند نفوذ خود را در منطقه گسترش دهد. 

“از سویی دیگر عبدالباری عطوان” نویسنده و پژوهشگر عرب و سردبیر سابق روزنامه فرامنطقه ای “القدس العربی” در مطلبی نوشت:”فعالیتهای دیپلماتیک ایران به ریاست حسن روحانی برای شکستن انزوای سیاسی و همچنین زمینه سازی برای شکستن محاصره اقتصادی در حال ثمر دادن است؛ و در نهایت این تلاشها موجب می شود که نقش ایران به عنوان یک قدرت بزرگ منطقه ای در خاورمیانه به رسمیت شناخته شود.” 

عطوان همچنین تأکید کرد که، قطعا مسئولان کشورهای عربی که میلیاردها دلار برای مقابله با ایران هزینه کرده و همواره از ایران به عنوان دشمن خود یاد کرده اند، از دیدار احتمالی مسئولان ایرانی و آمریکایی در نیویورک خشنود نمی شوند، و این دیدار موجب سرخوردگی آنان خواهد شد و آنان از این دیدار می ترسند. 

وی این را یک پیروزی دیپلماتیک برای ایران و شکست سنگین دیگری برای رژیم های عربی و دلیل دیگری برای شکست سیاستهای آنان و نشانه کوتاه اندیشی حکومتهایشان دانست. 

عطوان معتقد است که اعراب دو بار سیلی خوردند، نخست از آمریکا به دلیل آنکه آنها را در حل بحران شیمیایی سوریه به حاشیه راند و از تصمیم برای حمله به سوریه عقب نشینی کرد، و سیلی دوم و بزرگتر هم روابط رو به رشد ایران و آمریکا و دیدارهای مکرر وزیر خارجه ایران و همتایان اروپایی و التماس آنان به ایران برای کمک جهت حل سیاسی بحران سوریه است. 

وی همچنین با اشاره به زیرکی ایرانی ها و پیروزی دیپلماسی ایرانی در تعامل با غرب و آمریکا تأکید کرد: “ایران برای بهبود روابط با غرب حتی اگر از مقداری از فرایند غنی سازی (۲۰ درصد) کوتاه بیاید، این کوتاه آمدن موقت خواهد بود زیرا دانش آن نزد دانشمندان این کشور است و می تواند در زمان مناسب دوباره آن را آغاز کند.” 

 اما عبدالرحمن الراشد مدیر شبکه سعودی “العربیه” نیز در مطلبی در روزنامه “الشرق الاوسط” چاپ لندن نوشت: “حسن روحانی رئیس جمهور جدید ایران همچنان در حال توزیع هدایا «یا همان اظهارات زیبا» است. ایران در دوران روحانی شاید به دنبال طرحی “تبلیغاتی” باشد برای رسیدن به بقیه دستاوردها در پرونده های ایران، و برداشتن تحریم های اقتصادی و همچنین لغو محاصره هم پیمانانش مانند سوریه، حزب الله و حماس . “ 

این مسئول رسانه ای سعودی در ادامه با محافل صهیونیستی همصدا شده و جمهوری اسلامی ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح هسته ای متهم کرده و تأکید می کند، مسئولان “اسرائیلی” با صدای بلند خواستار حمله به ایران هستند زیرا آنها به وعده آمریکا برای “جلوگیری از ساخت بمب هسته ای در ایران” ایمان ندارند. 

 ایمن الخماد نیز در مطلبی در روزنامه “الریاض” که به نحوی از نگرانی وی از جدی تر شدن تلاشها برای حل و فصل مشکلات بین ایران و غرب خبر می دهد، تأکید کرد: “در سایه همه این تلاشها به نظر می آید که کشورهای شورای همکاری از صحنه ای که باید بخشی از آن باشند دور هستند. 

به گزارش العالم، “زین العابدین الرکابی” نیز در مطلبی در روزنامه الشرق الاوسط، پس از بررسی تحولات اخیر در روابط ایران و آمریکا و سخنان مسئولان ایرانی و آمریکایی تأکید کرد که خط و نشان کشیدن ایران و غرب برای یکدیگر در سالهای اخیر درحالی بود که کشورهای شرکت کننده در مذاکرات، سند راهبردی مهمی را برای ارائه به ایران تدوین می کردند؛ داستان این پیشنهادها جدید نیست ولی مسأله جدید این است که می توان آنها را “دستاوردهای راهبردی ایران در عرصه بین الملل” نامید. این سند بیانگر آن است که ۵ کشور عضو دائم شورای امنیت بعلاوه آلمان و اتحادیه اروپا خود را برای به رسمیت شناختن حق ایران در انجام تحقیقات و تولید و استفاده از انرژی هسته ای برای اهداف مسالمت آمیز آماده می کنند، و این کشورها کمکهای ممکن را برای همکاری با ایران ارائه می دهند. الرکابی در ادامه نوشت: اعراب کجا هستند … آنها خوابیده اند، درحالیکه فکر می کنید بیدارند !! 

از دیگر انتقاداتی که پیش از این نیز در رسانه های مختلف منتشر شده است می توان به مواردی دیگر هم اشاره کرد. 

یک قانونگذار اسراییلی در گفت و گویی با رادیو اسراییل به اوباما هشدار می دهد که رفتار نویل چمبرلن نخست وزیر اسبق بریتانیا در مسامحه با آلمان نازی در سال ۱۹۳۸ را تکرار نکند. 

“جمال خشوقی” روزنامه نگار عربستانی نزدیک به خاندان حاکم آل سعود هم در این زمینه می گوید:” درباره یک توافق محرمانه بین ایران و آمریکا یک سوء ظن جدی و حتی پارانویا وجود دارد. من نگرانم که آمریکایی ها با رفتارهای کنونی ایران کنار بیایند و ایران را با همین سیاست های منطقه ای بپذیرند و در آن صورت حکومت ایران با قوت قلب بیشتر به رفتار و سیاست تهاجمی و توسعه طلبانه خود در منطقه ادامه خواهد داد.” 

“یوزی رابی ” مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه دردانشگاه تل آویو نیز می گوید:” آنها (آمریکایی ها) می توانند رژیم ایران را تغییر دهند اما چیزی را که نخواهند توانست عوض کنند رویکرد خصمانه و دشمنی ایران نسبت به اسراییل است. این رویکرد و سیاست ایران است که بین شکاف مواضع آمریکا، اروپا و اسراییل مانور دهند و شوربختانه باید اعتراف کنم آنها در این سیاست خود تا حدودی موفق هم بوده و کل بازی را عوض کرده اند.” 

مصطفی علانی یک تحلیلگر امور امنیتی در دوبی نیز می گوید: “از نظر عربستان، اوباما متحد قابل اتکایی نیست چرا که در برابر حکومت های ایران و سوریه قوی عمل نمی کند.” 

مشعل الجرجاوی یک تحلیلگر سیاسی در امارات نیز با اشاره به سوء ظن موجود کشورهای عربی به اوباما ، رفتار رییس جمهور آمریکا در قبال اخوان المسلمین، سوریه و ایران را ساده لوحانه می خواند. 

امیلی لاندو متخصص مسایل ایران در مرکز مطالعات امنیتی در تل آویو نیز درباره  گفت و گوی تلفنی اخیر روحانی و اوباما می گوید: ” اوباما دستاورد چندانی در سیاست خارجی خود نداشته و به توافق با ایران نیاز دارد، از این منظر من نگران این موضوع هستم که اوباما بدون رفع نگرانی های امنیتی اسراییل در مورد برنامه هسته ای ایران با این کشور به یک توافق برسد.” 

این خبرها و نقل قول از برخی کشورهای همسایه و همچنین سفر اخیر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل به نیویورک، به خوبی از موج ناخوشایندی و ابراز نا امیدی کشورهای منطقه خبر می دهد. 

به نوشته رسانه های مختلف خبری، باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل که به واشنگتن سفر کرده است، در پاسخ به ابراز نگرانی و نتانیاهو از گفت و گوی چند دقیقه ای رییس دولت ایران با اوباما، گفت که گزینه نظامی در مواجهه با ایران هنوز به قوت خود باقی است. 

اگرچه اوباما بر اراده آمریکا به برقراری راه دیپلماتیک و مذاکره با ایران تأکید کرد، اما در پاسخ به تردیدهای این مقام اسراییلی گفت: “ما با چشم‌های باز وارد این مذاکرات می‌شویم. ما باید ببینیم که آنها در این زمینه واقعا جدی هستند و می‌خواهند مطابق قواعد و معیارهای بین‌المللی رفتار کنند.” 

این در حالیست که پیش از این نیز نتانیاهو، رئیس‌جمهور جدید ایران را “گرگی در لباس میش” توصیف کرده بود. او پیش از این سفر گفته بود می‌خواهد “ترفند شیرین‌زبانی” حسن روحانی را برملا کند. 

نخست‌وزیر اسرائیل درباره آنچه او ابعاد نظامی برنامه هسته‌ای ایران خواند هشدار داد و گفت تحریم‌های اقتصادی علیه ایران همچنان باید برقرار بمانند. 

اما همسو با این نوع اظهارات در خارج از کشور، برخی جریانات مشخص در داخل کشور نیز اقدام به سرزنش و حتی مداخله سیاسی کرده و علی رغم خواست رهبر نظام اسلامی در ایران که پیش از این از نرمش قهرمانانه دفاع کرده و از برخی نیروهای نظامی، عقیدتی همچون سپاه خواسته بود که در سیاست مداخله نکنند، با انتقاد از گفت و گوی تلفنی رییس جمهور با اوباما، این رفتار را سرزنش کرده اند. 

برخی فرماندهان سپاه پیش از سفر روحانی به الفاظ تند به حضور نیروهای آمریکایی در کشورهای حاشیه خلیج فارس و تنگه هرمز حمله کرده و حتی با اشاره به تجهیزات نظامی سپاه پاسداران، دست به تهدید نیروهای نظامی آمریکا در خلیج فارس زدند. 

این روند حتی تا پایان نشست نیویورک ادامه داشت و پس از انتشار خبر گفت و گوی روحانی با اوباما علی رغم درخواست ولی فقیه و رهبر نظام اسلامی ایران، با اشتباه خواندن رفتار روحانی در گفت و گو با اوباما، ناخرسندی خود را اعلام کرده و با اظهار نظر در حوزه سیاست خارجی کشور عملا دست به مداخله زده و نسبت به دستور رهبر نظام نیز بی توجهی کرده و این اقدام در رده های مختلف فرماندهی این نیرو به خوبی به چشم می خورد. 

سردار جعفری این حرکت روحانی را اشتباه تاکتیکی خوانده و از سوی دیگر نیز سایت خبری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران به نقل از مسعود جزایری، معاون فرمانده کل قوای جمهوری اسلامی نوشت :”آمریکا در عمل نشان داده که نمی‌تواند خود را از خصلت‌های استکباری و سلطه‌گرایانه رها کند و لذا باید به آمریکا نگاه بدبینانه داشت… خوش بینی در برخورد و پیشنهادات آمریکا یا تبلیغات آنها باید در سیاست کلان جمهوری اسلامی ایران مردود تلقی شود.” 

روزنامه کیهان نیز در مطالب مختلف خود از رفتار دولت روحانی در مقابل با آمریکا انتقاد کرده و نوشت: ” لحن ملایم رییس‌جمهور محترم کشورمان و نشانه‌ها و پیام‌هایی که از خواست جدی ایشان برای فرو ریختن دیوار بلند بی‌اعتمادی میان ایران و آمریکا حکایت می‌کرد، نه فقط غیر از «وعده‌های نسیه» و لفاظی‌های بی‌پشتوانه مقامات آمریکایی هیچ دستاورد دیگری به دنبال نداشت بلکه به گونه‌ای که اشاره خواهیم کرد کفه مواضع‌ طلبکارانه و خواسته‌های باج‌خواهانه حریف را نیز سنگین‌تر کرد.” 

روزنامه کیهان همچنین گفت و گوی تلفنی میان آقای روحانی و اوباما را« تأسف‌بارترین پرده و بزرگترین امتیازی» دانسته که آقای روحانی به حریف داده است و در نهایت از این که از مذاکره با آمریکا بتوان به دستاورد اقتصادی رسید، اظهار ناامیدی کرده و چنین انتظاری را ساده لوحانه خوانده است:” انتظار گشایش اقتصادی از مذاکره و رابطه با آمریکا نهایت ساده‌لوحی است.” 

اگرچه تا کنون دولت روحانی در پاسخ به انتقادات در مقایسه با دولت اوباما سنجیده تر و صبورانه تر عمل کرده و در خوشایند منتقدین حرفی ناسنجیده نزده است، اما این سوال در ذهن مخاطبان این روزهای رسانه ها مطرح می شود که وجود این همه نگرانی و هیجان برای جلوگیری از ایجاد رابطه ایران و آمریکا در چیست؟ آیا منافع مخالفان در یک سو و هم جهت قرار دارد؟ آیا در تمام این سالها تحت پوشش شعار مبارزه با آمریکا و دشمنی با این کشور، منافع عظیم سیاسی، اقتصادی و نظامی برای کشورهای منطقه و حتی برخی جریانات داخلی فراهم بوده که امروز از بر هم خوردن آن نگران و عصبی هستند؟ و در نهایت آیا می توان گروه های تندرو داخلی و خارجی را در منافع حاصل از دشمنی ایران و آمریکا جدای از یکدیگر دانست؟

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large