Skyscraper large

حق انتخاب و بی اعتمادی ما

x6dfffff-فاریا بارلاس-faria barlas

فاریا بارلاس

در روزهایی به سر می بریم که پدیده انتخابات  دغدغه  عده بسیاری از مردم محسوب می شود. پیچیدگی مساله انتخابات امسال بر هیچ کس پوشیده نیست. ولی یکی از مهم ترین چالش هایی که مردم با آن مواجه هستند حس عدم اعتماد در ابعادی گسترده است. این حس عدم اعتماد تنها متوجه حاکمیت نیست و گریبانگیر اعضای جامعه نسبت به یکدیگر هم هست. قابل ذکر است که این حس بی اعتمادی  ریشه عمیق روانی در تاریخچه جامعه و حاکمیت ما داشته و تنها زاییده شرایط کنونی نمی باشد.            

مردم به تجربه دریافته اند که آنچه از سوی حاکمیت به عنوان حقیقت به آنان القا می شود در بسیاری موارد با واقعیت مغایرت داشته است. از آنجا که تمام رفتارهای انسان و از جمله پیچیده ترین فعالیت های وی را می توان بر حسب شرطی شدن او تعیین کرد تحلیل حس بی اعتمادی مردم با آنچه در روانشناسی  شرطی شدن فعال نام دارد  امکان پذیر می شود.   یادگیری حاصل از شرطی شدن فعال یکی از انواع یادگیری بنیانی و اساسی است که در تغییر فن آوری  رفتار کاربرد وسیعی دارد.  زمانی که افراد در مقابل رفتارهای گروهی و اجتماعی با عکس العمل غیر منتظره ای از سوی  حاکمان  مواجه می شوند به طور شرطی یاد می گیرند که نمی توانند به ثبات رفتاری حاکمیت در برابر رفتارهای خود مخصوصا رفتارهایی که شیوه انتقادی و یا اعتراضی دارد اطمینان کنند. از یک سو به آنان وعده گفتمان آزاد داده می شود و از سوی دیگر افراد به همین دلیل مورد تنبیه و در موارد حاد مورد سرکوب قرار می گیرند.  به این صورت افراد اعتماد خود را حتی به رفتارهایی که از سوی حاکمیت تشویق می شود هم از دست می دهند.  و در چنین شرایطی قطعا به مساله انتخاباتی که علی رغم وعده حاکمیت به شمرده شدن مشارکت خود در آن هم اطمینان ندارند به دیده تردید نگاه می کنند. این حس بی اعتمادی در لایه های پنهان جامعه نیز گسترش پیدا کرده و افراد نسبت به یکدیگر نیز با شک و تردید مواجه می شوند.  یکی از معضلات اساسی در جوامعی با حاکمان دیکتاتور   عدم صداقت مردم در موضع گیری های سیاسی و اجتماعی آنان است که دلیل اصلی آن هزینه های سنگینی است که مردم برای شفاف سازی مواضع خود متحمل می شوند. پرواضح است که چنین پدیده ای در گسترش حس بی اعتمادی مردم نسبت به هم نقش عمده ای ایفا می کند.  باید توجه داشت که در بسیاری موارد حتی اگر دلیلی برای عدم اعتماد به دیگران در دست نباشد افراد به دلیل برخی تجارب ناخوشایند در گذشته از مکانیزم دفاعی بی اعتمادی استفاده می کنند. به این صورت که افراد برای محافظت از خود در برابر تهاجم احتمالی از سوی دیگران  با شک و تردید با آنان مواجه شده و از اطمینان کردن به آنان خودداری می کنند. 

مکانیزم های دفاعی از دیدگاه فروید شیوه‌های غیر ‌ارادی و ناخودآگاهانه هستند که من(Ego) بکار می‌گیرد تا از طریق تحریف یا انکار واقعیت، موفق به کاهش اضطراب و مدارا با هیجانات منفی شده و  موقتا تعادل و یکپارچگی شخصیت را تا یافتن راه حل واقعی حفظ نماید.

یکی دیگر از مشکلاتی که جامعه  در روزهای انتخاباتی با آن دست به گریبان است مساله حق انتخاب و عدم شناخت کافی بسیاری از این مبحث می باشد. در بسیاری موارد انتخاب های مردم باید با معیارهایی که از سوی منابع قدرت معین می شود مطابقت داشته باشد. بنابراین در چنین جوامعی مساله حق انتخاب به معنای واقعی کلمه منتفی است. ولی بسیار ساده پندارانه است اگر تصور کنیم که حق انتخاب تنها از سوی حاکمیت از ما سلب شده است. با نگاهی عمیق تر به ساختارهای کوچکتر در جامعه مانند خانواده و مدرسه می توانیم مشاهده کنیم که حق انتخاب فردی در بسیاری موارد رعایت نمی شود و بسیاری افراد از سنین کودکی به دلیل نداشتن حق انتخاب به تصمیمات و انتخابات فردی خویش به دیده تردید نگاه می کنند. کودک و یا نوجوانی که والدین وی بیشتر تصمیمات فردی او را اتخاذ می کنند با بی اعتمادی به توانایی در تصمیم گیری خویش مواجه می شود و این پدیده در شکل گیری و توسعه اختلال در شناخت هویتی وی تاثیرگزار خواهد بود. بر اساس نطریه رشد روانی اجتماعی که اریکسون بنیانگذار آن بوده است شخصیت هر فرد طی مراحلی رشد می کند و تجربه های اجتماعی در رشد شخصیتی افراد نقش مهمی را ایفا می کنند. یکی از عناصر اصلی در نظریه مراحل روانی اجتماعی رشد هویت خویش و یا ( ego identity ) است. هویت خود همان حس آگاهانه خود است که ما از طریق تعاملات اجتماعی رشد می دهیم.  هویت خود ما با هر تجربه و اطلاعات جدیدی که ما در تعاملات روزمره خود به دست می آوریم در حال تغییر است. مساله حق انتخاب از ارکان مهم شکل گیری هویت خود محسوب می شود. بسیاری از افراد در این قسمت از رشد هویتی خویش دچار مشکل می شوند و بعدها هم با وارد شدن به فضای بزرگتر اجتماعی حس عدم اطمینان به خود برای اتخاذ تصمیم درست و  عدم اطمینان به دیگران  فرد را به سوی فضایی نا امن سوق می دهد . نداشتن  رفرنس و مرجعی صحیح برای درک مساله حق انتخاب در روزهایی که صحبت از انتخاب کردن و انتخاب شدن مطرح است  یکی از مشکلات اجتماعی مردم فارغ از مسائل و پیچیدگی های سیاسی منحصر به انتخابات محسوب می شود که شاید امروزه به آن توجه کمتری می شود.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large