Skyscraper large

جامعه؛ پرخاش و مدارا

x6dfffff-فاریا بارلاس-faria barlas

فاریا بارلاس

از مشکلات جامعه امروزی ما میتوان به ناتوانی مردم در پدیده ای به نام مدارا یاد کرد. آستانه تحمل مردم روز به روز در حال کاهش است و در بسیاری موارد پایین آمدن تحمل مردم به صورت واکنشی ناخوشایند بروز می کند این واکنش معمولا به سوی افرادی ضعیفتر از خود معطوف می شود.  اساسا پرخاشگری عمل آگاهانه ای است که با هدف وارد آوردن صدمه و رنج جسمانی یا روانی انجام می گیرد و ممکن است فیزیکال و یا گفتاری باشد. پرخاشگری همیشه به احقاق اهداف فرد منتهی نمی شود .

تاریخچه کاهش پدیده مدارا در میان مردم ریشه های عمیق و روانی در چهارچوب های فردی و اجتماعی را دارا می باشد. 

یکی از مهمترین عوامل در ایجاد پرخاشگری وجود کانسپتی به نام ناکامی است. ناکامی به معنای درک فرد درباره اینکه از رسیدن به هدف بازمانده است می باشد.  در اینجا درک فرد الزاما تصویر واقعیت نیست بلکه تعبیر فرد از شرایط است. پرخاشگری هنگامیکه هدف نزدیک است و در راه پیشرفت فرد به سوی آن مانعی ایجاد می شود افزایش می یابد. همچنین در صورتی که مانع ایجاد شده غیر منتظره باشد باز هم ناکامی افزایش می یابد و به دنبال آن حس پرخاشگری هم بیشتر می شود.

در روان­شناسی اجتماعی برای پرخاشگری تعریفی مشخص به کار می­رود. بر اساس این تعریف، پرخاشگری شامل هرگونه رفتاری است که به قصد رساندن آسیبِ روانی یا جسمی به فرد دیگر یا یک شیئ انجام می­شود. در این تعریف بر قصد آسیب رساندن تأکید شده است و نیز بر این که پرخاشگری الزاماً موجب آسیب جسمی نمی­شود ( مانند برخوردهای فیزیکی مردم با یکدیگر و حاکمیت با مردم)‌ ، بلکه ممکن است باعث آسیب روانی فرد بشود (مانند گفتمان های تحقیر آمیز مردم با یکدیگر و یا نادیده گرفتن مردم توسط حاکمیت)‌

برای شناخت و درک  بهتر پرخاشگری می توان این پدیده را به چند گروه دسته بندی کرد. چرا که پرخاشگری و ابراز خشم تنها در چهارچوب های ملموس و قابل مشاهده تعریف نمی شود و آشنایی با انواع مختلف پرخاشگری ما را در ریشه یابی و سپس جلوگیری از گسترش این گونه واکنش ها یاری می کند. 

نوعی از پرخاشگری که به آن پرخاشگری خصمانه (hostile aggression) گفته می­شود ناشی از عواطف و احساسات منفی خاص مانند خشم یا تنفر است و هدف اصلی آن آسیب رساندن به یک فرد یا شیئ است (مثل وقتی که کسی از حرف فردی دیگر خشمگین می­شود و به صورت او سیلی می­زند). این نوع خشونت را می توان در قالب خشونت های خانوادگی و یا آسیب رساندن جسمی و روحی از طریق اعمال خشونت بین همسران مشاهده کرد. 

در پرخاشگری ابزاری (instrumental aggression) پرخاشگری ابزاری است برای رسیدن به یک هدف خاص (مثل وقتی که فردی سعی می­کند رقیب را به شکلی از صحنه حذف کند تا خود جای او را بگیرد). این نوع پرخاشگری در نهادهای کوچکتر جامعه همانند مدرسه و محل کار بیشتر مشاهده می شود. متاسفانه در جامعه ما دیدگاه  حذف دیگران برای استحکام جایگاه فردی و یا گروهی همواره حکمفرما بوده است و این نوع پرخاشگری ابزاری در چهارچوب های حاکمیت هم مشاهده می شود. بنابراین این نوع پرخاشگری  در ابعاد گسترده تر در منابع قدرت در جامعه دیده می شود و در پی آن در گروه های اجتماعی کوچکتر نیز نفوذ می کند. 

گاهی پرخاشگری منجر به آسیب فیزیکی فرد نمی­شود، بلکه با روش­هایی دیگر مانند تهمت زدن و شایعه ساختن، ترور شخصیت، آسیب به اموال شخص یا جلوگیری از پیش­رفت او خود را نشان می­دهد. به این شکل از پرخاشگری پرخاشگری نمادین (symbolic aggression) گفته می­شود. این نوع پرخاشگری ما بین گروه ها و حزب های سیاسی با دیدگاه های متفاوت در ایران و حتی در خارج از کشور نیز مشهود است. 

در مواردی خاص، جامعه پرخاشگری را مجاز یا حتا لازم می­شمارد (مثلاً در رفتار سربازان در حین مأموریت جنگی، یا وقتی که شخص برای دفاع از خود به خشونت دست می­زند). به این شکل از پرخاشگری پرخاشگری مجاز (sanctioned aggression) گفته می­شود. با توجه به قوانینی که منابع قدرت در جامعه با در نطر گرفتن منافع فردی و گروهی خویش تصویب می کنند در کشور ایران نمی توان این نوع پرخاشگری را الزاما پرخاشگری مجاز به معنی درست کلمه نامید چرا که حتی نیرو های امنیتی که وظیفه برقذراری امنیت در جامعه را به عهده دارند نیز گاها بدون دریافت تهدیدی جدی از سوی مردم باز هم دست به اعمال خشونت می زنند پدیده ای که ما در تظاهرات مسالمت آمیز سال ۸۸ شاهد آن بودیم. 

و بالاخره، گاهی پرخاشگری به شکل فعالانه اِعمال نمی­شود، بلکه فرد با روش­های منفعلانه مانند کارشکنی، اهمال­کاری ، و امثال آن مانع انجام کاری که مورد نظر فردی است می­شود که به آن پرخاشگری منفعلانه (passive aggression) می­گوییم.  پرخاشگری منفعلانه به معنای آن است که نیرو و مجالی برای ابراز آشکار احساسات نیست و فرد برای برزو خشم خود به شیوه های منفعلانه روی می آورد. این نوع پرخاشگری در بسیاری مواقع از طریق روشهای گفتاری و غیر مستقیم نیز اعمال می شود. 

متاسفانه تمامی انواع پرخاشگری ها در جامعه ما رو به گسترش است و به همان اندازه زمینه مدارا و آستانه تحمل مردم رو به کاهش. در بسیاری موارد افراد حتی توان مدارا با کسانی که با خود همراه و هم مسیر هستند را هم ندارند و ریشه بسیاری از این پرخاشگری ها را می توان در کانسپت سرخوردگی و یا خشم پنهان در درون مردم تعریف کرد. مردمی که به صورت سالم و سازنده قدرت مقابله با خشم خود را ندارند معمولا آن را در قالب پرخاشگری در انواع ذکر شده اعمال می کنند. شناخت انواع متفاوت پرخاشگری سبب بالا بردن آگاهی در افراد و به رسمیت شناختن آنچه به صورت علنی و بارز پرخاشگری شناخته نشده بود می شود و اولین گام به سوی راه کار های مقابله با این پدیده محسوب می شود.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large