Skyscraper large

هواى آلوده؛ قربانگاه شهر و نسل

cv23xcv

مژگان مدرس علوم

در روزهای پایانی سال گذشته، طرح دوفوریتی برای کاهش آلودگی هوا نمایندگان فراکسیون محیط زیست که سعی در کنترل و کاهش آن داشتند، با مخالفت اکثر نمایندگان فوریت آن تصویب نشد.

این درحالی است که آلودگی هوا مسئله‌ای ملی و حفاظت از محیط زیست یکی از تکالیف دستگاه حاکم بر کشوراست. اصل پنجاه قانون اساسی نیز به صراحت بر حفاظت از محیط زیست تاکید کرده است.

تاریخچه قانون گذاری در زمینه آلودگی هوا به قانون شهرداری در سال ۱۳۳۴ بر می گردد. بعد از آن به ترتیب قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست در سال ۱۳۵۳ و قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا در سال ۱۳۷۴ و آیین نامه اجرایی تبصره ماده ۶ قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا در سال ۱۳۷۶ و آیین نامه اجرایی قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا در سال ۱۳۷۹ به تصویب رسید.

اما با گذشت ۵۸ سال از اولین قانون کاهش آلودگی هوا تاکنون اقدام جدی و موثری در جهت کاهش آلودگی هوا انجام نشده و چالش های زیادی در این راه وجود دارد.

آمار تکان دهنده از مرگ و میر

اگرچه هنوز آمار رسمی‌ از میزان مرگ ‌ومیر ناشی از آلودگی هوا بیان نشده اما بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت روزانه ۸۰۰۰ نفر در دنیا به علت آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند.

در ایران این مرگ و میر بطور خاص مربوط به آسم، برونشیت – تنگی نفس و حملات قلبی و آلرژی های مختلف تنفسی است. سالانه بیش از ۵ هزار نفر در پایتخت ایران به دلیل این آلودگی مرگبار هوا جان خود را از دست می دهند.

این در حالی است که مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا تنها به شهر تهران محدود نمی شود و رقم مرگ و میر در شهرهای بزرگ دیگر کشور چشمگیر است. براساس آمارها رقم مرگ و میر آلودگی به دلیل آلودگی هوا در شهر مشهد بیش از سه‌هزار و ۳۰۰ نفر می‌رسد و در اصفهان بیش از سه هزار نفر در سال است.

در همین زمینه، سازمان بهداشت جهانی فهرستی از ۱۱۰۰ شهر جهان تهیه کرده است که بر مبنای آن اهواز اولین شهر آلوده جهان و شهر سنندج نیز به‌عنوان سومین شهر آلوده جهان معرفی شدند.

بیش از پنجاه سال قوانین متعددی بعنوان طرح جامع کاهش آلودگی هوای تهران و کلانشهرهای کشور در مجلس به تصویب رسید، اما هیچ گاه به اجرا در نیامد.

قالیباف شهردار تهران با بی صاحب خواندن معضل آلودگی هوا، می گوید: “قوانین هم به گونه‌ای تدوین شده که نمی‌تواند اجماعی برای حل و فصل این مشکل ایجاد کند. حل معضل آلودگی هوا امری فرابخشی است که همه دستگاه‌های دولتی و قوای سه گانه و همین طور مردم باید برای حل این مشکل دست به دست هم دهند.”

لاک گرفتن آمار مرگ و میر آلودگی هوا

در هر حال آنچه مسلم است، مساله آلودگی هوا یکی از بغرنج ترین پدیده های ناشی از تمدن صنعتی است که هر ساله جان هزاران نفر را در دنیا می گیرد و باید برای حل آن به یک راه‌حل کاربردی و قانون گرایی اندیشید. در حالیکه نهادهای مسئول در مقابل آمار مرگ و میرها و عوارض غیرقابل جبران آلودگی هوا بر سلامت انسانها تنها شعار داده و در کتمان آمارهای واقعی می کوشند.

در همین زمینه، رییس مرکز تحقیقات آلودگی هوا برای لاپوشانی آمار مرگ و میر روی تعداد دقیق فوت‌شدگان لاک غلط‌ گیر گرفت تا رسانه‌ها نتوانند از این آمار مطلع شوند. اما این تمهید نتوانست آمار مرگ و میر بر اثر آلودگی هوا را از اذهان عموم دور کند و سرانجام خبر مرگ و میر پنج هزار تهرانی بر اثر آلودگی هوا به گوش رسانه ها رسید.

در نامه ای دکتر کاظم ندافی، رئیس مرکز تحقیقات آلودگی هوا به استاندار تهران آمده است: “بر اساس نتایج مطالعه‌ای که توسط پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده، ‌تعداد موارد برآورد شده کل مرگ‌های منتسب به هر کدام از آلاینده‌های CO2,O3,NO2, SO2 PM در سال ۱۳۸۹ در شهر تهران به ترتیب حدود. . . . . (آمار با لاک غلطگیر پوشانده شده است) مورد بوده است.”

سقوط رتبه جهانی ایران

روز گذشته در بنیاد باران معصومه ابتکار، رئیس سابق سازمان حفاظت محیط زیست و عضو فعلی شورای شهر تهران گزارشی از دستاوردهای دولت اصلاحات در زمینه مهار آلودگی هوا و کارشکنی های دولت احمدی نژاد ارائه داد.

وی در این گزارش آورده است که در زمان اصلاحات مناطق حفاظت شده محیط زیست از ۵/۴ درصد به ۵/۷ درصد مساحت کل کشور رسید که این هم از جمله دستاوردهای آن دوران بود. در آن دوران محیط زیست قوی دیده شد، به طوری که ۲۵ درصد برنامه چهارم به آن اختصاص یافت. اما بعد از سال ۸۴ تعداد زیادی از تشکل‌های غیردولتی منحل شدند و تعدادی کمی از آنها باقی مانده اند. این اتفاق نامبارکی بود، چرا که وجود اینگونه تشکل ها در جهت بسط انسجام ملی، ارتقای روحیه نشاط و مشارکت ملی بوده و حتی با دید امنیتی نیز باید این دستاورد دولت اصلاحات را حفظ می کر‌دند.

بر اساس این گزارش، ایران در سال ۲۰۰۶ در میان ۱۴۹ کشور ۵۳ و در سال ۲۰۰۸، ۶۸ شد. در سال ۲۰۱۲ هم به رتبه ۱۱۴ سقوط کرده ایم. تحلیل نهایی ۲۰۱۲ نشان می‌دهد بعضی از کشورها توانستند در سطح دنیا وضعیت خود را تغییر دهند و این نشان می دهد که اراده ای در دولت هایشان بوده است؛ بعضی نتوانستند وضعیت شان را تغییر بدهند و بعضی عملکردشان ضعیف شده است. ایران در شرایطی است که هم عملکرد ضعیفی دارد و هم رو به ضعیف شدن می رود. در حالی که چین و هند با آن جمعیت وضعیتشان بهتر می‌شود، البته عملکردشان ضعیف است.

هزینه‌ی هنگفت عدم مهار آلودگی هوا

معضل آلودگی هوا، چه با منشاء سوخت‌های فسیلی و چه با منشاء گردوغبار و ذرات معلق سالانه هزینه‌های هنگفتی را بر دوش کشور می گذارد.

نتایج یک کار پژوهشی نشان داده است که هزینه‌ عدم مهار آلودگی هوای تهران سالانه به ۱۵٫۷ میلیارد تومان می‌رسد؛ در صورتی که هزینه‌ مهار آلودگی هوا تنها سالی ۶٫۷ میلیارد تومان است.

 با نگاهی دقیق به این ارقام ثابت می شود که هر ریالی را که دولت برای مهار آلودگی هوا هزینه کند، دست کم ۲٫۳ ریال از فشار به خزانه حکومت خواهد کاست. این در حالیست که دولت در شرایط اضطرار کلان شهرهای کشور را تعطیل می کند و روزانه ۸۰۰ میلیارد تومان از طریق توقف کسب و کار و علم‌اندوزی به کشور خسارت وارد می شود.

همچنین در سال ۱۳۸۵ مدیر وقت طرح آلودگی هوای تهران هشدار داد که اگر چاره ای اندیشیده نشود خسارتی هشت میلیارد دلاری آن سال تا سال ۱۳۹۴ – یعنی پایان برنامه پنج ساله پنجم، به ۱۶ میلیارد دلار در سال افزایش خواهد یافت.

بر اساس یک پژوهش آلودگی هوا در شهرهای ایران سالانه نه میلیارد دلار فقط به حوزه بهداشت هزینه تحمیل کرده است.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large