Skyscraper large

درک متفاوت مردم از فرمانروا

x6dfffff-فاریا بارلاس-faria barlas

فاریا بارلاس

در روزهای پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران واکنش های متعددی را نسبت به نتیجه انتخابات از سوی مردم شاهد بودیم. بسیاری از مشارکت و استفاده از حق شهروندی خویش با توجه به خوانده شدن رای شان شاد بودند و این شادی و خرسندی خود را در خیابانهای شهر به نمایش کشیدند. گروهی دیگر نیز همچنان با دیده تردید به کلیت روند و نتیجه انتخابات می نگرند. یکی از مهمترین دلایل عدم تفاهم و توافق مردم به دلیل درک متفاوت آنان از جایگاه فردی است که در مقام قدرت قرار می گیرد.  

یکی از جلوه های عملی نفوذ اجتماعی موضوع رهبری و فرمانروایی است. مطالعه پدیده رهبری از جستجوی یک عامل ساده یعنی یک خصیصه برای رهبری اغاز و به تشخیص و درک پیچیدگی این پدیده انجامیده است.  در کوشش های اولیه برای مطالعه رهبری و فرمانروایی جامعه شناسان کوشیده اند قابلیت هایی را که یک رهبر را رهبر می سازد یعنی ویژگی هایی را که همه رهبران دارای آن هستند اما پیروان و بقیه مردم فاقد آن ویژگی هستند مشخص کنند. یکی از نظریه های روانشناسی در مورد رهبری و مدیریت نظریه جبر اجتماعی است  که تاکید خود را بر نیروهای اجتماعی جنبش های اجتماعی و تغییر ارزشهای اجتماعی به عنوان تعیین کننده رویدادهای تاریخی متمرکز کرده است. 

در این نظریه تاریخ زمان و عوامل اجتماعی هستند که سازنده مدیران و رهبران می شوند.    بر اساس این دیدگاه می توان به اهمیت مسائل سیاسی و اجتماعی حاکم بر جامعه در شکل گیری فردی که مردم به چشم رهبر به او نگاه می کنند پی برد. به عنوان مثال در روزهایی که گذشت تغییر موضع بسیاری از افراد در جامعه را مقوله شرکت و یا عدم شرکت در انتخابات شاهد بودیم و در یک پروسه چند روزه هماهنگی و اجماع بسیاری از شخصیت های سیاسی کشور و به دنبال آنان بخش گسترده ای از مردم بر روی فرد به خصوصی برای ریاست جمهوری به نتیجه رسید. 

در اینجا هم شاهد آن بودیم که شرایط اجتماعی و سیاسی کشور بدان گونه بود که بسیاری از مردم نه الزاما به دلیل ویژگیهای برجسته فرد منتخب و یا حتی شناخت کافی از روش های سیاسی وی بلکه به دلیل پدیده جبر اجتماعی فردی را به عنوان مدیر اجتماعی در قالب رئیس جمهور برگزیدند. 

با این همه تحقیقات جدید در رابطه با انتخابات مدیر و رهبر حاکی از آن اند که برخی مجموعه های رفتاری رهبران را از افراد عادی متمایز می کنند. بعضی از این مجموعه های رفتاری شامل  پشتکار و پافشاری در تعقیب هدف ها , انگیزه برای ابتکار عمل در موقعیت های اجتماعی , اعتماد به نفس , احساس هویت فردی,  توان نفوذ در دیگران هستند. همچنین می توان گفت که میزان پیشرفت در کشور با میزان توانایی رهبری رهبران آن همبستگی دارد. به عبارت دیگر رهبران خوب باعث شکوفایی و پیشرفت در کشورهای خود می شوند.   مردم مکررا نشان داده اند که نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی حاکم بر کشور  حساسیت دارند و با وجود سرخوردگی های پیاپی هنگامیکه قصد مشارکت در تصمیم گیری های اجتماعی را داشتند ولی باز هم با به وجود آمدن کوچکترین شرایط تغییر و با وجود تمامی تجارب تلخ پیشین  همچنان به امید پیشرفت داخلی و خارجی کشور تلاش می کنند.فشارهای اقتصادی و اجتماعی و سیاسی بر روی مردم سبب شد که از هر روزنه کوچکی برای تغییر مدیریت در سطح جامعه استفاده کنند. 

البته بسیاری از مردم از محدودیتهای قدرت فردی که در مقام ریاست جمهوری قرار می گیرد آگاهی دارند  و همچنان از مطلق گرائی فردی که در مقام رهبری کل کشور قرار می گیرد ولی باز هم با تکیه بر نشانه های کوچکی که از ویژگی های مطلوب فرد منتخب به ریاست جمهوری مشاهده می کنند سعی در مشارکت برای تغییر در امور کشور را دارند.     بنابراین  مردم همواره برای انتخاب فردی در جایگاه مدیر و یا رهبر  بسیاری از ویژگی های فردی وی را بررسی می کنند و با شرایط حاکم بر کشور مطابقت می دهند. 

بر همین اساس است که بحث و گفتمان بسیاری ما بین مردم و فعالین سیاسی و مدنی در مورد شرکت و یا عدم شرکت در پروسه رای گیری درگرفت. یکی از نظریه های روانشناسی اجتماعی که به ویژگی های شخصیتی رهبر و مساعد بودن شرایط و موقعیتها برای رهبری اشاره دارد نظریه اقتضایی است. بر طبق این ن‍ظریه نمی توان یک رهبر موفق را در تمام موقعیتها تصور کرد بلکه مدیران و رهبران  با هر نوع ویژگی در بعضی موقعیت ها موفقند و در دیگر موقعیت ها ناموفق.

در نظریه اقتضایی چهار عنصر وجود دارد که یکی عنصر شخصیت مدیر و یا رهبر است و دیگر عناصر عبارتند از عوامل مربوط به موقعیت که شامل روابط رهبری و اعضا . اختیار تکلیف و قدرت مدیر و یا رهبر است. بنابراین مردم برای انتخاب گزینه خود در مقام حاکم و یا رهبر و یا رئیس جمهور عناصر متعددی را مورد بررسی قرار می دهد و بر اساس داشته های خود و معیارهای ارزش گذاری خویش فردی را به عنوان مدیر و یا رهبر می نگرد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large