Skyscraper large
سخنگوی سازمان حقوق بشر ایران در گفتگو با راه ديگر:

اعدام، ابزاری برای ماندن در قدرت است

dfg8df7g45

عکس از مهر

مژگان مدرس علوم

طی روزهای پس از انتخابات ریاست جمهوری دور تازه ای از اعدامها آغاز شده است بطوریکه اعدامهای رسمی و غیررسمی بعد از انتخابات به حدود شصت نفر می رسد.

محمود امیری مقدم علت افت وخیز آمار اعدام طی ماه گذشته را ارتباط مستقیم اعدام با شرایط سیاسی کشور می داند و می گوید: “زمانیکه حکومت انتظار اعتراض در جامعه را دارد، می بینیم تعداد اعدامها بالا می رود؛ اما زمانیکه مثلا در دوران انتخابات بویژه انتخابات ریاست جمهوری قرار داریم تعداد اعدامها بمدت دو هفته بسیار پایین می رود. علت این امر این است که نگاه جامعه جهانی بر روی ایران زیاد است و هم ایران می خواهد مردم را به مشارکت بیشتر در انتخابات تشویق کند.”     

به این مناسبت “راه دیگر” با محمود امیری مقدم سخنگوی سازمان حقوق بشر ایران در خصوص از دور جدید اعدامها در ایران و گزارش سازمان حقوق بشر در این زمینه به گفت و گو نشسته است که متن آن در پی می آید:

آقای امیری مقدم! پس از توقف دو هفته ای اعدام شاهد دور جدیدی از اعدامها بعد از انتخابات هستیم، به نظر شما آیا ارتباطی بین اعدامها با شرایط سیاسی کشور وجود دارد؟

سازمان حقوق بشر هفته آینده یک گزارشی در مورد رابطه اعدامها با وقایع سیاسی در ایران منتشر خواهد کرد که در آن روند اعدامها در ده سال گذشته را مورد بررسی قرار داده ایم. مسئله ای که پیش از این هم به آن اشاره داشتیم این است که یک رابطه مستقیم بین اعدامها و شرایط سیاسی در کشور وجود دارد. برای مثال زمانیکه حکومت انتظار اعتراض در جامعه را دارد می بینیم تعداد اعدامها بالا می رود، اما زمانیکه مثلا در دوران انتخابات بویژه انتخابات ریاست جمهوری قرار داریم تعداد اعدامها بمدت دو هفته بسیار پایین می رود.

علت این امر چیست؟

زیرا هم نگاه جامعه جهانی بر روی ایران زیاد است و هم ایران می خواهد مردم را به مشارکت بیشتر در انتخابات تشویق کند. ما در دو دوره پیش انتخابات ریاست جمهوری و سه دوره انتخابات مجلس دیدیم که دو هفته قبل از برگزاری انتخابات آمار اعدامها پایین آمد. برای نمونه آخرین اعدام دوم ژوئن بود اما اعدامهای بعدی به هفته بعد از انتخابات رسید. این نشان می دهد که کسانیکه اعدام می شوند اتهامشان جرایم معمولی مثل قاچاق مواد مخدر است، اما هدف یک هدف سیاسی است. در انتخابات سال ۲۰۰۹ که در ماه ژوئن بود ما یکی و دو تا اعدام بیشتر نداشتیم؛ اما ماه بعد که اعتراضات شروع شد اعدمها بطور میانگین به سه اعدام در روز رسید. حتی سالهای قبل از اعتراضات سال ۲۰۰۹ در ماه جولای بخاطر اینکه احتمال اعتراض بخاطر حوادث هیجده تیر می رفت، اعدامها شدت پیدا کرد. یا دیدیم که پیش از انتخابات ریاست جمهوری امسال نیز تعداد اعدامها بسیار بالا بود بطوریکه در اردیبهشت ماه حدود ۵۹ اعدام داشتیم و دو هفته بعد از انتخابات اعدامی نبود، اما طی روزهای اخیر تعداد اعدامها بسیار افزایش داشته است. یعنی اعدامهای رسمی و غیررسمی بعد از انتخابات به حدود شصت نفر می رسد.

آیا آمار دقیقی از اعدامهای رسمی و غیررسمی وجود دارد؟

9d8fgh456تعداد اعدامهای ملاءعام خیلی بالاست اما تعدادی از اعدامها هم بطور مخفیانه در زندان ها صورت می گیرد. در گزارش سال گذشته تقریبا همان تعداد که حکومت از طریق رسانه های خود اعلام می کند به همان تعداد با اعدام مخفیانه و غیر رسمی مواجه بوده ایم. ما با امکانات محدودی که داریم می توانیم اعدام در بیش از پانزده زندان مختلف را با جزییات تایید کنیم. احتمالا تعداد اعدامهای واقعی بسیار بالاتر از این است. در همین هفته گذشته روز سه شنبه بیست ویک اعدام در زندان قزل الحصار داشتیم که هیچکدام از این اعدامها اعلام نشد. چهار اعدام در زندان رجایی شهر که در بین آنها یک نوجوان بزهکار هم بود داشتیم که باز هم اعلام نشد. امروز هم گزارشی از اعدام یازده نفر در زندان زاهدان بدست ما رسیده که در حال بررسی آن هستیم و هنوز در رسانه های رسمی اعلام نشده است. بدین ترتیب تعداد اعدامهایی که اعلام نشده، بسیار بالاتر از اعدامهایی است که اعلام می شود. سال گذشته دویست و نود و چهار اعدام اعلام شده و رسمی توسط مقامات ایران داشتیم و دویست و هشتاد و شش اعدام غیررسمی داشتیم. یعنی تعداد پنجاه و یک درصد رسمی است و چهل و نه درصد غیر رسمی بوده است، اما ما فکر می کنیم اعدامهای غیر رسمی تعدادشان بسیار بالاست. متاسفانه بدلیل عدم شفافیت در سیستم قضایی ایران دسترسی به آمار واقعی در حال حاضر امکان پذیر نیست و ما از طریق منابع خود سعی می کنیم یک تصویر واقعی تر از اعدام ارائه دهیم. و آماری که ما منتشر می کنیم تنها بخشی از ابعاد اعدام در ایران را نشان می دهد.  

مقامات قضایی دلیل اعدامها را بازدارندگی از جرم اعلام می کنند اما علی رغم اقدام سلبی قوه قضاییه می بینم که آمار جرایم در کشور رشد فزاینده ای دارد. به نظر شما شدت مجازات تاثیری در بازدارندگی دارد؟

دلیل اعدام در ایران مبارزه با جرم نیست؛ چنانچه طی این بیست و سی سال گذشته بوضوح دیدیم که نه تنها از تعداد جرایم و شدت جرایم کم نشده، بلکه برعکس بیشتر هم شده است. ما هم جرایم خشن زیاد داریم و هم مسئله قاچاق مواد مخدر و استفاده از مواد مخدر رشد داشته است. بیشتر از هفتاد و هشتاد درصد کسانیکه در ایران اعدام می شوند جرمشان در ارتباط با مواد مخدر است اما می بینم که مسئله مواد مخدر در ایران رو به افزایش بوده است. بنابراین هیچ دلیلی وجود ندارد که این اعدامها از جرم پیشگیری می کنند. اما خب، حکومتی که پایه مردمی ندارد یکی از مهمترین ابزاری که برای در قدرت ماندن را بکار می برد ایجاد ترس و وحشت در جامعه است و حکومت ایران از اعدام بعنوان مهمترین وسیله برای اینکار استفاده می کند.

طبق آمار اعدام در ملاء عام در ایران بسیار بالاست آیا این امر بیشتر از اینکه حس امنیت را به مردم برگرداند موجب افزایش آسیب های اجتماعی نمی شود؟

اعدامهای در ملاء عام شیوه ای برای ایجاد رعب و وحشت در جامعه است. اعدام در ملاء عام نه تنها یک مجازات غیر انسانی برای فردی است که اعدام می شود، بلکه تمام جامعه را به نوعی مجازات می کند. تاسف آور است که کودکان شاهد اعدامهای ملاء عام در ایران هستند. نحوه اعدام هم در ایران غیر انسانی است. برای نمونه دو هفته پیش در شهر کرد مردی را اعدام کردند که با جرثقیل از روی زمین بالا کشیدند و این به نوعی شکنجه محسوب می شود، زیرا در این شیوه گاهی اوقات فرد ده دقیقه طول می کشد و بین زمین و آسمان در حال جان کندن است.

در حقیقت، آثار اعدام در ملاء عام بر روی جامعه به نوعی ترویج خشونت است. کودکانی که از بچگی شاهد قتل حکومتی مردم در خیابانها هستند و این افراد با خشونت در جامعه بزرگ می شوند و جان انسان ارزش خودش را از دست می دهد، همه منجر به خشونت بیشتر در جامعه می شود. متاسفانه ایران بالاترین اعدام در ملاء عام  را دارد، بخاطر همین ما بارها از مجامع بین المللی خواسته ایم که اعدام در ملاء عام را ممنوع کنند.

در ماه ژوئن پنجمین کنفراس جهانی علیه حکم اعدام در مادرید برگزار شد آیا نماینده ای از سوی نهادهای دولتی ایران در این کنفرانس حضور داشتند؟

متاسفانه نماینده ای از حکومت ایران حضور نداشت اما خبرگزاری ایرنا در آنجا بود اما ندیدیم گزارشی منتشر کنند.

اهمیت و هدف برگزاری این کنفرانس چیست؟

در واقع هدف این کنگره این است که به جنبه آگاه سازی جامعه پرداخته شود و سعی بر این است که مسئله اعدام از یک امر عادی به یک نقض جدی حقوق بشر مورد توجه قرار گیرد و در واقع حرکتی در راستای لغو حکم اعدام در تمام دنیا است. سخنرانانی از بیش از چهل کشور در این کنگره حضور داشتند که همه تنها مربوط به نهادهای مدنی نبودند. برای مثال وزیر دادگستری کشور عراق در این کنگره حضور داشت (همانطور که می دانید عراق یکی از کشورهایی است که بیشترین آمار اعدام را دارد). نهادهای حقوق بشری و کسانیکه خود شاهد اعدام بودند و خانواده کسانیکه اعدام شدند حضور داشتند و حتی از آمریکا یک فردی که خود مسئول اجرای حکم بود که بیش از پنجاه حکم اعدام را اجرا کرده بود در کنفراس حاضر بود. ما دو میز گرد هم داشتیم که یکی از آن مستقیما مربوط به ایران بود. آقای احمدی شهید و من بعنوان نماینده سازمان حقوق بشر و برنا برومند و حسین رئیسی یکی از وکلای دادگستری در آن شرکت داشتیم و یک نامه هم از عمادالدین باقی قرائت شد. یک میز گرد دیگر هم در مورد اعدام و مبارزه با مواد مخدر بود که یک سخنگوی ایرانی در آن حضور داشت و مسائل مربوط به ایران در آن مطرح شد. در حقیقت امسال مسئله ایران در این کنگره بسیار برجسته بود و خانم شیرین عبادی هم یکی از مهمانان این کنگره بودند که سخنرانی داشتند.

دستاورد کنگره امسال چه بود؟

دستاورد اصلی این کنگره تمرکز بر روی مسئله اعدام بعنوان یکی از بزرگترین موارد نقض حقوق بشر در دنیای امروز بود که مورد توجه زیادی واقع شد. بدنبال آن روز آخر کنگره هم یک راهپیمایی بزرگ در مرکز مادرید انجام شد که تعداد زیادی در آن شرکت کردند و در مطبوعات مختلف اروپایی مطالب زیادی در مورد اعدام مطرح شد.

فشارهای بین المللی و سیاسی تا چه حد در لغو مجازات اعدام در ایران تاثیرگذار است؟

همانطور که می بینیم الان تعداد کشورهایی که حکم اعدام را اجرا می کنند حدود بیست کشور است و بقیه کشورهای دنیا حکم اعدام را از قوانین خود لغو کرده اند، یا اصلا اجرا نمی کنند. اما حکومت ایران برخلاف اینکه وانمود می کند که فشار سیاسی از خارج تاثیر ندارد اما بارها بوضوح شاهد بودیم که این فشارها تاثیرگذار است؛ هر چند که تاثیر آن محدود است. برای مثال حکم اعدام خانم سکینه آشتیانی بخاطر فشارهای بین المللی اجرا نشده و امیدوارم اجرا هم نشود. بخاطر فشارهای سیاسی داخل و خارج مجبور شدند، در قانون مجازات اسلامی در زمینه اعدام نوجوانان تغییراتی صورت دهند هرچند که اعدام نوجوانان هنوز وجود دارد. در قانون جدید نوشته شده که اعدام نوجوانان بخاطر جرایم مربوط به مواد مخدر نباید اجرا شود یا نباید به اعدام محکوم شوند. همچنین از عکس العمل حکومت ایران هم می بینیم برای اینکه سالانه در مجامع بین المللی محکوم نشوند تلاش زیاد و هزینه های بالایی صرف می کنند تا رای کشورهای مختلف را برای محکوم نشدن جلب کنند.

بنابراین، بسیار اهمیت دارد که نهادهای مدنی بیشتر به مسئله اعدام توجه کنند. متاسفانه ماه گذشته یکسری مسائل حقوق بشری مطرح شد که مسئله اعدام جزو این موارد نبود و از آنجایی که اعدام یکی از جدی ترین موارد نقض حقوق بشر است و حق حیات را نقض می کند، امیدوارم نهادهای حقوق بشری به مسئله اعدام بیشتر بپردازند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large