Skyscraper large

اهداف و کارکرد جنبش ضد تحریم در گفتگو با رضا علیجانی

897zerzerzr

مژگان مدرس علوم

با شدت گرفتن و تصویب دور جدید تحریم ها علیه ایران برخی از نهادهای غیردولتی در داخل ایران در اعتراض به تبعات تحریم ها بر روی حقوق شهروندان ایرانی کمپین “ضد” تحریم راه اندازی کردند.

تحریم های اعمال شده چند سال گذشته عامل اصلی بسیاری از مشکلات معیشتی و دارویی مردم ایران است که تاثیرات منفی آن کاملا بر زندگی مردم مشهود است.

در همین ارتباط، کنشگران ملی- مذهبی خارج از کشور نیز با صدور بیانیه ای به حمایت از صدای “جنبش ضد تحریم” در داخل کشور پرداختند. محور اصلی این بیانیه سمت گیری برای حل مشکل تحریم ها در بستری از شفافیت و تعامل و اعتماد سازی متقابل، منزوی کردن جریان های افراطی در هر دو سو و نجات مردم ایران از فشارهای روزافزون ناشی از سیاست ها و جدال هایی است که خود نقشی در آن ندارند.

رضا علیجانی، نویسنده و فعال ملی ـ مذهبی در گفتگو با “راه دیگر” از پیامدهای ناگوار تحریم ها بر زندگی مردم سخن گفته و تاکید می کند: “اولین پیامد تحریم ها تحت تاثیر قرار دادن زندگی روزمره مردم است. بر همین اساس انگیزه اولیه برخورد مسئولانه با وضعیتی است که مردم ایران خودشان در بوجود آوردن آن نقشی نداشتند. عواقب تحریم ها در حوزه های مختلف زندگی مردم بویژه توقف تولید و بیکاری ناشی از آن و پیامدهای بعدی خود را بوضوح نشان داده و محسوس ترین این مشکلات در بخش دارو و دیگر ابعاد زندگی مردم جلوه پیدا کرده است. پیش از هر چیز در ابتدا باید به این پرسش پاسخ داد که چرا این تحریم ها بوجود آمده است و از اینجاست که به مسئله و چالش هسته ای می رسیم. بعبارت دیگر پرداختن به مسئله تحریم ها بدون توجه به ریشه های آن برخوردی احساسی و سطحی خواهد بود.”

وی خاطرنشان می کند: “از همین رو، کنشگران بیانیه ای مبنی بر اینکه مردم باید از تنبیه دوگانه تحریم ها نجات پیدا کنند صادر کردند. البته جا دارد این نکته را هم یادآور شوم که نیروهای ملی ـ مذهبی بیانیه ای را هم در هشتم آذر سال ۸۶ تحت عنوان بیانیه “ندای صلح و آزادی” دادند. در آن بیانیه تحلیل کردند که مسئله هسته ای دستاویزی برای راست ماجراجو و منازعه طلب ایران و راست سلطه طلبه جهانی شده است. غربی ها بدنبال امنیت انرژی و سرمایه هستند و حکومت ایران هم بدنبال کسب و تضمین امنیت برای بقاء حکومت خود است. در آن بیانیه از این موضوع حمایت شد که ایران پیشنهاد البرادعی برای فریز متقابل را بپذیرد و طرف غربی هم تسلیم حقوق ایران که مطابق با قوانین بین المللی از آن برخوردار است شود. در پایان بیانیه هم درخواست برگزاری انتخابات آزاد شده بود تا اراده مردم حاکم شود، ضمن اینکه به طور تحلیلی به ریشه های پیدایش بحث هسته ای از زمان شاه تا دوران کنونی در ایران پرداخته شده بود. ارزیابی نهایی آن هم این بود که اساسا این پروژه برای ایران اقتصادی نیست، با توجه به این مطلب که منازعه هسته ای بر سر غنی سازی اورانیوم در داخل کشور است نه انرژی هسته ای که حق مسلم مردم ایران تلقی می شود.”

 رضا علیجانی با تاکید براین موضوع که انرژی هسته ای حق مردم است تصریح می کند: “در این زمینه دو فریب کاری صورت می گرفت: یکی در داخل از سوی حاکمیت ایران و دیگری در فضای بین المللی توسط قدرت های جهانی. در داخل به گونه ای جلوه داده می شد که جهان نمی خواهد ایران انرژی هسته ای داشته باشد در حالیکه بحث انرژی هسته ای نیست بلکه بحث بر سر غنی سازی اورانیوم در داخل ایران است. در بیانیه کاملا تشریح شده که ایران اساسا معادن اورنیوم بسیار کمی دارد که حتی استخراج همه آنها کفاف نخواهد داد و ایران باید آن را از قدرت های جهانی تهیه کند و تسلیم مکانیسم آنها شود. در فضای بین المللی هم بر روی توان هسته ای ایران اغراق می شد و اینکه ایران در آستانه ساختن بمب اتمی است، در حالیکه خود منابع آمریکایی و اسرائیلی این موضوع را در بحث های کارشناسی رد می کردند. در هر حال مسئله هسته ای امری است که باید با تعامل بین ایران و کشورهای غربی به اتمام برسد همانطور که در بیانیه اخیر هم آمده است که با روی کار آمدن دولت آقای روحانی و امیدی که به شفاف سازی بیشتر و اعتمادسازی متقابل است ایران می تواند قدمهایی را بردارد و از طرف کشورهای غربی هم پیشنهاد شده است که در مقابل این قدمها کارشکنی نکنند.”

این پژوهشگر ملی ـ مذهبی در ادامه می افزاید: “مسئله هسته ای و تحریم ها ابعاد دیگری هم دارد. یک بعد مهم آن این است که تناسب جرم مجازات وجود ندارد یعنی اگر اشکال و ایرادی در برخوردهای ایران در رابطه با ماجرای هسته ای وجود دارد این دولت ایران است که آن را انجام می دهد (علی رغم اینکه اغراق هم صورت می گیرد) اما در مقابل مردم ایران تنبیه می شوند. از سوی دیگر، حجم تحریم ها روز بروز هم به آن اضافه می شود و علاوه بر قطعنامه های سازمان ملل، تحریم های یکجانبه آمریکا و اتحادیه اروپا بصورت مستقل اعمال می گردد که در جهان بی سابقه بوده است تنها مردم ایران را نشانه گرفته است. تجربه هم نشان داده است این نوع تحریم های اقتصادی تاثیر چندانی در رفتار حکومت ها اقتدارگرا نداشته است همانگونه در مورد حکومت صدام در عراق شاهد بودیم. بنابراین، با وجود تبلیغاتی که در غرب صورت می گیرد که این تحریم ها در رفتار دولت ها تاثیر می گذارد اما تاکنون هیچ تغییر رفتار محسوس و جدی در مقابل مسائل هسته ای دیده نشده است. از سوی دیگر، این تحریم ها هوشمندانه است به نوعی که برخی از مسائل را به نفع برخی از کشورها که مراودات ویژه ای با ایران دارند تبصره زده است و فروش نفت را نیز توسط ایران آزاد گذاشته است اما بازگرداندن درآمدها به ایران را دشوار کرده است.بدین ترتیب، تحریم ها اساسا سران ایران و مسئولان سیاسی تصمیم گیرنده در مورد مسائل هسته ای را نمی تواند مورد هدف قرار دهد بلکه ملت ایران را هدف قرار داده است.”

علیجانی سپس با اشاره به تلاش نهادهای مدنی بعد از پیروزی روحانی بیان می کند: “در چنین وضعیتی با توجه به آمدن آقای روحانی عده ای از دلسوزان مستقل و اساتید دانشگاه و زندانیان سیاسی پیش قدم شده اند. و با توجه به چشم اندازی هایی که برای تغییر سیاست ایران در مورد مسائل هسته ای که مورد انتقاد جناح های مختلف حتی جناح های راست درون حکومت وجود دارد مقدمات و بستری آماده شده تا توپ به زمین کشورهای غربی انداخته شود و لابی های آن کشورها که ضد ایران هستند تضعیف شوند و فرج و گشایشی برای مردم ایران حاصل شود.”

وی تاکید می کند که صدای “جنبش ضد تحریم” باید از درون نهادهای و جامعه مدنی ایران بیرون بیاید درغیراینصورت اگر صرفا این صدا تنها از سوی نیروهای سیاسی که در قدرت و یا در حاشیه قدرت هستند و سابقه دولتمردی در ایران دارند انعکاس پیدا کند در افکار عمومی خیلی جدی گرفته نخواهد شد. علیجانی یادآور می شود: “من به تجربه شورای ملی صلح که خانم شیرین عبادی در کانون مدافعان حقوق بشر درست کرد اشاره می کنم. در این شورا نیروهای مختلف سیاسی از آقای انتظام تا آقای عمویی گرفته و همچنین نیروهای ملی ـ مذهبی و اصلاح طلبان و شخصیت های صنفی و مدنی شرکت داشتند. صدای خانم عبادی و این مجموعه از دوستان که بیان کردند که نباید به ایران حمله شود زیرا این حمله دموکراسی در ایران را تخریب کرده و مردم را تنبیه خواهد کرد؛ در جهان انعکاس و تاثیر داشت. در رابطه با جنبش ضد تحریم هم آقای روحانی وعده داده اند که به انجمن های صنفی نیروی بیشتری خواهند داد و نیروهای مدنی تقویت خواهد شد. زمانیکه نهادهای مدنی که از سوی معلمان، مهندسان، دانشجویان، زنان، پزشکان و غیره ـ که اکثرا چوب خورده های قدرت سیاسی در ایران هستند و منافعی در راس قدرت ندارند ـ تشکیل شود و اوباما را خطاب قرار دهند که مردم ایران را تحریم نکند صدایشان بهتر شنیده خواهد شد.”

این پژوهشگر با ابراز تاسف از اختلافات در فضای سیاسی در خصوص جنبش ضد تحریم اظهار داشت: “خود جنبش ضد تحریم به یک موضوع مورد اختلاف در فضای سیاسی بویژه در خارج کشور تبدیل شده است که متاسفانه این جنبش دستاویزی برای حل اختلافات سیاسی، ایدئولوژیک و استراتژیک برخی جریانات با یگدیگر شده است که باید از این فضا بیرون بیاید و بر اساس حفظ منافع ملی و احساس مسئولیت این جنبش فعالیت کند. یکجانبه گری هم درست نیست، چه کسانی که تنها حکومت ایران را خطاب قرار می دهند و چه کسانیکه کشورهای غربی و آقای اوباما را خطاب قرار می دهند. اگر این صدا همه جناح ها را مورد خطاب قرار دهد (که در اکثر بیانیه هایی که از داخل صادر می شود به این مسئله توجه  دارند) موفق تر خواهد بود. بنظر هم می رسد که یکی از وظایف نیروهای داخل و خارج کشور این است که این صدا را بلند کنند و از آقای روحانی بخواهند به وعده های انتخاباتی که داده است عمل کند. در خارج از کشور هم نیروهای ملی و وطن دوست به نیروهای میان افکار و نیروهای میانه رو دولت های غربی فشار بیاورند تا این مسئله به نفع صلح جهانی بعنوان بازی برد ـ برد تمام شود؛ در غیر اینصورت نیروهای افراطی در داخل ایران و نیروهای افراطی در کشورهای غربی می توانند صلح را در منطقه و جهان بخطر بیاندازند و همچنین مردم ایران تحت فشار قرار گیرند و روند دموکراتیزاسیون در ایران را دچار اختلال و تاخیر می کند.”

علیجانی در پایان افزود: “همانگونه که دوستان در بیانیه خود هم اشاره کرده اند باید در ایران یک صدا شنیده شود و این هم نیاز به پایبندی و پایداری آقای روحانی بر رای مردم و مطالبات آنها دارد. آنها قدرتمندان ایران را هم مورد خطاب قرار داده اند  که برای حفظ منافع کشور و حتی منافع خودشان آقای روحانی را تقویت کنند. زیرا تنها یک رئیس جمهور قوی و قدرتمند که افکار عمومی داخل کشور و نهادهای مدنی و جناح های مختلف سیاسی علی رغم اختلافات سیاسی در پشت او باشد می تواند مذاکرات قدرتمندی را شکل دهد. و با تدبیر و برخورد دیپلماتیک مبتنی بر مناقع ملی و بر اساس یک بازی برد ـ برد و بدور از هیجانات و برخوردهای ماجراجویانه و شعارهای گزافه بدون پشتوانه ملی این مشکل را به نفع مردم ایران و صلح منطقه و جهان حل کند.”      

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large