Skyscraper large
دکتر هرمیداس باوند در گفتگو با "راه دیگر"

حل مشکلات با آمریکا بر پایه منافع متقابل ممکن است

85tg78ert

عکس از ایسنا

مژگان مدرس علوم

با نزدیک شدن به مراسم تحلیف حسن روحانی، عباس عراقچی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد که برای این مراسم از مقامات تمامی کشورها به جز آمریکا و اسرائیل دعوت به عمل آمده است.

در همین زمینه، سید محمد یثربی، مدیر کل تشریفات مجلس شورای اسلامی خبر از قطعی بودن حضور ۱۰ رئیس جمهور و سه نخست وزیر، پنج رئیس مجلس و شش وزیر خارجه در مراسم تحلیف داده است.

این اولین گام برای بهبود روابط  ایران با کشورهای دنیا پس از پیروزی حسن روحانی است که می تواند پس از سه دهه درهای جهان را دوباره بر روی ایران بازکند. گامی که در صورت هدفمند بودن و عملی شدن پیش شرطی برای مذاکرات آتی ایران با کشورهای غربی خواهد بود.

به همین مناسبت “راه دیگر” با دکتر داوود هرمیداس باوند، استاد دانشگاه و دیپلمات باتجربه کشورمان درباره چشم انداز سیاست خارجی دولت حسن روحانی به گفتگو پرداخته که متن آن در پی می آید:

دکتر باوند! این نخستین بار در تاریخ سی و سه ساله جمهوری اسلامی است که از سران کشورهای غربی برای شرکت در یک مراسم سیاسی دعوت بعمل می آید. به نظر شما این اقدام چه تاثیری می تواند در بهبود روابط ایران و با کشورهای دنیا داشته باشد؟

در مجموع فرآیند انتخاباتی که صورت گرفت و حدود هیجده و نوزده میلیون نفر از مردم بر اساس نظراتی که در مورد تنش زدایی و گفت وگوی برای حل مسائل موجود ارائه شد، رای دادند. خواست مردم بر این بود که برای خروج از بن بست ها و تنگناهایی که جامعه در عرصه های مختلف بخصوص در حوزه اقتصادی مواجه شده است، باید یک دیالوگ سازنده در پیش گرفته شود. آقای روحانی هم در سخنان خود وعده دادند که این رویه را پیروی خواهند کرد. با توجه به این مسئله، یک تغییر نسبی در نگرش ها بخصوص بر اساس آراء مردم ایجاد شده است و تا حدودی هم یک انتظار مثبت از سوی برخی مقامات کشورهای خارجی بوجود آمده است. اما باید توجه داشت که در این مراسم آیا فقط سفرای کشورها حضور پیدا خواهند کرد یا در حد وزیر و رئیس جمهور. اگر استقبال کلی در سطح بالا صورت بگیرد دال بر این است که تغییر فضای سیاسی درخور توجه بوده است. معذالک حضور مقامات کشورهای خارجی در مراسم تحلیف آقای روحانی می تواند منجر به صورت گرفتن مذاکراتی در حاشیه مراسم شود. بخصوص با کشورهایی که روابط با آنها تیره است، اگر فرصت گفت وگویی در حاشیه صورت بگیرد می تواند پیامدهای قابل توجهی داشته باشد و روزنه هایی را برای دیالوگ های بعدی باز کند.

چه متغیرهایی می تواند در پیشرفت های دیپلماتیک تاثیرگذار باشد؟

یک فرآیند مطلوب به عوامل متعددی بستگی دارد. برای مثال آنچه که بعنوان برگزاری اجلاس غیرمتعهد ها تشکیل شد شاید آنچنان که انتظار می رفت به نتایج مورد نظر منتهی نشد. اما در مراسمی که در پیش است و تا حدودی که از نهاد رهگشای مشکلات روز باشد و روزنه های جدیدی را ایجاد کند، می تواند الگوییبرای آینده باشد که از این رویدادها برای رفع برخی از معضلاتی که در تعاملات بین المللی بخصوص منطقه وجود دارد، استفاده سیاسی بعمل آورند.

آقای دکتر! حدود بیش از سه دهه روابط تیره بین ایران و آمریکا حاکم هست و دو کشور از فرصت هایی هم که بوجود آمد نتوانستند استفاده مناسبی ببرند. پس از پیروزی آقای روحانی این گمان زنی وجود داشت که تغییر فضای سیاسی ایران منجر به تغییر استراتژی سیاسی و دیپلماتیک دو کشور شود بطوریکه دیدیم صد و هیجده تن از نمایندگان کنگره در نامه ای به اوباما خواستار استفاده از این فرصت برای خروج از بحران های دو کشور شدند، اما در این مراسم از آمریکا دعوت نشده است علت چیست؟

این یک واقعیتی است که ما تا زمانیکه مسائل و مشکلات خود را با آمریکا بر اساس منافع متقابل حل و فصل نکنیم، کماکان با همین معضلات و مشکلات در عرصه های مختلف روبرو هستیم. همینطور می دانیم که حتی در پشت مذاکره با۱+۵ نظرات آمریکا مورد ملاحظه قرار می گیرد. بنابراین، برای هر دو کشور فرصتی پیش آمده که امکان مذاکرات دو جانبه بر اساس منافع متقابل صورت بگیرد و بدون تردید فرصتی برای خروج از تنگناهای هست که با آن روبرو هستیم. اگر از حضور برخی از نمایندگان کشورهایی که در تعاملات و روابطی که ایران در خصوص تکنولوژی و مسائل هسته ای با آنها دارد و نمایندگان کشورهای اروپایی بویژه برخی از اعضای۱+۵ بغیر از آمریکا استفاده شود و مذاکراتی صورت بگیرد و به تفاهماتی هرچند نسبی و حاشیه ای هم منجر شود، خود زمینه ساز مذاکرات آتی خواهد بود و فرصت بهینه ای است که باید از آن بهره برد. متاسفانه فرصتهایی پیش آمد که همسویی نسبی هم برای حل مشکلات بدنبال داشت اما هر دو کشور از آن استفاده نکردند.

اگر با این تحلیل موافق باشیم که انگلستان نماینده آمریکا در اتحادیه اروپا هست احیای رابطه با انگلستان چه تاثیری بر جایگاه ایران در عرصه بین الملل و چهمنافعی برای کشورمان بهمراه خواهد داشت؟

بطورکلی بهبود روابط و تعاملات سازنده در دنیای امروز در هر حال نافع برای کشورها است و نبود گفتگوهای سازنده و تعاملات مثبت دال بر نوعی نابسامانی و نارسایی در سیاست خارجی است. در هر حال رویدادها و اتفاقاتی منجر به افول روابط انگلستان و ایران شده است، اما برقراری روابط جدید به سود دو کشور است و بازتاب حاشیه ای مثبت خود را در روال دولتهایی دیگری که در این راستا با ایران مشکلاتی دارند خواهد داشت. بنابراین، اگر گامی در این راه برداشته شود پیامدهای مثبتی برای حل مشکلاتی که کشورهای دیگر که کم و بیش همسو و در همین راستا با ایران مشکل دارند خواهد داشت.

حال اگر دولت آقای روحانی نتواند از طریق همین فرصت ها و راه حل های دیپلماتیک مشکلات خود را با آمریکا حل کند و تحریم ها هم نتواند تغییری دررویکرد سیاست های دولتمردان ایران ایجاد کند تا چه حد احتمال اجرای گزینه نظامی علیه ایران می رود؟

بدون تردید آقای روحانی مشکلات و محدودیت پیچیده ای دارند، زیرا در سطح هیئت حاکم ایران یک استراتژی واحدی وجود ندارد و بیشتر برخوردها، جناحی است. تحریم های پی در پی (هم تحریم های شورای امنیت و هم تحریم های دو جانبه مضاعف) که جامعه با آن روبرو است ابعاد گسترده تری را دارد. اگر مذاکراتی که در پیش است موفقیت و نتیجه ای بهمراه نداشته باشد و پیامد هر مذاکره بی نتیجه منجر به افزایش تحریم های بیشتر شود فرصتی از دست رفته خواهد بود. بنابراین، مجموعه تحریم ها اگر نتواند به نتایج مورد نظر اعمال کنندگان منتهی شود که بسیار هم نگران کننده است در یک احتمال بعید توسل به یک استراتژی سخت افزاری ممکن خواهد بود. همانطور که خودشان هم بارها گفته اند این گزینه بر روی میز هست. اما با توجه به تمام تجارب تلخی که استفاده سخت افزاری در مورد افغانستان و عراق و حتی امروز سوریه داشته و پیامدهای بسیار زیانباری حتی برای کشورهایی که دست به استراتژی سخت افزاری می زنند خواهد داشت باید به راه حل های دیپلماتیک رسید. بنابراین، با توجه به اینکه این گزینه روی میز است و تحریم ها هم آن فرآیندی که آنها در طلبشان هستند را ندهد به ظن غالب ممکن است متوسل به استراتژی سخت افزاری شوند که پیامدهای بسیار نگران کننده ای برای ایران و منطقه خواهد داشت.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large