Skyscraper large

رشید اسماعیلى و رشد جامعه مدنى

df98g7d465df

فاریا بارلاس

با کمال تاثر خبردار شدیم که رشید اسماعیلی فعال سیاسی  و عضو شورای سیاست گذاری سازمان دانش آموختگان ایران (ادوار تحکیم وحدت) در کمال ناباوری دوستان و نزدیکان وی درگذشت. رشید اسماعیلی را علاوه بر نزدیکانش بسیاری از طریق فضای مجازی می شناختند و مقالات و نوشته های وی از طریق سایت های متعدد قابل دسترس بود.

بیشتر متون نوشته های وی بر رسیدن به جامعه مدنی با روش های اصلاحی و مسالمت آمیز متمرکز بود. یکی از دلایل عمده ای که سبب شد بسیاری، از جمله خود من با او آشنایی بیشتری پیدا کنیم دغدغه های بنیادی اش نه تنها در عرصه سیاست بلکه در عرصه های اجتماعی و مدنی بود که  مانند بسیاری از ما با پایان یافتن مقاله اش خاتمه پیدا نمی کرد. او با تمام محدودیت های مرتبط به فضای امنیتی داخل کشور و با مشکلات متعدد اینترنتی باز هم حضور فعالی در فضای مجازی در راستای به وجود آوردن فضای بحث و گفتمان داشت و معتقد بود ؛ بدون وجود یک گفتگوی فراگیر بین جریانات مختلف فکری نمی توان به هیچ راه حل مشترکی برای مشکلات جامعه رسید. “بدون گفتگو تفاهمی حاصل نمی شود و دشمنی ها بر مبنای همان روابط مرید و مرادی و در قالب رقابت بین روشنفکران چپ و راست و میانه پایدار می ماند دشمنی هایی که گاه بیش از آنکه فکری و تئوریک باشند خصلتی و ناشی از حسادتند “.

گفتمان و بحث های او با دیگران در فضای مجازی برجستگی خاصی نسبت به بسیاری از گفتمان های فعالان سیاسی و مدنی داشت و مهمترین آن ملایمت و توانایی وی برای شنیدن نظرها و عقاید دیگران بود حتی زمانی که این نظرات با دیدگاه های وی مغایرت پیدا می کرد.

به بیان ساده تر رشید اسماعیلی بر آنچه در مقاله هایش در باب گفتمان سازنده در عرصه سیاست می نوشت باور داشت و در برخوردهای شخصی خویش با دیگران هم این دیدگاه سازنده خود را اعمال می کرد. در واقع هنگامیکه از رسیدن به جامعه سالم و مدنی صحبت می کنیم یکی از مهمترین عناصر آن آموزش گفتمان های سازنده و به کار گیری این آموزش از طریق تک تک اعضای جامعه  است. موضوعی که بسیاری از ما از آن آگاهی داریم و در مقالات و نوشته هایمان بر آن تاکید می کنیم ولی شاید کمتر کسی با دقت و جدیت رشید در به کار گیری آنچه می نویسد مصر بود و هست .

بسیاری از دانسته های ما در رابطه با فعالیت سالم سیاسی و یا نزدیک شدن به جامعه ای مدنی از طریق تمرین این گونه رفتارهای سازنده و به دور از حب و کینه گسترش می یابد و به سایر اعضای جامعه آموزش داده و فراگیر می شود و رشید به این مهم کاملا آگاه بود و اصول گفتمان سازنده و انعطاف  به نقد صحیح را در بحث های خویش در فضای مجازی رعایت می کرد و الگوی صحیحی برای  به کارگیری دیالوگ های دو و یا حتی چند نفره در کمال آرامش و صداقت محسوب می شد.

وی تساهل و عقلانیتی که در تمامی نوشته هایش بارز بود را در عمل نشان می داد و به تمامی باورهایش در کانتکست رفتاری پایبند بود. امثال رشید اسماعیلی سرمایه های اجتماعی هستند که نوشته و کردارشان با هم در تناقض نیستند و ملایمت و اصرارشان برای پذیرفتن یکدیگر و شیوه مدارا و تعامل در گفتمانشان می تواند الگوی مناسبی برای تمامی آنان که دغدغه جامعه ای دموکرات و مدنی را دارند باشد.

او در هر شرایطی از امید سخن می گفت و ضرورت زدودن بذر ناامیدی در بین مردم را درک می کرد.  حتی در آخرین نوشته های خویش هم در عین واقع نگری به شرایط باز هم از مبارزه با یاس و ناامیدی می گفت : 

آری در شرایط کنونی نمی‌توان انتظار زیادی داشت، قبول دارم که اوضاع خوبی نیست. اما در همین وضع خراب هم دست کم یک کار از ما ساخته است: حال که دوستانمان اینگونه در زندان مقاومت می‌کنند ما هم روحیه‌ی امید و مقاومت را در سطح جامعه بگسترانیم ودستکم با این یأس حاکم مبارزه کنیم. ملت نا‌امید به هیچ جایی نمی‌رسد؛ نا‌امیدی آغاز سقوط است. برای اینکه از فرصتهای احتمالی بتوانیم استفاده کنیم “باید” امیدوار باشیم. نا‌امیدی ما خیانت است به مقاومت دوستانمان  

او وظیفه اجتماعی خویش را می شناخت و تنها به این شناختن اکتفا نمی کرد و بر انجام آن اصرار می ورزید. در شرایطی که بسیاری از عزیزان به خصوص در داخل کشور آینده مبهم و غیر شفافی را برای جامعه ایران پیش رو داشتند رشید از روزهای بهتر صحبت می کرد چرا که میدانست ناامیدی به انفعال جمعی ختم می شود و خطر سرخوردگی اجتماعی که ما امروزه با آن دست و پنجه نرم می کنیم  را به درستی جدی می پنداشت و هرگز اجازه نداد مشکلات و شرایط دشواری را که با آن رو به رو بود نوشته ها و مقالات او را تحت تاثیر قرار دهد چرا که به همان اندازه وظیفه اجتماعی و سیاسی خود را به جد دنبال می کرد.

درگذشت رشید اسماعیلی برای دوستان و نزدیکان و حتی دوستان مجازی او بسیار دردناک بود و فقدانش برای همه غمگینانه محسوس است ولی بیش از آن جامعه مدنی ایران فردی را از دست داد که دغدغه هایش برای رسیدن به جامعه ای سالم و دموکرات در تمامی نوشته ها و رفتارهای اجتماعی و فردی وی مشهود بود کسی که به دشواری می توان برایش جایگزینی یافت.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large