Skyscraper large
احمد علوی، استاد دانشگاه در گفتگو با راه ديگر:

پیروزی روحانی یک باخت برای رهبری است

98ser56t

مژگان مدرس علوم

حسن روحانی، نامزد مورد حمایت گروه‌های اصلاح‌طلب و میانه‌رو با کسب ۱۸ میلیون و ۶۱۳ هزار و ۳۲۹ رای از ۳۵ میلیون و ۴۶۸ هزار و ۷۴۷ رای صحیح، به عنوان پیروز یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران انتخاب شد. حسن روحانی که از حمایت هاشمی رفسنجانی و خاتمی برخوردار بود پس از پیروزی اعلام کرد که باور کنیم که با همت “مردم” فصل جدید همدلی آغاز شده است.

با دکتر احمد علوی، استاد دانشگاه و اقتصاددان در خصوص زوایای متعدد این انتخابات و مهمترین چالش های پیش روی رئیس جمهور در حل مسائل داخلی و خارجی به گفت و گو پرداختیم:

پیروزی اصلاح طلبان و گروههای نزدیک به آنها در انتخابات امر غیرمنتظره ای نبود، زیرا نمونه گیری های آماری (علی رغم ضعف هایی که داشت) همین نتیجه را نشان می داد. البته باید در نظر داشت که بعد از حذف آقای هاشمی توسط شورای نگهبان و شوک حاصل از آن؛ منجر به ایجاد یک کنش روانی گسترده ای در میان مردم در فقدان رسانه های حامی جریان اصلاح طلبی شد. همین امر باعث نوعی همبستگی بین رای دهندگان در نبود رسانه ها و تشکیلات و سازمان ها ایجاد کرد و به موجی بدل شد که انتظار همین نتیجه را می داد.

نارضایتی شدید اقتصادی عامل مهم این پیروزی

البته این عواملی که ذکر کردم عوامل کوتاه مدت است و اگر بخواهیم عوامل بلند مدت را ذکر کنیم باید به نارضایتی شدید اقتصادی بعنوان یک عامل مهم اشاره کرد. اما نباید فراموش کرد که نارضایتی زیاد از سیاست خارجی بویژه سیاست هسته ای حکومت نقش مهمی داشت. بیاد بیاوریم که آقای روحانی نماد سیاست های پیشین هسته ای و دیپلماتیک ایران در چارچوب مسائل هسته ای بود. همچنین کسانی از جمله آقای جلیلی در مقابل او که نماد رویکرد تندرو بود.

بنابراین، میان وضعیت اقتصادی بد و دیپلماسی انزواگرا و خشن یک ارتباطی برقرار است. بدین معنا که رای دهنده ایرانی میان یک سیاست دیپلماسی مثبت و همگرا با جهان و بهبود اقتصادی ارتباطی می بیند و اینها را بعنوان یک بسته می بیند. بدین معنا که سیاست های هسته ای دیپلماتیک منفی و مخرب و اقتصاد منزوی و رو به انحطاط و همچنین سیاست های فرهنگی سرکوبگرایانه یک بسته ای هستند که در مقابل آن یک جایگزین و گزینه ای مطرح می شود که در مقابل گزینه نوع اول که مورد توجه رهبر حکومت است قرار می گیرد. و این گزینه رو به یک اقتصاد پر رونق و رو به پیشرفت دارد. خود مسئله تنش زدایی هم که باعث شده کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و سایر کشورهایی که بر علیه ایران متحد شده اند در آن بسته قرار می گیرد. بدین ترتیب مجموعه ای از مسائل اقتصادی، سیاسی و فرهنگی که بشکل منسجمی بیکدیگر مربوط هستند باعث ایجاد نارضایتی در میان مردم شده است. رمز موفقیت اصلاح طلبان هم در این بود که توانستند گزینه و سیاستی را مطرح کنند که مطلوب جامعه ایران بخصوص طبقه میانه و شهرهای بزرگ باشد.

شکاف اساسی بین آراء صندوق رهبری و کل آراء

در طی هشت سال گذشته اهرمهایی که اصلاح طلبان می توانستند به رهبری فشار بیاورند و سیاست های کلی را تغییر دهند از دستشان رفت. الان دوایر متحد المرکزی بدور رهبر رژیم تنیده شده است و متشکل از امنیتی ها و جریان های افراطی است. با توجه به قدرت محدودی که رئیس جمهور دارد؛ نمی توان انتظار داشت که در کوتاه مدت مسائل را حل کند و منجر به تغییر سیاست های کلی رژیم شود؛ بلکه باید اجماعی صورت بگیرد و هر چه این اجماع گسترده تر شود شانس اینکه قدرت حقیقی رئیس جمهور و حامیان او برای تغییر شرایط موجود بیشتر می شود. اما این مسئله، مستلزم کار دشواری است که در کوتاه مدت شدنی نیست اگرچه غیرممکن هم نیست.

alavi02

احمد علوی

اگر صندوق صد و ده را با آمار کل گرفته شده مقایسه کنیم متوجه می شویم که چه کار پیچیده ای در مقابل رئیس جمهور قرار دارد. در آماری که از صندوق صد و ده گرفته شده( کسانیکه در حاشیه بیت رهبری و خود بیت بوده) غالب افراد به سعید جلیلی رای داده اند که جزو تندرو ترین و نزدیکترین فرد به سیاست های رهبر بوده است. بین آمار صندوق صد و ده با آمار کل یک شکاف اساسی وجود دارد اگر در آمار کل نگاه کنیم نفر اول روحانی و با اختلاف حائز اهمیت بعد از آن قالیباف و بعد جلیلی است. پیروزی روحانی باخت رهبری است. رئیس جمهور باید آن حلقه ای که آلتارناتیوش سعید جلیلی بوده است را باید از نظر ذهنیت و فرهنگی دگرگون کند و معدل تصمیم گیری رهبری را تغییر دهد. اگر روحانی موفق به اینکار شود می توان به تغییر شرایط موجود امیدوار بود؛ در غیر اینصورت بعید نیست کار به یک رویارویی خشن و غیرقابل پیش بینی در انتظار باشد.

گام بعدی، انسجام و سازماندهی مردم

برای محقق شدن تغییر شرایط موجود، نیروهای اصلاح طلبان و هم پیمانان باید در کوتاه مدت نیروی مردم را سازماندهی کنند. به علت اینکه مردم یک مفهوم گسترده ای است و اگر بشکل منسجم و سازمان یافته در جامعه مدنی سازماندهی نشوند و به شکل تشکیلاتی عمل نکنند، نمی توانند در مقابل اقلیت نیروهای منسجم اقتدارگر و طرفدار رهبر حکومت ایستادگی کند. تنها شرط موفقیت است تا در شرایط تشنج نیروهای تندرو نتوانند میز سیاسی را بهم بریزند و شرایط مسالمت آمیز انتخابات را از بین ببرند. پس انسجام و سازماندهی مردم ضروری ترین گام است. اصلاح طلبان هم از نظر رسانه ای و هم از نظر تشکیلاتی باید بتوانند جامعه مدنی که در این مدت هشت سال که زیر فشار و سرکوب بوده سازماندهی کنند.

تنش زدایی خارجی و ارتقاء ایران

نکته مهم دیگر این است که با توجه به اینکه اقتصاد ایران، اقتصادی مبتنی بر تک محصولی و یک اقتصاد نفتی است، مقدم بر هر چیزی در هر اقدام اقتصادی می بایست مسئله تنش زدایی خارجی و ارتقاء ایران مد نظر قرار گیرد، حتی با دادن امتیاز در عرصه هسته ای، چراکه بقیه مسائل ایران از جمله مسائل اقتصادی مشروط به حل مسئله هسته ای است. بعد از ایجاد ارتباط مثبت با جهان بیرون و همچنین یک اعتبار برای اقتصاد ایران و استفاده از ذخایر ایران که الان در خارج از کشور حبس است می توان برخی مسائل اقتصادی را در کوتاه مدت حل کرد. اما مسائل اقتصادی بطوری است که اگر دولت بخواهد آن را حل کند نمی تواند همزمان در چند جبهه با این مشکلات دست و پنجه نرم کند. اما با الویت دادن بر رفع این تحریمها و فشارها بقیه مسائل اقتصادی را هم می تواند حل کند تا زمانیکه اقتصاد به یک حالت طبیعی برسد و بعد از آن به مسائل ساختاری اقتصاد توجه شود که گمان نمی کنم بشود ظرف یکی و دو سال آینده مشکلات را حل نمود. زیرا در این هشت سال به حدی فرایند تخریب اقتصاد زیاد بوده است که زمان می برد تا روابط خود را با دنیای خارج متعادل کنیم.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large