Skyscraper large

مردم سالاری و تصمیم جمعى

Shariati 2 (ghalamro-e-saadi) حسن سلامی hassan salami

حسن سلامی

دریک نظام مردم سالار تمام تصمیم سازی ها و تصمیم گیری ها، جمعی  و شورایی است. (دکتر حسن روحانی، ایسنا، پنجم بهمن ١٣٩١)

 از دیدگاه گروهی از روشنفکران دینی ایران مانند دکتر علی شریعتی، مهندس مهدی بازرگان و سید محمود طالقانی، مفاهیم شورا، حرّیت (آزادی)، عدالت و مساوات، بیعت، امر به معروف و نهی از منکر، حاکمیت انسان بر سرنوشت خویش، حاکمیت ملت و مردم سالاری از مفاهیم بنیادین اندیشه ی سیاسی تشیّع است.

به باور آنان، شورا و مردم سالاری (دموکراسی) در مبانی اخلاقی و عقلانی ، مشترک اند. یعنی شورایی و جمعی عمل کردن و دموکرات بودن یک وظیفه ی اخلاقی و نیز عقلانی است.

هم در نظام شورا و هم در نظام مردم سالار، حق حاکمیت مردم پذیرفته شده و آن ها حق دارند در تعیین سرنوشت و گزینش و عزل حاکمان و مسوولان و اتخاذ تصمیمات سرنوشت ساز، دخالت و مشارکت داشته باشند.

هم در شورا و هم دموکراسی، حمایت از حقوق انسان و حقوق شهروندی به ویژه آزادی هایش واجب شمرده می شود و حقوق اساسی افراد و اقلیت ها، عنصر مشترک این دو به حساب می آید. یکی از این حقوق، برخورداری افراد از انواع آزادی ها (آزادی در چارچوب قوانین مشروع و عقلانی) و برابری در برابر قانون است.

هم شورا و هم مردم سالاری (دموکراسی) حوزه ها و قلمروهایی را برای اجتهاد و قانونگذاری در نظر گرفته اند که در آن حوزه ها می توان با تامل و بهره گیری از تجارب و اندیشه ی دیگر جوامع، به وضع قانون و استنباط حکم، پرداخت.

افزون بر این، دو قاعده ی مهم رای اکثریت و نمایندگی، در هر دو الگو و نظام شورا و دموکراسی پذیرفته شده است و این دو قاعده، ارتباط سیاست حاکمان با سیاست جامعه یا رفتار سیاسی مردم را توضیح می دهند و تبیین می کنند.

در هر دو مفهوم و الگوی شورا و مردم سالاری (دموکراسی)، بنای رابطه ی شهروندان با جامعه و طبیعت، بر ” اصالت عمل و اختیار و عقل انسان” گذاشته شده است.

روشنفکران دینی با استناد به آیات، احادیث، تاریخ و سنت های اسلامی و شیعی کوشیده اند که نشان دهند اساس مدنیّت و مشروطیت و دموکراسی (مردم سالاری) در معنای عام آن، مبتنی بر حقایق، هنجارها (ارزش ها) و مفاهیم اسلامی به ویژه مفهوم شورا است.

از نگاه آنان، شورا می تواند زیرمجموعه ی مردم سالاری باشد یا برعکس، زیرا هر دو در چارچوب “کوشش برای ایجاد تعادل میان دنیا و آخرت مردم و شهروندان یک جامعه” از جمله جوامع اسلامی قرار می گیرند.

دکتر علی شریعتی، مهندس مهدی بازرگان و سید محمود طالقانی به عنوان مهم ترین نمایندگان روشنفکری دینی در ایران، اصول و مبانی مردم سالاری (دموکراسی) و جمهوریت را با روح اسلام و مفاهیم اساسی آن مانند شورا، سازگار می دانند و تشکیل حکومت جمهوری را در همه ی کشورهای اسلامی ضروری می شمارند.

آنان روح جمهوری و شورا را در جهت ِ توجه بیشتر به مردم و اهمیت دادن به نظر جمع و تکیه بر “عقل یا خرد جمعی” می دانند.

این دسته از روشنفکران، نسبت به جمهوری های غربی و دموکراسی های موجود انتقاداتی دارند و خواهان توجه بیشتر به “معنویت” هستند و اصرار دارند که در حکومت های جمهوری در کشورهای مسلمان، اصول احکام اسلام و قرآن هم اجرا شود یا حداقل قوانینی برخلاف آن ها تصویب و اجرا نگردد. به همین دلیل راهکارهایی پیشنهاد می کنند که نظارت کارشناسان دینی بر روند قانونگذاری از جمله ی آن ها است.

 


  • وبلاگ نویسنده
این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large