Skyscraper large

تأملی در مطلق گرایی ما

x6dfffff-فاریا بارلاس-faria barlas

فاریا بارلاس

رفتارهای ما در زندگی فردی مان می تواند نشانگر بسیاری از رفتارهای گروهی و اجتماعی در نهادهای کوچک و بزرگ جامعه باشد. منظور از رفتار اجتماعی هر نوع رفتاری است که متضمن کنش متقابل دو یا چند انسان باشد.

فرد رفتاهای اجتماعی خود را بر اساس مولفه های متعددی از قبیل فرهنگ و هنجارهای اعتقادی ، ارزشی و قانونی مورد قبول خود یا جامعه و همچنین نقش خود در اجتماع و هویتی که بدست آورده تنظیم میکند. رفتارهای فردی ما نقش به سزایی را در به وجود آمدن هنجار ها و ناهنجارهای جامعه ایفا می کنند. بسیاری از این رفتارها حتی میتواند مسیر جنبش های اجتماعی و سیاسی در جامعه را تغییر دهد. انحصار طلبی یکی از این رفتار هاست که می تواند به سادگی مسیر رسیدن به جامعه مدنی را به تعویق بیاندازد. 

واقعیت انکار ناپذیر مبحث انحصار طلبی شخصی و رد پای آن بر جنبشهای اجتماعی و سیاسی ازمباحث مهمی است که مستلزم به تحقیق و تفحص بسیار است. چرا که بررسی و درک روانشناختی جنبههای انحصار طلبی فردی، مسیر دیدگاه عمیق تر به شناخت این قاعده در حوزههای اجتماعی را میسر ساخته و گامی هر چند کوچک به سمت آفت زدایی اصل مطلق گرایی را امکان پذیر میسازد.

انحصار طلبی در حیات سیاسی توسط نهادهای دولتی مرتبط و وابسته به حاکمیت ، احزاب و تشکلهای سیاسی و حتی در جنبشهای مدنی به سادگی قابل رویت میباشد. بسیار ساده پندارانه است که تصور کنیم این انحصار طلبی تنها و تنها در راستای رسیدن به اهداف و آرمانهای گروهی و با تدابیر شخصی میباشد و در بسیار مواقع، متأسفانه پیامد آن ، هزینههای سنگین مادی و معنوی را بر اعضای گروه تحمیل میکند. بی تردید محرومیت بخشی از جمعیت از مشارکت در حیات سیاسی بر هم زننده ثبات سیاسی در یکایک گروههای جامعه می گردد.

مطلق گرایی و یا انحصار طلبی ریشه در چالشها و تضادهای شخصیتی فرد در شرایط اجتماعی و شخصی دارد. به این معنا که فرد به دلیل عدم حسّ کنترل بر مسائل پیرامون خود و مرتبط به زندگی شخصی و خانوادگی خویش، ارضای این نیاز به انحصار کشیدن مسائل شخصی را در جایگاههای دیگر جستجو میکند. این جایگاهها می تواند در قالبهای اجتماعی و سیاسی فرد را به اکتساب هویتی گم شده، نزدیکتر سازد. بدیهی است که در ریشه یابی علل مطلق گرایی، مراحل کودکی شخص و روابط خانوادگی وی نقش به سزایی را در شکل گیری کامل گرایی و یا مطلق گرایی شخصیتی در مسائل اجتماعی و سیاسی ایفا میکند. سلب قدرت انتخاب و تصمیم گیری در کودک و یا نوجوان توسط والدین، وی را سرخورده و منفعل به سمت محیط خارج از محدوده خانواده سوق می دهد. در خانواده هایی که فرزند از اهمیت کافی برخوردار نیست و در تصمیم گیری های خانوادگی نقش چندانی ندارد در دراز مدت عزت نفس خود را از دست می دهد. کودکانی که در چنین فضایی رشد می کنند کنترل چندانی بر فضای خانوادگی خویش ندارند و در بسیاری موارد حتی اجازه تصمیم گیری بر امور شخصی خود را نیز پیدا نمی کنند. بنابراین کودک ناچار می شود برای اکتساب هویت به فضای خارج از خانه پناه ببرد تا بتواند این نیاز را در فضای خارج از خانه ارضا کند. رفتارهای انحصارطلبانه از طریق مشاهده و الگو برداری نیز گسترش پیدا می کند.

بسیاری از این نوع رفتارها در محیط خانواده شکل میگیرد. در راستای اهمیت یادگیری رفتاری می توان به تئوری آلبرت بندورا در این باره اشاره کرد؛ زیرا بر این اصل تاکید مى کند که آموزش مستقیم تنها راه یادگیری رفتاری و گفتاری نیست. نظریه وی یادگیری اجتماعی شناختی است که یادگیری مشاهده ای و نظریه سرمشق گیری هم نامیده می شود. بر اساس این نظریه, یادگیری از راه مشاهده انجام می گیرد. بنابراین در خانواده هایی که والدین آن با روش های مطلق گرایانه با فرزندان و دیگر اعضای خانواده برخورد می کنند به صورت ناخودآگاه فرزند را در مقابل این گونه رفتارها شرطی می کنند. فرزندان یاد می گیرند که برای دسترسی به اهداف و برنامه های خود باید رفتارهای انحصارطلبانه را در پیش گیرند. فرزندان به دلیل مشاهده و الگوبرداری تمایل بیشتری به تکرار این دسته رفتارها از خود نشان می دهند. پرواضح است که اینگونه رفتارهای ناهنجار در جامعه نیزدر گروه های اجتماعی کوچکتر پتانسیل الگو برداری را دارا می باشد و پدیده و ناهنجاری رفتاری که از بستر خانواده آغاز می شود میتواند در ابعاد متفاوت گریبانگیر دیگر اعضای جامعه شود. حرکت به سوی اهداف در چنین محیطی ملزومات خاص به خود را دارد، و گاه توسل به اعمال خشونت در این راستا از بایدهای رسیدن به اهداف محسوب میشود. قابل ذکر است که استراتژیهای انحصار طلبان، با هدف اعمال نفوذ در تصمیم گیریهای جمعی انواع متفاوتی را در بر میگیرد و صرفاً به اعمال خشونت رفتاری و گفتاری بسنده نمی کند. شناخت و آگاهی بیشتر مبحث انحصار طلبی و مطلق گرایی سبب عدم تلفیق نادرست از اهداف و مواضع سیاسی بسیاری خواهد شد.

در انتها با تاکید بر اینکه انحصار طلبی فردی است که با انگیزههای شخصی و نیازهای روحی از حیطه فردی عبور کرده و انگیزههای گروهی را تحت تاثیر قرار می دهد، نگارنده به نیاز بالا بردن آگاهی و شناخت جوانب روانشناختی این مهم پافشاری کرده و بسیاری از دشواریهای سیاسی منحصر به جنبش سبز را زائیده برخی از این ناهنجاریهای اجتماعی و فردی میپندارد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large