Skyscraper large
استاد دانشگاه استرایر مریلند امریکا در گفتگو با راه ديگر:

خامنه‌ای خواستار برقراری رابطه با آمریکاست

sd6f45sdfsd

عکس از رسا

مژگان مدرس علوم

اخبار جهان در هفته ای که گذشت تحت تاثیر سفر حسن روحانی به نیویورک و بویژه گفتگوی تلفنی باراک اوباما با حسن روحانی در دقایق پایانی این سفر بود. این نخستین گفتگوی مستقیم روسای جمهوری ایران و آمریکا پس از سی و پنج سال بود که سخنان مهمی هم برای تنش زدایی در روابط دو کشور بین آنها رد و بدل شد.

اما این گفتگو که زمینه ساز دیدارهای جدی در آینده خواهد بود منجر به ایجاد موجی از نگرانی در میان جریانات تندروی سیاسی داخلی و خارجی شده است که زیان خود را در برقراری مناسبات ایران و آمریکا می بینند.

 دکتر محمد برقعی با تاکید بر تغییر رویکرد رهبری ایران که تصمیم گیرنده اصلی در امور سیاسی است بر نگرانی خود از کارشکنی های نیروهای افراطی در آمریکا اشاره کرده و معتقد است: “در ایران مهار نیروی راست در دست آقای خامنه ای است و حتی می بینیم که سپاه و ارتش هم تصمیم گیرنده اصلی نیستند و آنها تنها تصمیم های سیاسی را دنبال می کنند. و خامنه ای خواهان برقراری روابط دو کشور است اما لابی اسرائیل دیوانه وار در تلاش است و قرار است لشگر بزرگی هم به آمریکا بفرستند. بنابراین اگر مشکلی در این زمینه باشد از جانب آمریکا است، نه ایران.”

متن کامل گفتگوی “راه دیگر” با دکتر محمد برقعی، استاد جامعه شناسی و علوم سیاسی در دانشگاه استرایر در ایالت مریلند امریکا در خصوص موانع اصلی در برقراری روابط دیپلماتیک ایران و آمریکا در پی می آید:

آقای برقعی، سفر آقای روحانی و هئیت همراه ایشان به نیویورک را چطور دیدید؟ این سفر دستاورد مثبتی برای ایران بهمراه داشت؟

این سفر بسیار مثبت بود بخصوص نطق آقای روحانی خیلی خوب بود. به نظرم یخ روابط در حال آب شدن است و شرایط تاریخی دو کشور برای از سرگیری این روابط مساعد است. باید اشاره کنم که در زمان آقای خاتمی شرایط مساعد نبود و نیروهای راست قوی بودند و به رابطه باور نداشتند و معتقد به شیوه ای بودند که بعدها آقای احمدی نژاد آن را رفت. اما در این مقطع زمانی چنین چیزی را نمی بینیم، زیرا امور در دست آقای خامنه ای است و ایشان هم خواستار برقراری رابطه با آمریکا هست. قدرت آمریکا قدرتش نه در نیروی نظامی، بلکه در تکنولوژی و اقتصاد است و به همین دلیل می خواهد به تنش زدایی در مسائل بویژه مسئله خاورمیانه برسد. خاورمیانه زمانی قدرت اصلی بود بخصوص مسئله انرژی که حتی آقای بوش قبل از انتخابات بر این مسئله تاکید داشت که باید انرژی در دنیا را در کنترل بگیرد. اما الان دنیا در مسیری حرکت می کند که کشورها از انرژی بی نیاز و خود آمریکا از نفت بی نیاز می شود و از سوی دیگر چین و هند مرکز اصلی قدرت می شوند. بنابراین خاورمیانه مسئله ثانوی است و با در نظر گرفتن مجموع این مسائل در آمریکا هم شرایط مساعدی برای گفتگو و تنش زدایی است. بدین ترتیب در یک شرایط مناسب تاریخی هر دو کشور بهمدیگر نزدیک می شوند.

با توجه به فشارها و کارشکنی های نیروهای تندرو هر دو کشور آیا برقراری این روابط ممکن خواهد بود؟

hyj56ty645y5yمن از جانب ایران بیشتر خاطرم جمع است تا آمریکا. در ایران مهار نیروی راست در دست آقای خامنه ای است و حتی می بینیم که سپاه و ارتش هم تصمیم گیرنده اصلی نیستند و آنها تنها تصمیم های سیاسی را دنبال می کنند. دیدیم که سپاه پاسداران و حتی ائمه جماعت به حمایت از آقای روحانی به استقبال او آمده بودند و می گفتند سفر خوبی بوده است. اما راست در آمریکا همچنان بر قدرت است و نکته بسیار زیبایی که در سخنان آقای روحانی بود توجه به همین موضوع بود و گفتند که اختیار کامل دارند و از آقای اوباما گفتند که شما باید نشان دهید قدرت دارید تا به حرفهای خود جامه عمل بپوشانید. لابی اسرائیل هم دیوانه وار در تلاش است و قرار است لشگر بزرگی هم به آمریکا بفرستند و بنابراین اگر مشکلی در این زمینه باشد از جانب آمریکا است نه ایران. یک آمارگیری هم چندروز پیش در آمریکا انجام دادند و نشان می داد که مردم آمریکا ایران را بزرگترین دشمن خود می دانند.

به تغییر رویکرد و سیاست آقای خامنه ای اشاره کردید به نظر شما چه مسائلی پیش آمده که رویکرد ایشان در قبال آمریکا تغییر کند؟ تحولات و ناآرامی های خاورمیانه و یا اوضاع وخیم اقتصادی و تحریم ها در ایران منجر به تغییر رفتار سیاسی شده است؟

من مسئله تحریم که خیلی در این زمینه مطرح می شود عامل اساسی نمی دانم البته عامل موثر است اما اساسی نیست. زیرا در دوران مصدق هم تحریم کامل داشتیم اما به علت اینکه حمایت مردمی وجود داشت و نظام کارآمد بود مشکلی در این زمینه نداشت، ضمن اینکه در طول این سالها جمهوری اسلامی همیشه با تحریم ها مواجه بوده است. در طول تاریخ هیچگاه تحریم ها باعث تغییر رفتار سیاست حکومت ها نشده است. اصل قضیه بر می گردد به ویرانگری غیرقابل تصوری که در طی هشت سال گذشته در ایران انجام شده است. دولت آقای احمدی نژادی ویرانگری که طی این سالها انجام داد حتی نیروهای نفوذی هم نمی توانستند به این خوبی انجام دهند. شما هیچ اقدام و کار مثبتی در این هشت سال نمی بینید. مسئله مهم دیگر این است که آقای خامنه ای پس از جنبش سبز به سرکوب روی آورد و امید داشت که این سرکوب کار خواهد کرد اما دیدیم که در جامعه مدنی ایران اثر نکرد و حتی برعکس منجر به تقویت جامعه مدنی در ایران شد. بنابراین مجموع این مسائل در وهله اول ناکارآمدی دولت احمدی نژاد، بی اثری سرکوب و تقویت جامعه مدنی و در وهله بعدی تحریم ها و وضعیت بد اقتصادی منجر شده است که آقای خامنه ای رفتارش را تغییر دهد.

خیلی از تحلیلگران معتقدند آقای روحانی به دستور رهبری به مهمانی بان کی مون نرفت نظر شما چیست؟

این مسئله برای ایرانی ها مهم بود و زیاد به آن توجه کردند در حالیکه در آمریکا زیاد آن را مورد توجه و اهمیت قرار ندادند. علت آن هم این است که در کشورهای غربی دست دادن و سلام و احوالپرسی نشاندهنده چیزی نیست. مثلا دو نفر که در دادگاه از هم شکایت کرده اند در دادگاه و بیرون از آن دست هم می دهند و دست دادن بهیچ عنوان به معنای صمیمی شدن نیست. اما در جامعه ایران دست دادن یک بار معنایی دارد و برای مثال زمانیکه دو نفر با هم دعوا دارند یک ریش سفید واسطه می شود و می گوید دست دهید تا کدورت ها برطرف شود. پس دست دادن در ایران اهمیت دارد و نشان دوستی است. ببینید در غرب وقتی سران کشورها در نشست ها حضور می یابند ابتدا دست می دهند و بعد می گویند فرصت عکسبرداری و رو به دوربین بهمدیگر دست می دهند، علی رغم اینکه با هم توافق هم ندارند. بنابراین به نظر من این تصور مردم ایران است و اساسا چرا آقای روحانی با توجه به فرهنگ ایران این همه دردسر را بپذیرد؟

حسن روحانی درمصاحبه ای که در نیویورک انجام دادند گفتند که بنا دارند ظرف سه تا شش ماه آینده به یک توافق هسته‌ای با غرب دست پیدا کنند. اما همزمان ایران در بیانیه‌ای از رویکرد آژانس بین المللی انرژی اتمی به شدت انتقاد کرد. با توجه به این دو موضع آیا در کوتاه مدت شاهد خاتمه مناقشه هسته ای خواهیم بود؟

 به نظر من عدم توافق بیشتر از سوی غرب است. عوامل غرب بویژه لابی اسرائیل در آمریکا تمام تلاش خود را بکار گرفته اند که توافقی بین ایران و آمریکا برقرار نشود. اما در ایران مشکلی در این زمینه نیست و ایران بطور قانونی فناوری هسته ای را تا مرز مشخصی می تواند داشته باشد و سالهاست که تکرار می کنم ایران بهیچ وجه بدنبال بمب نیست و این تنها بهانه ای در دست غرب و اسرائیل است.

فکر می کنید آقای اوباما تا چه حد تحت تاثیر لابی های اسرائیل و تندروها قرار خواهد گرفت؟ قدرت او را در مقابل این فشارها چظور می بینید؟

در هر حال اوباما رئیس جمهور آمریکاست و بیش از پنجاه درصد رای دارد اما این نکته را باید اینجا اضافه کنم که ما در ایران مرتبا از لابی اسرائیل سخن می گوییم در حالیکه باید توجه داشته باشیم درست است که لابی اسرائیل قوی است اما این اسرائیل نیست که برای آمریکا تعیین و تکلیف می کند، بلکه راست آمریکاست که جهت را می دهد و اسرائیل خود را با آن تطبیق می دهد. زیرا بازی سیاست همیشه مستقیم نیست و غیر مستقیم است یعنی می گویند اگر می خواهی این طرح بگذرد باید در اینجا کوتاه بیایی. به همین دلیل جنگ موضوعی نیست که به آمریکا قدرت می دهد بلکه تکنولوژی و اقتصاد است که او را قدرتمند می سازد. تمام اینها باعث شده است که اوباما قدرت داشته باشد و بایستد. بوش نمی ایستاد و مانند موم در دست اسرائیل بود البته نه اینکه اسرائیل به او خط دهد بلکه خود بوش همان خط را داشت و دنبال این نبود که با ایران سازش کند. حتی دیدیم بر سر مسئله افغانستان بعد از آن همه کمکی که ایران کرد سه روز بعد ایران را محور شرارات نامید. اما اوباما نشان داده که سیاستمدار ورزیده ای است و دست بالا را دارد، نمونه اش هم همین مسئله سوریه است که بخوبی خودش را از بحران نجات داد.

دیدار وزاری خارجه گروه ۱+۵ با ایران و نقش آقای ظریف را چطور ارزیابی می کنید؟

آقای ظریف نشان داد که سیاستمدار خوبی هست و در گفتگوهای ضمن اینکه بر مواضع خود محکم می ایستد اما اهل مذاکره هم است. در هر حال تا الان همه چیز مثبت بوده و خوب پیش می رود اما اینکه بهمین شکل ادامه پیدا خواهد کرد باید منتظر تحولات آینده باشیم.

در مجموع افق آینده دیپلماسی ایران را روشن می بینید؟

 بله، من معتقدم الان شرایط تاریخی در سطح جهان مساعد برای چرخش به سوی رابطه با جهان است و اگر اتفاقی نیافتد موفقیت آمیز خواهد بود. البته نگرانی هم دارم که نیروهای راست آمریکا با ابزار کردن اسرائیل یا همدستی با اسرائیل منجر به یک فاجعه شوند مانند صحنه سازی یا ترور در جایی به اسم ایران انجام دهند که مانع برقراری این روابط شوند. در عین امیدواری هر روز منتظرم اینها یک عکس العمل شدیدی نشان دهند یا لایحه سنگینی علیه ایران از مجلس بگذرانند زیرا کنگره در دست آنهاست. اما با وجود تمام نگرانی ها امیدوارم مسائل بخوبی پیش برود.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large