Skyscraper large

خودکشی؛ معضل فردی یا اجتماعی

x6dfffff-فاریا بارلاس-faria barlas

فاریا بارلاس

جامعه ایران همواره باید مشکلات اجتماعی که مردم به صورت روزمره با آن مواجه هستند را بازنگری کند چرا که خطر فروپاشی اجتماعی همچنان جامعه ایران را تهدید می کند.   خشونت در لایه های گوناگون اجتماعی سیر سعودی داشته است. قابل به ذکر است که خشونت الزاما در قالب خشونت رفتاری برای همگان ملموس نیست و خشونت تنها در چهارچوب رفتارهای تهدید آمیز با دیگران تعریف نمی شود. خشونت پنهان و یا آنچه در روانشناسی به آن  passive aggression  می گویند   می تواند به اندازه خشونت رفتاری و یا فیزیکی مخرب باشد.  میتوان خشونت را در جامعه در سه گروه بازنگری کرد. خشونتی که از سوی حاکمیت بر روی مردم اعمال می شود. خشونتی که شهروندان جامعه بر یکدیگر اعمال می کنند و خشونتی که فرد بر خود اعمال می کند . متاسفانه هر سه نوع خشونت در جامعه ایران رو به گسترش است. حاکمیت با به وجود آوردن فضای رعب و وحشت و فشارهای روحی و روانی از یک سو و سرکوب و برخوردهای فیزیکی از سوی دیگر مردم جامعه را در معرض خشونت مدام قرار می دهد. اعضای جامعه نیز با روشهای پرخاشگری حتی هنگام رانندگی در خیابان و در برخی موارد با زورگیری های خیابانی و ضرب و شتم شهروندان دیگر نوع دوم خشونت را در سطح  جامعه به نمایش می گذارند. اعمال خشونت فرد بر خود را نیز می توان در غالب اعتیاد فحشا و خودکشی مشاهده کرد . در مورد پدیده ای مانند خودکشی مساله کمی پیچیده تر است. چرا که اقدام به خودکشی تنها خشونت علیه خود فرد محسوب نمی شود  و در بسیاری موارد می تواند خشونت بر دیگران نیز شناخته شود. 

 خودکشی به عنوان یک رفتار، مرگی است که به دست خود شخص انجام می گیرد و به گفته اشنادیمن، خودکشی عمل آگاهانه آسیب رساندن به خود است که می توان آن را یک ناراحتی چند بعدی در انسان نیازمندی دانست که برای مسأله تعیین شده، این عمل را بهترین راه حل تصور می کند. 

بر مبنای تعریف مرکز مطالعات انستیو ملی بهداشت روانی آمریکا، خودکشی تلاشی آگاهانه به منظور خاتمه دادن به زندگی شخصی است که شاید این تلاش به اقدام تبدیل شود یا فقط به شکل احساسی در فرد بماند. 

واژه «Suicide» برای نخستین بار در سال ۱۷۳۷ توسط دفونتن فرانسوی به کار برده شد و این اصطلاح ۲۵ سال بعد یعنی در سال ۱۷۶۲ توسط آکادمی علوم فرانسه پذیرفته شد و جزو لغات فرهنگستان آن کشور شد  

بیماری های ذهنی، اعتیاد و عوامل اجتماعی- اقتصادی، برخی از عوامل مرتبط با ریسک خودکشی هستند. با وجود عوامل بیرونی مانند حوادث ناگوار که خود محرک خودکشی اند نمی توان یک عامل را بطورمستقل برای ریسک خودکشی درنظرگرفت. موضوع خودکشی و اقدام به خودکشی در سالهای اخیر توجه زیادی را به خود معطوف کرده است. یکی از علل عمده ی آن افزایش قابل توجه آن در میان جوانان، خصوصا مردان بوده است 

افسردگی یک از شایعترین اختلالات روانی شناخته شده است که به طور فزاینده ای در جوامع گوناگون سراسر دنیا دیده می شود و اغلب یک عامل شتاب دهنده در خودکشی ها ست. افسردگی در بین مردم در ایران در حال گسترش است و شرایط نامطلوب اقتصادی و اجتماعی و حتی سیاسی در به وجود امدن حس سرخوردگی و افسردگی در اعضای جامعه تاثیر مستقیمی دارد و این علاوه بر مشکلاتی است که فرد در زندگی خانوادگی و شخصی خود تجربه می کند. مواجه شدن با عواملی این چنینی میتواند حس امید به آینده را مابین بسیاری کم رنگ کند.  

ناامیدی را می توان در قالب  انتظار آنکه شرایط مثبت اتفاق نخواهد افتاد یا اتفاق‎‌های بد رخ خواهد داد توضیح داد . در تعریف دقیق تر می توان گفت که  علامت اصلی کاهش انتظار وقوع پیشامدهای خوب خواهد بود نه پیش بینی اتفاق‌های بد.  افردی احساس شکست می کنند در حالی که امکان محدودی برای فرار از شرایط داشته باشد، بسیار آسیب پذیر میشوند. اما فاکتوری که چنین شرایطی را تبدیل به شرایط خودکشی میکند، عدم وجود هیچ گونه راهی برای فرار است: پیش بینی اینکه هیچ چیز در آینده عوض نخواهد شد. از مدت ها قبل ناامیدی را پل رابط افسردگی و خودکشی میدانسته اند. کارهای جدیدتر نشان میدهد، تفکر خشک، تفکر سیاه-سفید و ناتوانی در حل مسئله در ایجاد خودکشی نقش بازی میکنند. دیکسون ناامیدی را پل واسط ناتوانی در حل مسئله و فکر خودکشی میداند. سوء مصرف الکل با برخی اختلالات ذهنی مرتبط است و میزان خودکشی در الکلی¬ها بسیار بالاست  افسردگی در الکلی ها و کسانی که سوء مصرف الکل دارند بسیار زیاد است. قبلا بحث بر سر این بود که آیا کسانی که سوء مصرف الکل دارند کسانی هستند که دچار اختلال افسردگی ماژور هستند، و با این کار خود درمانی می کنند (در بعضی موارد درست است)، اما بررسی های اخیر نشان می دهد که مصرف بیش از اندازه و دائمی الکل خود سبب پیشرفت اختلال افسردگی در بسیاری از افرادی است که سوء مصرف الکل دارند. 

سوء مصرف مواد پس از اختلالات روانی، دومین عامل ریسک در خودکشی است.سوء مصرف مواد در هر دو صورت دائمی و حاد با خودکشی مرتبط است. این مربوط به اثرات تخدیری و بی قیدی بسیاری از مواد روان گردان است که وقتی با اندوه شخصی مانند عزا و سوگ همراه می شود،، ریسک خودکشی را بسیار افزایش می دهد. 

خودکشی می تواند به علت انسجام اجتماعی در جوامع یا نظم اجتماعی ایجاد شود که در صورت فشار بی حد هریک از این ویژگی ها شاهد شکل گیری این پدیده هستیم خودکشی گرچه آشکارا یک عمل کاملاً شخصی  بود ،اما فقط با بررسی کم وکیف جامعه ای که شخص به آن تعلق دارد، می تواند توجیه شود و بدین ترتیب هر جامعه ای دارای نوعی تمایل مشترک به خودکشی بود که با نسبت خودکشی بیان می گردد وتا زمانی که مشخصات جامعه تغییر نکند ،ثابت باقی می ماند . این تمایل مشترک جامعه فرد را تحت تأثیر قرار می داد و می توانست او را وادار به خودکشی کند. هراندازه فرد وابستگی نیرومندتری به گروه های اجتماعی داشته باشد ، احتمال وقوع خودکشی کمتر است .

دورکیم جامعه شناس فرانسوی معتقد است که خودکشی را باید یک رخدادبه هنجار و عادی قلمداد کرد اما افزایش ناگهانی میزان این پدیده در برخی از گروه های جامعه و یا کل جامعه یک رخداد نا به هنجار و نشان دهنده  اختلال های نوپدید در جامعه است “. 

دورکیم مفهموم بی هنجاری را برای اشاره به این فرض به وجود آورد که در جوامع امروزی معیارها و هنجارهای سنتی بی آنکه توسط هنجارهای جدیدی جایگزین شوند ، تضعیف می شوند . بی هنجاری هنگامی وجود دارد که معیارهای روشنی برای راهنمایی فرد در حوزه  معنی از زندگی اجتماعی وجود ندارد؛ در این شرایط به عقیده  دورکیم مردم احساس از دست دادن حس جهت یابی ونگرانی می کنند که ازعواملی اجتماعی است که بر تمایل به خودکشی تأثیر می گذارد. 

قابل به ذکر است که خودکشی را نمی توان کجروی نامید اما  ناهنجارهای جامعه وانحرافاتی که در جامعه رخ می دهد ، بستری مناسب برای بروز آن است . بنابراین در تعریف پدیده خودکشی میتوان عوامل روانشناسی و جامعه شناسی متعددی را در نظر گرفت ولی مشکلات و مصائب اجتماعی قطعا بر سلامت روحی اعضای جامعه به صورت فردی نیز تاثیر به سزایی بر جا می گذارد و بنابراین در ایران که پدیده خودکشی را در اقشار متعدد جامعه شاهد هستیم  می توانیم به این پدیده هم به عنوان مشکلی فردی و هم به دید معزل اجتماعی نگریست که باید به عنوان واقعیتی در جامعه شناخته و پذیرفته شود تا بتوان  با راهکار های رویارویی با این پدیده آشنا شد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large